Android app on Google Play

 

अध्याय १३

श्रीगणेशाय नमः । श्रीदत्तात्रेयाय नमः ।

जयजयाजी विश्वसारा । मायातीता परात्परा । लड्डुप्रिया वेदकरा । दूर्वांकुरावतंसा ॥१॥

तुझे गुणगणनाची सीमा । कोण जाणेल पुरुषोत्तमा । वेदांगम्यत्वन्महिमा । जगल्ललामा जगद्‌गुरो ॥२॥

आकाशास घालवेल गवसणी । मापू शके समुद्रपाणी । संख्या करवेल ऋक्षगणी । परी त्वद्‌गुणवर्णनी शक्ती नसे ॥३॥

जरी सदया कृपा करिसील । तरीच वाणी गुणोच्चारिल । तेणे माझे जन्म सफल । असत्य बोल नव्हे हा ॥४॥

पूर्वाध्यायी कथाचरित । देवी पराभविले दैत्य समस्त । अमर जय शब्दे वाजवीत । विजयवाद्ये बहुसाल ॥५॥

पाहोनि क्षोभला त्रिपुरासुर । त्रिपुरारूढ होवोनि सत्वर । मग लोटला समोर । घोरांदर करी तेव्हा ॥६॥

वारुणास्त्र तेणे सोडिले । कल्पांत मेघ वर्षावले । शंकरसैन्य वाहू लागले । विद्युल्लता पडती एकसरे ॥७॥

ऐसे पाहोनि अंबानाथे । वायव्यास्त्र सोडिले तेथे । तेणे उडविले पर्जन्याते । नाहीच केले जळ कोठे ॥८॥

घोर सुटला प्रभंजन । असुरसैन्य जातसे उडोन । धुळीने झाकुळले नयन । गज उलथोन पडती रणी ॥९॥

महावाते सैन्यावरी । उन्मळोन पडती वृक्षहारी । गज अश्व वायसांपरी । एकसरे उडोन जाती ॥१०॥

कितेकांचे मोडले चरण । आदळोन भंगले वारण । रथ मोडोनि झाले चूर्ण । प्रळयकाळ वोढवला ॥११॥

पर्वतास्त्र त्रिपुरासुरे । सोडिता पवन एकसरे । कोंडोनि गेला पर्वताधारे । शिवसैन्यावरी नग पडती ॥१२॥

शिवसैन्यावरी पर्वत । पडो लागले अत्यद्भुत । तेणे गण चूर्ण होत । प्रळय मानिती ते काळी ॥१३॥

तृणीरांतून काढोनि बाण । असुरे वोढोनि आकर्ण । सोडिता प्रळयाग्नी जाण । शंभुसैन्यावरी धडकला ॥१४॥

चहूकडे उठल्या ज्वाळा । शिवसैन्य जळे ते वेळा । ज्वाळांतूनि महाकाय उठला । पुरुष तेव्हा घोरतर ॥१५॥

विक्राळदाढा भयंकर । दात खातसे करकर । तोंड पसरोनि भयंकर । जिव्हा बाहेर काढिली असे ॥१६॥

जिव्हा ज्याची शतयोजन । लडबडीतसे सिंदूरवर्ण । भक्षीतए अश्ववारण । सेना संपूर्ण खातसे ॥१७॥

देव वर्षती अस्त्रसंभार । मुख पसरोनि गिळी असुर । पळो लागले प्रमथभार । पर्जन्यास्त्र सोडी शिव ॥१८॥

तेणे अनळ शांत जाहला । महापुरुष मूर्च्छित पडला । मूर्च्छा सावरोनि उठला । भक्षू लागला शिवसेना ॥१९॥

पळोनि गेले प्रमथ देव । एकला रणी उभा शिव । चहूंकडे पाहे भव । साह्य कोणी असेना ॥२०॥

मग शंभू पलायन करी । सेवूनि राहिला घोर दरी । त्रिपुरासुर शिवमंदिरी । प्रवेश करी निर्भय ॥२१॥

गृही एकली गिरिजा सुंदर । येता ऐकोनिया असुर । भये कापतसे थरथर । लपवी म्हणे तातासी ॥२२॥

