Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

क्रीडाखंड अध्याय १६

श्रीगणेशाय नमः । श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीक्षेत्रपालाय नमः ।

जय श्रीकल्याणमूर्ती । भक्ताभीष्टदा गणपती । तुझी न कळे अनंतकीर्ती । वेदांसही जगद्वंद्या ॥१॥

श्रोते परिसा कथानुसंधान । कश्यपात्मज गजवदन । देवांतकनरांतकाते वधून । जाता जाहला निजलोकी ॥२॥

पुढे धात्यास म्हणे व्यास । सांगे आणखी गणेशकथेस । विधाता म्हणे जगन्निवास । शिवगृही अवतरला ॥३॥

सिंधुनामा दैत्यमाजला । यदर्थ मयूरेश अवतार जाहला । ती कथा सविस्तर तुजला । सांगतो की यथामती ॥४॥

मिधिल देशींचा भूपती । चक्रपाणीनामे चक्रवर्ती । शांतदांतपुण्यकीर्ती । तेणे जगती वश केली ॥५॥

लावण्ये जैसा अपरमदन । त्याचे चमूस गणील कोण । साक्षात कमला येऊन । स्थिर राहिली ज्याचे गृही ॥६॥

सांब आणि सुबोधन । ज्याचे चतुर दोन प्रधान । ते जीविताशा सोडुन । स्वामिकार्यी रत सदा ॥७॥

त्याची रम्य विलासिनी । नामे जाणे चारुहासिनी । महापतिव्रता ती मानिनी । पतीस मनी प्रिय सदा ॥८॥

तिचे सवे तो भूपती । क्रीडता गेले दिवस किती । प्रतिवर्षी होय संतती । परी मरती उपजता ॥९॥

तेणे दुःखे नरनायक । उबगला संसारी देख । न वाटे राज्यकौतुक । सदा दुःख वाटतसे ॥१०॥

राजा पाचारोनिया प्रकृती । दुःख सांगे तयांप्रती । म्हणे नाही माते संतती । सदा चित्ती दुःख तेणे ॥११॥

तुम्ही सांभाळा राज्यभार । मी वना जातो साचार । जरी पावेन दिव्यकुमर । तरी पुन्हा येईन मी ॥१२॥

ऐसी ऐकून राजवाणी । दुःख करिजे प्रजाजनी । तव तेथे शौनकमुनी । दैवयोगे पातला ॥१३॥

तयास पाहूनिया भूपती । नमने पूजने तयांप्रती । तोषऊनिया तयास चित्ती । दुःख निवेदी आपले ॥१४॥

त्रिकालज्ञानी तो मुनिवर । आश्वासोनि म्हणे कुमर । तुज होईल गा साचार । धरी धीर दिवस काही ॥१५॥

भानुसप्तमी पासोन व्रत । करी मासावधीपर्यंत । तेणे तू पावशील सुत । अपरिमित पराक्रमे ॥१६॥

सांगोनिया व्रतविधान । ऋषि गेला मग तेथुन । राजा भानु सप्तमी पाहुन । व्रतविधान आरंभिले ॥१७॥

चारुहासिनी समवेत । ब्रह्मचर्य पाळोनि व्रत । सुवर्ण कलशी तेव्हा स्थापित । रविबिंब विधाने ॥१८॥

लक्षसंख्या नमस्कार । घाली तयास नरवीर । तितक्या धेनू सवत्स सत्वर । प्रतिविप्रांसि देतसे ॥१९॥

लक्षानुलक्ष द्विजभोजन । वस्त्रालंकार दे तयालागुन । तेणे तुष्टला तेव्हा ब्रध्न । झाला प्रसन्न तयावरी ॥२०॥

चारुहासिनी निद्रिस्थ असता । तिचे पतिरूपे तो सविता । तिणे पाहोनिया तत्वता । रति मागे तयासि सती ॥२१॥

ऋतूमती चारुहासिनी । म्हणे स्वप्नी तयास कामिनी । रति द्यावी मजलागुनी । येच क्षणी प्राणेशा ॥२२॥

जरी तू न देशी आता रती । तरी प्राण देहत्याग करिती । ऐसी स्मरविव्हल ती सती । भोगिती जाहली तयाते ॥२३॥

