Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

क्रीडाखंड अध्याय २६

श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीक्षेत्रपालाय नमः ।

ॐ नमोजी पुराणपुरुषा । सच्चिदानंदा नित्यहर्षा ।

त्वत्कृपेनें पावोनि तोषा । वर्णितों गुण यथामती ॥१॥

विजयी जाहले शिवगण । सिंधू करी शोक दारुण ।

नाहीं जिंकिले अमरगण । पावले मरण वीर कसे ॥२॥

ज्यांही तृणतुल्य देव केले । ते आज कैसे पहुडले ।

काय दैव प्रतिकूल जाहलें । म्हणोन घडलें अपूर्व हें ॥३॥

शलभें उलथिला कैसा मेरु । मुंगीनें शोषिला काय सागरु ।

कर्पूर जिंकिला वैश्वानरु । पश्चिमेस दिनकरु उगवला ॥४॥

क्रोधें थरथर कांपत । तुरंगावरी तो आरुढत ।

अनंतसेना सवें घेत । मग निघत रणांगणीं ॥५॥

ऐकोन वाद्यांचे तुमुलघोष । शिवगणासि न साहे रोष ।

पुढें धांवती पावोन हर्ष । युद्ध विशेष करावया ॥६॥

घडघडले जेव्हां रथ । वीर क्षोभले तेव्हां प्रमथ ।

शर सोडी दैत्यनाथ । नसे प्रमाण तयांसी ॥७॥

महारथी वीर गाढे । दैत्य तेव्हां लोटले पुढें ।

शत्रु पराक्रम पाहतां कुडें । सिंधू रडे बहुसाल ॥८॥

महाबलाढय शिवगण । त्याहीं माजविलें अद्भुत रण ।

दानव पावलें बहुत मरण । सिंधू पाहून खिन्न जाहला ॥९॥

मग साटोप धरोनियां भारी । गगन झांकुळी निजशरीं ।

अंधकार पडला अवनीवरी । धीर वीरीं सोडियेला ॥१०॥

रणीं खवळिला दैत्य दुर्धर । करीत चालला गणसंहार ।

तयाचा पराक्रम साचार । पाहतां वीर गजबजले ॥११॥

हयाखालीं उतरोन । दानवेश धांवळा वेगेंकरुन ।

वीरभद्रासि करी ताडण । केलें पतन तयानें ॥१२॥

खड्‌ग घेऊनियां हातीं । सिंधू हाणी नंदीप्रती ।

धेनुज पावला मूर्च्छागती । रणांगणीं पहुडला ॥१३॥

भूतराज पुष्पदंत । आले पुढें गर्जना करित ।

त्यास सिंधू हाणित । करीं मूर्च्छित तयातें ॥१४॥
हिरण्यगर्भाची शिखा धरुन । करी सिंधू त्यासि ताडण ।