हिमालयी एकांत गव्हरी । लपविली आर्या सुंदरी । त्रिपुर संचरला मंदिरी । मृडनारी न दिसे कोठे ॥२३॥

मग धुंडाळी रिक्तमंदिर । चिंतामणीची मूर्ती मनोहर । सापडताचि घेऊनि असुर । मग सत्वर परतला ॥२४॥

कृतकृत्यार्थता मानुनी । करवी विजयवाद्यध्वनी । स्वस्थानाप्रति येउनी । आनंदवनी क्रीडतसे ॥२५॥

शिव जाहला चिंताक्रांत । तव पातला पद्मजसुत । पाहोनि त्याते नमस्कारित । मग पूजित यथाविधी ॥२६॥

शंकर वदे नारदाशी । युद्धी न जिंकवे त्रिपुराशी । चिंताग्रस्त होऊनि तुजशी । उपायासि विचारितो ॥२७॥

कर्तुमकर्तु अन्यथाकर्तु । शक्ती जाणशी अवघी तू । सकल कल्याणाचा हेतू । तुजवाचोनि कोण असे ॥२८॥

प्राकृतापरी विचारितोशी । म्हणोनि सांगतो आता तुजशी । न अर्चिले संकटहरणाशी । म्हणोनि विघ्न तूते जाहले ॥२९॥

सकलकारणादिकारण । तो प्रसन्न होता विघ्नहरण । मग पावशील कल्याण । भोगिभूषण जाण का ॥३०॥

ऐकोनि म्हणे कैलासाधीश । कैसा प्रसन्न होईल विघ्नेश । करील असुराचा नाश । भक्तपाशच्छेदक जो ॥३१॥

मुनि म्हणे गा शंकर । एकाक्षर षडक्षर । सर्वकामद मंत्र सुंदर । जप करीन गजेशा ॥३२॥

दंडकारण्यी नीललोहित । तेथे जाऊनि तप करीत । निराहार दशवर्षपर्यंत । शिव ध्यानस्थ बैसला ॥३३॥

अवलोकुनी अनुष्ठान गरिमा । कृपा आली सर्वोत्तमा । शिववक्त्राहूनि अनुत्तमा । मूर्ती प्रगट जाहली ॥३४॥

पंचवक्त्रशशिशेखर । मुंडमाली दशकर । भस्मे चर्चिले शरीर । मूर्ती सुंदर पुढे उभी ॥३५॥

ऐसा पाहोनि गणराय । शिव म्हणे द्विविध जाहलो काय । की त्रिपुर दावितो भय । कृत्रिम काय धरोनिया ॥३६॥

की पाहतो मी स्वप्न । किंवा जाहलो भ्रमापन्न । मग होवोनिया खिन्न । गजवदन आठवी ॥३७॥

ऐसे त्याचे ऐकोन वचन । गणेश बोले सुहास्यवदन । शंकरा तू भ्रम सांडुन । मीच गजानन वोळखावे ॥३८॥

वेदांगम्य माझे स्वरूप । शरणागत निजजनप । तुज करावया साक्षेप । मी गणाधिप प्रगटलो ॥३९॥

ऐसे ऐकोन पंचवदन । पंचशिरे नमी गजानन । मग म्हणे धन्य धन्य । माझे नयन अवलोकने ॥४०॥

पृथ्वीजलवायूतेज । तूच अवघा गणराज । चराचरब्रह्मांडबीज । तूच सर्व नटलासी ॥४१॥

रजोगुणे ब्रह्मांडकर्ता । सत्वगुणे तूचि भर्ता । तमोगुण संहारकर्ता । जगन्नाथा तूचि पै ॥४२॥

ऐसी नानाविध स्तुतिवचने । ऐकोनिया गजानने । मग बोले वरद वचने । प्रसन्न मने करोनिया ॥४३॥

आता माझे वरप्रतापे । त्रिपुर वधी साक्षेपे । निजसहस्त्रनाम गणाधिपे । शिवालागी उपदेशिले ॥४४॥

मस्तकी ठेऊनि वरद करी । गुप्त जाहला लंबोदर । आनंद पावले सुरवर । वीरश्री चढली तया ॥४५॥