प्रातःकाळी होऊनि जागृत । पतीसि तेव्हा हर्षे बोलत । निद्रेमाजी प्राणनाथ । तुवा भोगिले मजलागी ॥२४॥

तुम्ही असता हो व्रतस्थ । हे कैसे केले विपरीत । ऐकोन राजा हास्य करित । म्हणे विपरीत बोलसी तू ॥२५॥

मी उपोशणे जाहलो कृश । मन्मथासि न शिवे मानस । तुष्टला असेल तो दिनेश । त्याचे कृत्य असेल हे ॥२६॥

आता होईल तुजला सुत । मासवधि पर्यंत । सांग केले तेणे व्रत । मग करित उद्यापन ॥२७॥

गर्भिणी जाहली राजकामिनी । तेज तिचे न लक्षवे नयनी । आनंद वाटे तीते मनी । म्हणे जनी धन्य मी ॥२८॥

परि सतेज ते रविवीर्य । तेणे दाहे तिचा काय । शीतळ केले बहुत उपाय । परी दाह शमेना ॥२९॥

सख्यांसहित चारुहासिनी । समुद्रतीरी जेव्हा जाउनी । गर्भ टाकी समुद्र जीवनी । मग परतोनि जाय घरा ॥३०॥

गर्भ वाढे सिंधु जीवनी । सांग होता शोषी पाणी । बाळभावे तेव्हा गर्जुनी । कापवी मेदिनी थरथरा ॥३१॥

उदधी भये कापे चळचळ । म्हणे हा विक्राळ बाळ । मग विप्रवेषे तत्काळ । आणिता जाहला भूपतीसी ॥३२॥

रायास म्हणे सरित्पती । गर्भ टाकोनि गेली तुझी युवती । तो मी हा देतसे तुजप्रती । अति प्रीती पाळा तुम्ही ॥३३॥

ऐसी ऐकोन त्याची वाणी । धावोन आली राजराणी । बाळ घेवोनिया तेक्षणी । स्तनपान करवितसे ॥३४॥

रायासि जाहला परमानंद । तेणे उत्साह केला विशद । सुखी केले याचकवृंद । धनमाने करोनिया ॥३५॥

जातकर्मादि संस्कार । करिता जाहला नरवीर । बाळ वाढे जैसा रोहिणीवर । शुक्लपक्षी प्रतिदिनी ॥३६॥

चौदा विद्या चौसष्टकळा । राये शिकविल्या निजबाळा । घेऊनिया बाळांचा मेळा । सिंधू खेळे निजछंदे ॥३७॥

खेळता बाळका माझारी । द्रुमपर्वत चूर्ण करी । हे पाहता मातापितरी । परमाल्हाद मनिजे ॥३८॥

पवनसंगे अग्निप्रबळ । तैसा जाहला विशाळबाळ । तपालागी निघे तत्काळ । एकांतवनी प्रवेशला ॥३९॥

वामपायी उभा राहून । सव्य हस्त ह्रदयी घेऊन । मने मन आकळुन । आराधना करीतसे ॥४०॥

शरीरी वाढली वारुळे । दोन सहस्त्र वर्षे तप केले । तेणे आराध्य दैवत कळवळले । उतावळे धावतसे ॥४१॥

सविता होऊन सुप्रसन्न । माग म्हणे वरदान । ऐसे ऐकोन रविवचन । समाधान पावला ॥४२॥

सिंधू बोले सद्गदवाणी । प्रसन्न जाहलासि जरी तरणी । तरी मज न जिंको कोणी । सदा रणी विजय असो ॥४३॥

प्राणिमात्रापासोनि भय । अमरापासोनि अपाय । कदा नसो देवराय । येव्हडी सोय लावी माझी ॥४४॥

रवि म्हणे राजकुमरा । तुजला दिधले सर्व वरा । त्रैलोक्यींचे राजभारा । चालविसी निजबळे ॥४५॥

परी एक सांगतो ऐक । जो अनंत ब्रह्मांडनायक । तो अवतरता देख । तुज वधील निश्चये ॥४६॥

ऐसी बोलोनि वरदवाणी । अंतर्धान पावला तरणी । तेथून सिंधू ते क्षणी । येता जाहला निजगृही ॥४७॥