शामलाचे ललाटीं बाण । मारोन पाडिलें रणांगणीं ॥१५॥

चपल आणि विकट । हाक देवोनि धांवले बलकट ।

सिंधूनें मारोन बाण तिखट । पाडिले भट भूतळीं ॥१६॥

दानवेंद्र अत्यंत क्षोभला । लंबकर्णातें भेदिता जाहला ।

रक्तलोचन चरणीं धरिला । आपटिला भूमीवरी ॥१७॥

सुमुखाचें फोडिलें मुख । सोमास दाविलें लत्तासुख ।

भृंगीस मारोनियां फुंक । फोडिलें उदर तयाचें ॥१८॥

दावानल वीर राणा । करीत पातला बहुत गर्जना ।

त्यातें मारोनि शरनाना । त्याचे मस्तक फोडियेलें ॥१९॥

जे जे सिंधु पुढें गेलें । ते ते तेणें पराभविलें ।

बाकी गरीब पळों लागले । तेही मारिले बाणजाळें ॥२०॥

बाण सोडीत सिंधु धावला । विरुपाक्ष पाहोनि पळाला ।

सिंधू गर्जना करुं लागला । तेणें कांपला भूगोळ पैं ॥२१॥

रणीं मुनि बाळकांसहित । उभा पाहोनि अंबासुत ।

गर्वें सिंधू तयासि बोलत । गर्जना करीत बहुसाल ॥२२॥

मागें ऐकिला पराक्रम । आतां दिससी जंबुकासम ।

कोमलांगासि युद्धकर्म । कैसें करुं कठोरपणें ॥२३॥

तुवां प्राशून मातृस्तन । खेळें रिजवावें आंगण ।

तूं काय करावें रण । वांचवी प्राण जा मागें ॥२४॥

येथवर मी दयाळूपणें । नाहीं मारिला मित्रपणें ।

ऐकतां ऐसें गुणेश म्हणें । मूढपणें बोलसी ॥२५॥

तुझ्या ऐशा नेणो किती । ब्रह्मांडीं करुन अनंत व्यक्ती ।

मारोनियां दुष्टाप्रती । रक्षिता गा साधू मी ॥२६॥

घेऊनियां तुझा प्राण । करीन रे भूभार हरण ।

जरीं येसी मातें शरण । मग रक्षन करीन तुझें ॥२७॥

ऐसी ऐकतां वीरवाणी । असुर विधीं अनेक बाणीं ।

तोडी परशूनें परशुपाणी । दृष्टीस नाणीं तयातें ॥२८॥

दानवेंद्र करी त्वरा । मेघापरी वर्षे शरा ।

तितुके तोडितां अंबाकुमरा । तो योद्धा बरा न वाटे ॥२९॥

परशूनें दानव चापें । तोडिजेली गणाधिपें ।

मग दानव फार कोपे । चक्र साक्षेपें घेत करीं ॥३०॥

चक्र भवंडोन टांकी जेव्हां । कडकडाट जाहला मोठा तेव्हां ।

गणेशें टांकिला शूल बरवा । तेणें तडकला ब्रह्मगोळ ॥३१॥

शूलें चक्र टांकिलें भेदून । छेदिले तेव्हां मुगुटकान ।

गुणेश करीं पुन्हां येऊन । संचरोन राहिला तो ॥३२॥

सिंधूचे तुटले दोनी कान । लज्जित जाहलें त्याचें वदन ।

म्हणे तुझें नाक छेदीन । हो सावधान गुणेशा ॥३३॥

खड्‌ग घेऊनि उठावला । गुणेश तेव्हां आनंदला ।

जिकडे तिकडे भासे त्याला । पाहतां भुलला दानवेंद्र ॥३४॥

चारी आयुधासहित मूर्ती । अनेक पाहतां भुलली मती ।

रविवचन दैत्यपती । स्मरोन चित्तीं तरकला ॥३५॥

हा तो विश्वात्मा अनंत । माझा करील आतां अंत ।

पावेन याचें पद अद्भुत । वैर अत्यंत करोनियां ॥३६॥

डोळे मिटोन घाबरा पळे । रुपें आच्छादिलीं तयेवेळे ।

मध्येंच उघडोन नेत्रकमळें । पाहे सोज्ज्वळ एकलाच ॥३७॥

तथापि पोटीं मानोन भय । पळता जाहला दैत्यराय ।

मुख वस्त्रें आच्छादोन आलय । जवळ केलें तयानें ॥३८॥

होवोनियां खिन्न मन । तल्पकीं दैत्य करी शयन ।