सुरांसह त्रिदशेश्वर । प्रथमगण पातले सत्वर । करिती पिनाकीस नमस्कार । सर्वी शंकर स्तवियेला ॥४६॥

महेश्वरे केली गर्जना । सिद्ध जाहली सकळसेना । मांडिली काळासि कलना । नानावहनी आरूढले ॥४७॥

शिवे करोनिया ध्यान । ह्रदयी साठविला गजानन । सकल पावले त्रिपुरस्थान । वर्तमान कळले तया ॥४८॥

दैत्येंद्र सैन्यकांसी । वस्त्रे भूषणे अर्पिली त्यांसी । संतोषऊनिया सर्वांसी । मग युद्धासी निघाला ॥४९॥

शब्दे नादविला भुगोळ । दैत्य गर्जती प्रबळ । प्रजा जाहल्या भयविव्हळ । अवनीतळ पाहू लागल्या ॥५०॥

दोन्ही दळा जाहली बेट । शस्त्रास्त्रे वर्षती भट । परस्परे लोटले गजघंट । प्राणसंकट महावीरा ॥५१॥

भात्यातील शर सरले । कित्येक कोदंड मारू लागले । मल्लयुद्धासी मिसळले । वीर पडले नामांकित ॥५२॥

घाये मारिती गजाते । उपटोन घेती दंताते । चवताळोनि ते वीराते । दंतघाये हाणिती ॥५३॥

गजांची फोडिती गंडस्थळे । तेथून उसळती मुक्ताफळे । वीरांची पडली शिरकमळे । किरीटकुंडलासमवेत ॥५४॥

भूषणासहित तुटले कर । कोणाचे तुटले अर्धशिर । कोणाचे फुटले उदर । कंबर खंडली कित्येकांची ॥५५॥

कित्येक जाहले घायाळ । प्राणे करिती तळमळ । कोणी मूर्च्छित विकळ । अवनीतळी पहुडले ॥५६॥

चापापासूनि सुटले शर । तेणे खोचले महावीर । रणी पडला अंधकार । घोरांदर वोढवले ॥५७॥

रणी उठला धुरोळा । तेणे व्यापिले देवकुळा । शस्त्र वर्षे असुरमेळा । प्रयळकाल मांडला ॥५८॥

समरी माघारले देव । तेणे हर्षले दानव ऐसे पाहोनि अमरराव । ऐरावत लोटी पुढे ॥५९॥

हाणोनिया वज्रघाते । चूर्ण करी असुराते । कोटिशः पाडिली प्रेते । अशुद्ध नद्या वाहती ॥६०॥

आकांत वोढवला दैत्यांसी । पळ सुटला त्यांचे मुशी । ऐसे पाहोन त्रिपुरासी । संतापासी न साहवे ॥६१॥

सज्जूनिया धनुष्यबाण । हाक देऊनि दारुण । सन्मुख करोन शचीरमण । कुशब्दबाण सोडीतसे ॥६२॥

त्रिपुर म्हणे इंद्रासी । व्यर्थ का प्राण खर्चिसी । युद्धी न पुरशी तू मजशी । व्याघ्राशी जेवी अजापती ॥६३॥

वैनतेयासि भांडे सर्प । तैसा तुझा खटाटोप । बिडाळासी जैसा दर्प । मूषकाधिप दावीतसे ॥६४॥

तैसा तू सुरपती जाण । मजसी करू आलासि रण । आता घेईन तुझा प्राण । आले बाण पाहा माझे ॥६५॥

आकर्ण वोढोनिया वोढी । दानव मंत्रोनि बाण सोडी । एकापासोन शर परवडी । कोटि कोटि उत्पन्न होती ॥६६॥

शरे झाकुळले अंबर । तेणे झाला अंधकार । रणी खोचले सुरवर । त्याणी धीर सोडिला ॥६७॥

कोणी समोर राहेना । बाणी त्रासली शिवसेना । त्रिपुर करीतसे गर्जना । काळकळना मांडिली ॥६८॥

त्रिपुराचे तीक्ष्ण शरे । भिन्न झाली देवांची शरीरे । पळू लागले एकसरे । हे शंकरे पाहिले ॥६९॥

मग करोनिया ध्यान । चित्ती आठविला गजानन । तव पातला धातृनंदन । स्कंधी वाहून वल्लकी ॥७०॥