करुनि माताजनकासि नमन । सकळ सांगे वर्तमान । ऐकता दोघे आनंदघन । होवोनि नंदन आलिंगिती ॥४८॥

पुत्र पाहूनिया प्रबुद्ध । राज्यभारे केला बद्ध । राजा इच्छूनि नाक शुद्ध । तपोवन पावला ॥४९॥

चारुहासिनी समवेत । स्वर्गी पावला तो महंत । राज्य करिता जाहला सुत । चक्रपाणीचा तेधवा ॥५०॥

तेणे करूनिया द्ग्विजय । मेळविले दैत्यराय । ते वंदिती त्याचे पाय । म्हणती सोय पावलो आम्ही ॥५१॥

प्रचंड आणि कालशुंभ । वृत्रासुर कंद निशुंभ । कदंबासुर शबर तो सुलभ । कमलासुर पराक्रमी ॥५२॥

तयामाजी कमलासुर । त्याचा करोनि जयजयकार । म्हणे तू मोठा बलाढ्यवीर । त्रिपुरामागे जाहलासी ॥५३॥

करी आमचे आता पाळण । तुझी करू आज्ञावंदन । सर्व दैत्य मेळवोन । स्वर्गभुवन वेढिले ॥५४॥

इंद्रास सांगती दूत येऊन । काय बैडलासि आनंदघन । सिंधुनामा दैत्य येऊन । करितो कंदन स्वर्गाचे ॥५५॥

कोपे खवळला ऐकोन मघवा । ऐरावतारूढ होवोनि तेधवा । पाचारोनि सकल देवा । संग्रामासि सरसावला ॥५६॥

देवदैत्यसेना एकवटली । रणवाद्ये वाजू लागली । घोरांदर युद्धधुमाळी । तेव्हा जाहली निकराने ॥५७॥

विजय पावले तेव्हा असुर । पलायन करिते जाहले सुर । इंद्रासनी सिंधुवीर । बैसता जाहला कौतुके ॥५८॥

संपूर्ण देवांचे अधिकारपद । तेथे स्थापिले दैत्यवृंद । इंद्र पावोनिया खेद । वैकुंठासि पावला ॥५९॥

धरा इंदिरासमवेत । तेथे देखोनि अनंत । करोनिया दंडवत । बोले स्फुंदत तयासी ॥६०॥

सिंधुनामा दैत्य प्रबळ । तेणे जिंकिले स्वर्गपाळ । आम्ही पावोन दुःख सकळ । पदकमळा पाहू आलो ॥६१॥

भक्तपालका ह्रषीकेशी । तू हे कैसे न जाणशी । तुजवीन कोणी आम्हाशी । रक्षणासि असेना ॥६२॥

ऐकोन तयाची वाणी । आश्चर्य करी चक्रपाणी । बैसोन गरुडावरी तत्क्षणी । स्वर्गभुवनी पातला ॥६३॥

गरुडाचे पक्षवाते । प्रळय भासला दनुजते । सर्व निघाले युद्धाते । त्याही अनंताते वेढिले ॥६४॥

यमवरुणकुबेर । आदित्यरुद्रअश्विनीकुमर । वायुगुरुपुरंदर । धरोनि धीर उठावले ॥६५॥

युद्ध जाहले अलक्षदृष्टी । हरिने मारिल्या असुरकोटी । दैत्य होवोनिया महाकष्टी । मृत्यु पावती स्वामिकार्यास्तव ॥६६॥

दैत्य पळ जेव्हा सुटला । सिंधु तेव्हा सरसावला । तेणे सकल देवाला । क्षणमात्रे जिंकिले ॥६७॥

पाहोनि त्याचे युद्धलाघव । सिंधुस म्हणे तेव्हा माधव । तुझे पाहून युद्धवैभव । प्रसन्न जाहलो वर माग ॥६८॥

सिंधु बोले सुहास्यवदन । प्रसन्न जाहलासि जगज्जीवन । तरी मागणे हेचि वरदान । ऐक मन लाऊनिया ॥६९॥

गंडकीनामे माझे नगर । तेथे वसावे निरंतर । संगे घेऊनि सकलसुर । सुखरूप असावे ॥७०॥

तथास्तु म्हणोनि मधुसूदन । इंदिरेसह इंदिराजीवन । संगे सकल देव घेऊन । जाऊन तेथे राहिला ॥७१॥