चिंतातुर सैनिक होऊन । स्वनिकेतन प्रवेशले ॥३९॥

जयवाद्यें वाजवित । माघारा परतला अंबासुत ।

मातापित्यातें नमन करीत । गौरी आलिंगी तयासी ॥४०॥

गौरी म्हणे कोमलांगा । कृतांतवत असुरभंगा ।

पावविले तुवां जिवलगा । श्रमलासि गा तान्हया तूं ॥४१॥

ऐसें वदतां श्रमी जाहली । कमलेक्षण अश्रू मोकली ।

रुदन करितां शिवें देखिलीं । मग समजाविली भवानी ॥४२॥

ऋषिशिव गिरिजेस सांगती । ही नव्हे प्राकृत गणेशमूर्ती ।

भूभार हरणार्थ जगत्पती । अवतारस्थिती दावीतसे ॥४३॥

ज्याचे सत्तामात्रें जग जाहलें । सात्विकपणें यानें पाळिलें ।

कितीक वेळां संहारिलें । पुन्हां रचिलें शक्तिबळें ॥४४॥

अनंत ब्रह्मांडाचा हा स्वामी । तूं उगीच होतेस कां गे श्रमी ।

गुणेश तेव्हां मातेस नमी । दुःख शमवी वाक्यामृतें ॥४५॥

शंकराचे वरप्रसादें । कोटीच्या कोटी दैत्यवृंदें ।

मी मारोनियां आनंदें । पदारविंदें सेवीन तुझीं ॥४६॥

ऐकतां आनंदली गौरीबाला । तिणें पुत्र हृदयीं धरिला ।

तो घेऊनि वसिष्ठादि मुनिश्वराला । निघे रणाला पाहावया ॥४७॥

रणीं येऊनि पाहती सकळ । मांसकर्दम जाहला तुंबळ ।

दुर्गंधी वाहे तेथें अनिळ । पाहतां सकल त्रासले पैं ॥४८॥

रण शोधित जाती जन । तंव पडला रणीं षडानन ।

त्यातें मयुरेशें पाहून । करी रुदन स्नेहभावें ॥४९॥

गुणेश म्हणे दादा उठावें । प्राकृता ऐसें काय पडावें ।

म्हणोन उठवी जिवेंभावें । षडाननासि तेधवां ॥५०॥

उठोनियां कार्तिकेय । तेणें आलिंगिला गणराय ।

गुणेश वंदोनि त्याचे पाय । म्हणे भय नाहीं तुम्हां ॥५१॥

स्वामी तुम्ही तारकासुर । वधोन रक्षिले देव सर्व ।

काय करील सिंधू दानव । प्राकृत भाव दाऊ नये ॥५२॥

उभयतां बंधु धरोनि हात । रण चालले पाहत पाहत ।

तंव वीरभद्रादि वीर अद्भुत । पडले अमित रणांगणीं ॥५३॥

कार्तिकेयास म्हणे महाकाय । याचे जीवनार्थ काय उपाय ।

हांसोन बोले गांगेय । जाणशी सोय सर्वज्ञा तूं ॥५४॥

तथापि जरी प्राकृतापरी । विचारितोसि ऐक तरी ।

पूर्वीं वधितां त्रिपुरवैरी । जाहली अमरीं हीच दशा ॥५५॥

द्रोणाचळावरील आणोन औषधी । त्याणें केला चिकित्साविधी ।

गुणेश म्हणे मिळतील कधीं । त्या औषधी षडानना ॥५६॥
आतां दानव येतील युद्धासी । कोणीं करावा संग्राम त्यांशी ।

कोण आणील औषधीशी । हें मजसी सांग दादा ॥५७॥

ऐसें बोलोनि जगज्जीवन । मोकलोनि निजांग पवन ।

केलें वीरांचें तेव्हां जीवन । हडबडोन सर्व उठले ॥५८॥

नंदी भूतराज पुष्पदंत । वीरभद्र चपळादि वीर अद्भुत ।

येऊनि गुणेशाशी भेटती त्वरित । गुणेश बोलत स्मितमुखें ॥५९॥

करितां तुम्ही संग्राम । पावलेति बहुत श्रम ।

ऐसें ऐकतां वाक्यउत्तम । वीरसत्तम बोलताती ॥६०॥

तूं असतां अनंतशक्ती । त्या असुराचा पाड किती ।

तंवप्रसादें जगत्पती । पावलों शक्ती द्विगुणित ॥६१॥

गुणेशप्रसादें देवसेना । करिती जाहली बहुत गर्जना ।
मग पातले शिवदर्शना । करोनि वंदना स्तविताती ॥६२॥