त्याचे होताचि दर्शन । झाले शिवासि समाधान । नारद म्हणे आर्याजीवन । विकल मन करू नको ॥७१॥

प्रसन्न असता लंबोदर । त्याशी सदा जयजयकार । एकाच बाणे हा त्रिपुर । करशील पार यमसदनी ॥७२॥

वर अर्पिता गणनाथे । पूर्वीच कथिले त्रिपुराते । एकाच बाणे रुद्र तूते । यमसदनाते पाठवील ॥७३॥

एकाच बाणे तेजोराशी । जरी त्रिपुराते भेदिसी । तरीच जयाते पावसी । देव सुखासी पावतील ॥७४॥

ऐकोन नारदाचे वचन । शिवे मांडिला महायत्‍न । पृथ्वीचा रथ निर्मून । रविशशींची चक्रे करी ॥७५॥

धनुष्य मेरूचे अद्भुत । बाण जाहला अच्युत । धुरेशी सारथी अश्विनीसुत । उमाकांत वीर रथी ॥७६॥

वोढी वोढोनि आकर्ण । सहस्त्रनामे मंत्री बाण । मग सोडी आर्यारमण । करीत निर्वाण चालिला तो ॥७७॥

सहस्त्र चपलांवरी थोर । कडकडाटे गर्जे शर । जैसे उदेले कोटिभास्कर । तेज न माये ब्रह्मांडी ॥७८॥

अवनी कापे थरथर । धरी सर्वावोनि फणींद्र । तडकले सप्तसमुद्र । नक्षत्रे रिचवती खळखळा ॥७९॥

देवगंधर्वयक्षमानव । मूर्च्छाग्रस्त जाहले सर्व । प्रळय मांडिला अभिन्नव । ब्रह्मांडगोळ उलथो हे ॥८०॥

ऐसा प्रळय करित चालला । बाण पाहून त्रिपुर भ्याला । म्हणे आता अंत झाला । माझा सरला पराक्रम ॥८१॥

बाणे जाळिले त्रिपुर । भस्म जाहले तेव्हा असुर । देव करिती जयजयकार । सुमने अपार वर्षती ॥८२॥

दुंदुभी वाजविती एकसरा । नृत्य करिती अप्सरा । आनंद जाहला सुरवरा । गौरीवराते स्तविती ते ॥८३॥

परस्परे भेटती देव । मग पावले स्वस्थान वैभव । निजपदी भोगिती राणिव । स्मरती नाम गणेशाचे ॥८४॥

मरण पावता त्रिपुरासुर । त्याचे ह्रदयातूनि तेज अपार । पाहात असता सकळ ऋषीसुर । शंकरदेही प्रवेशले ॥८५॥

त्रिभुवनकंटक त्रिपुरासुर । धर्मविध्वसंक घोरतर । शिवासि करिता वैराकार । तोही शंकर झाला बळे ॥८६॥

ईश्वर औदार्य कोण जाणे । अरिमित्रांशी समान देणे । करुणाकरे भोगि भूषणे । स्वपदी देवा स्थापिले ॥८७॥

जाहली स्वधर्माची प्रवृत्ती । स्वाहास्वधाकार यज्ञस्थिती । ऋषि आनंदे तप करिती । तेणे जगती जाहली सुखी ॥८८॥

गणेशप्रसादे त्रिपुरासुर । मरण पावता प्रमादे थोर । प्रसन्न जाहला जगदाकार । लंबोदर तुष्टला ॥८९॥

जे गणेशचरणी अनन्यशरण । त्यांचे संकट हरपे दारुण । अंती पावती तत्पद जाण । भोग भोगून इहलोकी ॥९०॥

जय भक्तह्रदयारविंदमिलिंदा । पूर्णब्रह्मा सच्चिदानंदा । तवकृपे माझी आपदा । नासोनि पदा पाववी मज ॥९१॥

स्वस्ति श्रीगणेशप्रतापग्रंथ । गणेशपुराणसंमत । उपासनाखंड रसभरित । त्रयोदशोध्याय गोड हा ॥९२॥

अध्याय ॥१३॥ओव्या ॥९२॥

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४