जगती जाहली निर्वैर । आनंद पावले तेव्हा असुर । हरीस म्हणे पुरंदर । काय केले तुवा हे ॥७२॥

घेऊनिया आम्हासी । कारागृही कैसा बसशी । विष्णू म्हणे इंद्राशी । याचे काळासि प्रतीक्षितो ॥७३॥

जेव्हा तयास पाठमोरा । काळ होईल पुरंदरा । तेव्हा निर्दाळीन रे असुरा । पदी सुरा स्थापीन मी ॥७४॥

ऐसे ऐकता हरीचे वचन । उगा राहिला पुलोमजाजीवन । दैत्ये मांडिले धर्मकंदन । करिती हनन धेनूचे ॥७५॥

स्वाहास्वधावषट्‌कार । बंद केले उर्वीवर । देव प्रतिमा फोडोनि सत्वर । साधुनर गांजियेले ॥७६॥

प्रतिमा सिंधू असुराची । पूजा करविती बळे त्याची । मते वाढली नास्तिकाची । भजने भक्तांची राहिली ॥७७॥

दुष्कृतांचा संजय जाहला । दिगंती धर्म पळोनि गेला । उलो पाहे तेव्हा इला । भार तिला न साहे ॥७८॥

एकवटोन सकळ सुर । करिते जाहले बहुत विचार । त्यामाजी गुरू विचारचतुर । बोले उत्तर देवांसी ॥७९॥

जो चराचर विश्वपती । अनंतनामा अनंतकीर्ती । प्रसन्न होता गणपते । तुम्हाप्रती सोडवील ॥८०॥

हे मानवले सकळ सुरांशी । साधुसाधु म्हणती तयाशी । माघकृष्ण अंगारकीशी । विनायकासि अर्चिती ॥८१॥

पाहोन त्यांची विनयभक्ती । प्रसन्न जाहला गणपती । सिंहारूढ आयुधे हाती । भाली मिरवे अर्धशशी ॥८२॥

कर्णी कुंडले तेजाळ । दोंद विलसे विशाळ । सुहास्य शोभे मुखकमळ । देव प्रेमळ पाहती तया ॥८३॥

पदी घालोनिया त्याचे मिठी । म्हणती रक्ष आता जगजेठी । तू उपेक्षिलिया पाठी । आम्हासि कोण सांग दुजे ॥८४॥

देव पाहूनि दीनवदन । अभय देत गजानन । शिवमंदिरी मी अवतरोन । पदी स्थापिन तुम्हाते ॥८५॥

ऐसी वदोन वरदवाणी । गुप्त जाहला अंकुशपाणी । देव तेव्हा आनंदोनी । नाम वदनी स्मरती त्याचे ॥८६॥

कश्यपादी ऋषींचे चय । दंडकारण्यी वसती निर्भय । तेथे पातला भस्मकाय । शंकर तेव्हा आनंदे ॥८७॥

पाहोनिया ऋषिगण । धावोनि वंदिती त्याचे चरण । तयास म्हणे भस्मधारण । बरेपण या स्थानी दिसे ॥८८॥

येथे द्यावी आम्हासि जागा । ते म्हणती भवभयभंगा । सर्वास ठाव तू गौरीरंगा । तुजशी जागा कोण देईल ॥८९॥

तुझे ठाई ब्रह्मांडकोटी । किती वसती धूर्जटी । तुझे स्मरता नाम कंठी । त्याची तुटी जन्ममरणी ॥९०॥

गणगंगागौरीसहित । शंकर तेथे येऊन राहत । सदा धरोनि ध्यानी चित्त । तप करीत सायासे ॥९१॥

गौरी म्हणे गा मोक्षदानी । सदा गुंतलेत तुम्ही ध्यानी । हे आश्चर्य मजलागुनी । नित्य मनी वाटतसे ॥९२॥

तूच सर्वांची ध्येयमूर्ती । सर्व जगता निखिलगती । तूते अहोरात्र ध्याती । विधी श्रीपती देव सदा ॥९३॥

शंकर तीते अंकी घेऊन । देता जाहला आलिंगन । म्हणे प्रिये मी सुप्रसन्न । तुझ्या बोले जाहलो ॥९४॥