येरीकडे दानवपती । तल्पकीं करीं शयन सुमती ।

ऐकोन त्याची मुख्य युवती । दुर्गासती पावली ॥६३॥

सर्वावयव सुदारा । घालोनि रत्‍नमयालंकारा ।

भाळीं मृगमदतिलक बरा । बिंदी बीजोरा माथ्यावरी ॥६४॥

कुरळ केशी रत्‍नभूषणें । मुखचंद्रें केलें शशीस उणें ।

जिचें पाहोनियां चालणें । अंतःकरण खिन्न करी ॥६५॥

विस्तीर्ण जघना सिंहकटी । कंचुकी दाटली कुचतटीं ।

कुंकुम रेखिलें ललाटीं । अत्यंत गोरटी शोभतसे ॥६६॥

तल्पका निकटीं येवोन कामिनी । पतीस विनवी सुहास्य वदनी ।

कां हो रतलां तल्पकशयनीं । काय मनीं चिंता असे ॥६७॥

जें पडलें असेल संकट । तें सांगावें मजला स्पष्ट ।

कल्याणाची सांगेन वाट । सौभाग्य सुभट राहील हो ॥६८॥

पतिकार्यालागीं दासी । रतिकाळीं वैश्याजशी ।

विपत्तिकाळीं दे बुद्धीशी । भार्याऐसी दुर्लभ हो ॥६९॥

मनामाजी दुःख झगटलें । ते स्वामी पाहिजे कथिलें ।

ऐकतां मन संतोषलें । दानव बोले तियेसी ॥७०॥

मयुरेश जो पार्वतीसुत । त्याणें आटले दानव बहुत ।

मग मी केलें युद्ध अद्भुत । वीर समस्तही भांडलें ॥७१॥

परी शेवटीं मयुरेशान । माझे छेदिले मुगुटकान ।

तेणें जाहलों लज्जायमान । म्हणोन शयन केलें सखे ॥७२॥

ऐकोन त्याची सखिन्नवाणी । नीतिज्ञ बोले तेव्हां तरुणी ।

म्हणे कांता सुयोधनकर्णी । तुंवां रणीं दाविली खरी ॥७३॥

परि आलें नाहीं तूंतें यश । आपले हातें करिसी नाश ।

पार्वतीगृहीं जगदीश । धरी वेश बाळकाचा ॥७४॥

उतरावया भूभार । लीला दावी सर्वेश्वर ।

तूं न जाणशी तामसतर । चरित्र अपार तयाचें ॥७५॥

यश यावया हेंचि कारण । सदां पुजावे देवब्राह्मण ।

करावें साधूंचें रक्षण । प्रतिपाळण धेनूचें पैं ॥७६॥

परदोषाचें आच्छादन । स्वगुण उच्चारणी मोहन ।

दुष्टकलाचें निक्रंदन । सदा अवन सुधर्माचें ॥७७॥

हाचि होय पराक्रम । पराक्रम नोहे अधर्मकर्म ।

हें न जाणोनि जिवलगा वर्म । व्यर्थ श्रम पावतोसि ॥७८॥

करावें देवांचे बंधमोचन । स्वपदी पाठवावें गौरवोन ।

कृपा करील अंबानंदन । करील अवन सकुल तूतें ॥७९॥

ऐकोनि तिची चातुर्य वाणी । दानव तोषला अंतःकरणी ।

भली भली गें तूंच शाहणी । मातें तरुणी साजतेसी ॥८०॥

तुझी पाहावया चतुरमती । खिन्नत्व दाविलें तुज युवती ।

तूं जी बोलली सधर्मनीती । ती मी सुमती जाणतसे ॥८१॥

रावणाचे हननास्तव । अवतरला पूर्वीं राघव ।

तैसा मयुरेश देवाधिदेव । वधिल दानव माझ्यासह ॥८२॥

त्याचे हातें पावेन मरण । मग मी पद पावेन निर्वाण ।

वीर काय शत्रूस शरण । जावोंनि रक्षण करितील गे ॥८३॥

नंदी तेणें पाठविला जेव्हां । मी काय नेणता होतो तेव्हां ।

