Get it on Google Play
Download on the App Store

भीष्मांचा दुर्योधनाला उपदेश

सेनापती भीष्म पडल्याचे वृत्त सर्वत्र पसरले. द्रोणांना हे कळताच ते रथातच गाफील झाले. सर्व राजे योद्धे कवच काढून भीष्मांना वंदन करण्याकरिता त्यांच्या शय्येपाशी आले. भीष्मांनी त्यांचे अभिवादन स्वीकारले. कौरव-प्रमुखांनी आणि पांडवांनी पितामहांना नमस्कार करुन प्रदक्षिणा घातली. आपण उत्तरायण लागताच देहत्याग करु असे त्यांनी सर्वांना सांगितले. जलधारा काढण्याच्या विक्रमाबद्दल त्यांनी अर्जुनाची प्रशंसा केली. दुर्योधनाला त्याक्षणी सांगितले की अर्जुनाने जे केले ते पृथ्वीवर कोणी वीर करु शकणार नाही. सर्व तर्‍हेची अस्त्रविद्या त्याला ज्ञात आहे. वैष्णव, आग्नेय, वारुण, पाशुपत इत्यादी सर्व अस्त्रे अर्जुन व दुसरा कृष्ण एवढेच दोघे जाणतात. अशा शक्‍तिशाली पांडवांना युद्धात जिंकणे केवळ अशक्य आहे. त्यांच्याशी समेट कर. जोपर्यंत सेनेचा व महारथींचा अधिक नाश होत नाही तोपर्यंत पांडवांशी तह करुन युद्धविराम कर. इंद्रप्रस्थ त्यांना दे; तुमच्यात बंधुभाव वाढू दे; ह्यातच सर्वांचे हित आहे.

भीष्मांचा दुर्योधनाला उपदेश

दिव्यास्त्र अर्जुनाचे तू आज पाहिले ना

संधी करुन राजा, दे राज्य पांडवांना ॥धृ॥

जल काढिले शराने तू अर्जुना क्षणात

महनीय कर्म असली करशील जीवनात

तुज जिंकण्यास शक्‍ती मनुजात नाहि कोणा ॥१॥

पक्ष्यात गरुड श्रेष्ठ, हिमवान पर्वतात

आदित्य तेजसात, अर्जून मानवात

हा एक अस्त्रवेत्ता जगतात श्रेष्ठ जाणा ॥२॥

तू ऐक शब्द माझा दुर्योधना हिताचा

माझ्यासवे नरेंद्रा करि अंत या रणाचा

देई तुझ्या कृतीने आनंद या नृपांना ॥३॥

कुरुसैन्य जोवरी हे जाईल ना लयाला

क्रोधात भीम सगळ्या जाळील ना चमूला

तू तोवरी शमाचा संदेश दे तयांना ॥४॥

दुर्योधना असे मी शय्येवरी शरांच्या

हे सांगणे हिताचे आहे कुरु-कुलाच्या

द्यूतात राज्य गेले त्यांचेच देई त्यांना ॥५॥

सोडून क्रोध, द्वेषा, सोडून वैरपाशा

करि सख्य पांडवांशी, हो शांत कौरवेशा

क्षत्रीय अन्यथा हे मुकतील व्यर्थ प्राणा ॥६॥

माझा अखेरचा हा मृत्यू ठरो रणीचा

येथून काळ येवो सर्वास शांततेचा

बंधूंत सख्य होता, सीमा नसे सुखांना ॥७॥

स्वीकार शब्द माझे, आहे अखेरचे हे

ठरशील घातकी तू, रण थांबवी अता हे

नाशाकडे नको रे नेऊस कौरवांना ॥८॥

होता समेट तुमचा शांती मिळो प्रजेला

भेटो पिता सुताला, भेटो सखा सख्याला

भोगा स्वकीय राज्ये, दोघेहि वैभवांना ॥९॥

गीत महाभारत

महर्षी व्यास
Chapters
प्रस्तावना व्यासांची संहिता कुरुकुळातील देवव्रत भीष्मप्रतिज्ञा सत्यवतीची चिंता भीष्माचे प्रत्युत्तर व्यासजन्मकथन व्यासांना विनंती गांधारी-विवाह कुंतीचा कर्णासाठी शोक पांडव-जन्मकथन पांडू राजाचे निधन द्रोणांची शिष्यपरीक्षा प्रेक्षणगृह-प्रसंग भीम-विषप्रयोग लाक्षागृहदाह विदुर-संदेश हिडिम्बेचे निवेदन ब्राह्मणाचा निश्चय बकासुरवध द्रौपदीस्वयंवर दुर्योधनाचे बेत कृष्णाची अग्रपूजा दुर्योधन मयसभेत द्यूतप्रसंग द्रौपदी-वस्त्रहरण अनुद्यूत आणि वनवास कुंतीचा शोक द्रौपदीचा संताप द्रौपदी-सत्यभामा-संवाद द्रौपदीचे अपहरण सूर्याचे आवाहन कर्णाचे सूर्यास उत्तर यक्षप्रश्न कीचकवध कृष्ण्साहाय्य संजय-भाषण युधिष्ठिराचा निरोप युधिष्ठिराची चिंता कृष्णाचे उत्तर कृष्णशिष्टाई धृतराष्ट्राचा उपदेश गांधारीचा उपदेश दुर्योधनाचे उत्तर कुंतीचे मनोगत कर्णाचे कृष्णास उत्तर कुंती-कर्ण-संवाद कर्णाचे कुंतीला उत्तर शिखण्डीचे वृत्त भगवंताची अमरवाणी अनन्यभक्‍तीचा मार्ग धर्माला आशीर्वाद भीष्मपतन भीष्म-कर्ण-भेट भीष्मांचा दुर्योधनाला उपदेश अभिमन्यु प्रताप द्रोणनिधन कर्णार्जुनयुद्ध दुर्योधन-कृप-संवाद युद्धाचा अंतिम दिन दुर्योधनाचे पलायन भीम-दुर्योधन-गदायुद्ध दुर्योधनाचे अंतिम शब्द कृष्णाचे सडेतोड उत्तर अश्वत्थाम्याचा कट द्रौपदीचा विलाप गांधारीचा शोक धर्माचा शोक युधिष्ठिराचे मनोगत अर्जुनाचे आवाहन विदुराचा अंत धृतराष्ट्र निधन यादवांचा नाश स्वर्गाकडे प्रयाण स्वर्ग प्रवेश अंतिम गती परिक्षिताचा अंत कृष्णाला अभिवादन आदर्श पुरुष थोर स्त्रिया