जो त्रिगुणमय गुणेश । भक्त म्हणती ज्यास गणेश । जो अनंत ब्रह्मांडाचा ईश । वेदा पार न कळे कदा ॥९५॥

ज्याने मायेने विश्व जाहले । उदकावरी जेणे धरिले । पुन्हा कितीक वेळा गेले । तेथे मुरले गुणमय ॥९६॥

त्यासि ध्यातो प्रिये सदा । ऐकोन गौरी पावली प्रमिदा । धरोनिया शिवपदा । म्हणे मज करी प्रत्यक्ष तो ॥९७॥

शिव म्हणे वो चारुहासिनी । कैसे कळेल तपावाचुनी । येरू म्हणे मजलागुनी । तपाविधानी प्रबुद्ध करा ॥९८॥

पाहोनि तिचा भक्तिभाव । एकाक्षर हा मंत्रराव । तिचे कर्णी उपदेशी शिव । म्हणे आता जप करी ॥९९॥

करिता द्वादश वर्षे तप । प्रसन्न होऊनि गणाधिप । तुज देईल साक्षेप । गणेश तो दयाळू ॥१००॥

मग ती एकांत वनी । जाऊनि बैसली भवानी । गणेशध्यानी चित्त लाउनी । सदा मनी जप करी ॥१॥

द्वादशवर्षे अनशन । शरीर काष्ठवत गेले होऊन । गणेशी निश्चल मन लाऊन । जप करी सर्वदा ॥२॥

पाहूनि तिची तपस्थिती । ह्रदयी कळवळला भक्तपती । येवोनिया त्रिगुणमयी मूर्ती । पुढे उभा राहिला ॥३॥

मध्ये मुख विलसे विष्णूचे । दक्षिणभागी शंकराचे । वामभागी कमळासनाचे । शोभती साचे गुणत्रय ॥४॥

त्रिगुणमय गणेशमूर्ती । अंगी कोटी रविदीप्ती । षड्‌भुज तो पुण्यकीर्ती । एकाएकी प्रगटला ॥५॥

पाहून त्याची सोज्जवळमूर्ती । चित्ती घाबरली पार्वती । हे पाहोनि मंगलमूर्ती । सर्व मंगलेसी बोलत ॥६॥

तुझे तप पाहोनि शिवे । माझे ह्रदयी सुख पावे । जे मागणे ते जीवेभावे । माग आता मजपासी ॥७॥

गौरी म्हणे गा त्रिगुणेशा । माझी पुरवी हीच आशा । पुत्रभावे जगदीशा । दाहीदिशा कीर्तीभरी ॥८॥

हेच मागणे जीवेभावे । ते तुवा आता पुरवावे । तथास्तु म्हणिजे देवे । आनंदमय होवोनिया ॥९॥

अंबा म्हणे तू पुराणपुरुष । परी माझा भाव हाचि विशेष । पुत्रस्नेहे भक्ति अशेष । घडेल माते स्वामिया ॥११०॥

तथास्तु म्हणोनि त्रिगणेशमूर्ती । अंतर्धानाची धरिता गती । गौरी आनंदमय चित्ती । त्रिगुणेशमूर्ती स्थापितसे ॥११॥

मग येऊनि पतिचरण । प्रेमे धरोनि वर्तमान । सांगता आल्हादले मन । शंकराचे तेधवा ॥१२॥

प्रेमे देऊनि आलिंगन । अंकी तीते बैसऊन । शिव जाहला आनंदघन । म्हणे भगवान तुज पावला ॥१३॥

शिवा म्हणे शंकरालागी । तुमचे वसते मी अर्धांगी । निज प्रत्यक्षता मजलागी । कृपा करोनि दिल्ही तुवा ॥१४॥

श्रोते पुढे करा श्रवण । पार्वतीगृही गजकर्ण । वरद चतुर्थीस अवतरोन । सिंधुर दैत्यास वधील हो ॥१५॥

स्वस्ति श्रीगणेशप्रतापग्रंथ । श्रीगणेशपुराणसंमत । क्रीडाखंड रसभरित । षोडशोध्याय गोड हा ॥१६॥

अध्याय १६ ॥ ओव्या ११६ ॥

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४