दुर्गा ह्मणे विचार बरवा । तुम्ही करावा सर्वज्ञपणें ॥८४॥

तिचें करोनि शांतवन । वस्त्रें आच्छादोनि दोनि कान ।

सभास्थानी तो येऊन । बोले गर्जून तेधवां ॥८५॥

माझे दोन प्रधान होते । जे अमरांसि जाहले जिंकिते ।

त्यांवाचोनि राज्य रितें । मज भासतें या प्रसंगीं ॥८६॥

कोणी आणखी वीर दिसेना । आतां जिंकिल गौरीनंदना ।

ऐकोन शालक करिती गर्जना । करुं कलना कालासि रे ॥८७॥

तुवां चिंता न करावी मनीं । निद्रा करावी सुमन शयनीं ।

तव प्रसादें शत्रू वधुनी । मग येऊनि मुख दाखवूं ॥८८॥

ऐसे ऐकतां त्याचे बोल । रायें गौरविले कलविकल ।

वस्त्रें भूषणें देत अमूल्य । सैन्य तुंबल दिधलें सवें ॥८९॥

घेऊन चतुरंगिणी पूतना । करीत चालले बहुत गर्जना ।

हें जाणवलें शिवनंदना । तेणें गणास योजियेलें ॥९०॥

नंदी आणि पुष्पदंत । सवें दीधलें सैन्य बहुत ।

ते शत्रूवरी लोटत । युद्ध अद्भुत जाहलें ॥९१॥

नंदी निघोनि शत्‍रुगणांत । शृंगें मारी दैत्य बहुत ।

पादघातें संहारित । पुच्छें बहुत झोडीतसे ॥९२॥

महाबलाढ्य नंदिकेश्वर । करीत उठला दैत्यसंहार ।

कोण्हास येऊ न दे समोर । जाहला हाहाःकार राक्षसदळीं ॥९३॥

ऐसे अवलोकितां कलविकल । वर्षती शस्त्रभार तुंबल ।

परी नंदिवीर सबल । नाणी दृष्टीस तयातें ॥९४॥

नंदी पुंफावत गेला । विकलाचा रथ तेणें मोडिला ।

तंव कल धांवत आला । वर्षूं लागला शस्त्रभार ॥९५॥

न गणोन त्याचे सायकाशी । चूर करी त्याचे रथाशी ।

दोघे उतरोनियां भूमीशी । त्याणीं शृंगाशी धरियेलें ॥९६॥

शृंगे धरोनि नंदिकेश्वर । वोढीत नेताति असुर ।

हें पाहोनि पुष्पदंतवीर । धांवे समोर सपत्‍नांचे ॥९७॥

विकलें मारोनि लत्ताप्रहार । मूर्च्छित पाडिला पुष्पदंतवीर ।

शिवगणीं हाहाःकार थोर । धनुर्धर गजबजले ॥९८॥

ऐसा होतां आकांत भारी । वीरभद्र षडानन आले समरी ।

वीरभद्रें घेऊनि पर्वत करीं । विकलावरी टांकियेला ॥९९॥
पर्वततळीं विकल चूर । जाहाला जाणोनि कल वीर ।

धांवला षण्मुखावर । वर्षत शर तेधवां ॥१००॥

न गणोनि त्याचे सायकाशी । चपेटा मारिला कल वीरांशीं ।

तेणें तो वमी शोणिताशीं । कल प्राणांशी सोडीतसे ॥१॥

मेले कल विकल सरदार । इतर सैन्याचा केला चूर ।

जयवाद्यें वाजवित थोर । शिवकुमर परतले ॥२॥

येऊनि शिवभवानीस । नमिते जाहले आसमास ।

आलिंगी मयूरेश त्यास । ते आनंदास पात्र जाहले ॥३॥

स्वस्ति श्रीगणेशप्रतापग्रंथ । श्रीगणेशपुराण संमत ।

क्रीडाखंड रसभरित । षड्‌विंशतिंतमोध्याय गोड हा ॥४॥अध्याय॥२६॥ओव्या॥१०४॥

अध्याय सव्विसावा समाप्त

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४