Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

अध्याय ३

श्रीगणेशायनमः ॥ श्रीललितांबा प्रसन्न ॥

श्रोते परिसा सावधान ॥ सूत सांगे ऋषीलागून । हेमकंठ प्रजा घेऊन । स्वनगरी गेल्यावरी ॥१॥

ज्ञानगम्य आणि सुबल । दोघे अमात्य सेवासुशील । सुधर्मा समवेत नृपाल । महदारण्यी प्रवेशला ॥२॥

पुढे देखिले रम्य वन । तेथे चौघे विश्रांती पाऊन । त्यापुढे सरोवर अवलोकन । करिता मन निवाले ॥३॥

विस्तीर्ण सरोवरी निर्मल जल । जैसे साधूचे ह्रदय केवल । शतपत्रे सहस्त्रदले विशाल । कुमुदोत्पले विकासिली ॥४॥

वरी रुंजती षट्‌पद । आनंदे सेविति आमोद । हंस कारंडव पक्षि भेद । मंजुळ शब्द करिताती ॥५॥

मातंगापरी जीवनी सुसर । कमठे तळपती मत्स्यभार । पंकी आरडती दर्दुर । तेणे नीर दुमदुमिले ॥६॥

सभोवती कदलीवन । द्राक्षामंडप ते सुघन । सुमनवल्ली विकीर्ण सुमन । सुवासे मन सुख पावे ॥७॥

आमलक जंबीर अक्रोड ताल । जंबू अश्वत्थ वट तमाल । कपित्थ निंब देवदार रसाल । तरु विशाल उंचावले ॥८॥

आम्र अर्जुन अशोक तिवस । सांग पीपरी तुते सुरस । शामा अक्षपिस्तेफणस । सावकाश उंचावले ॥९॥

केतकी गुलछबी गुलाब जाती । तगर कण्हेरी जुई मालती । चंपकादि सुमने विकासती । त्रिकाल गती साजिरी ॥१०॥

वृक्ष गेले भेदीत गगन । वरी शब्द करिती पक्षिगण । शत कोकिलांचे सुटले मौन । वसंते वन शृंगारिले ॥११॥

हंसपक्षी श्येन बक । घुमघुमती पारवे बोलती शुक । नाना शब्दे चिमण्या काक । अलोलिक गर्जती ॥१२॥

सारिका चक्रवाक मयूर । तांडव करिताति सदार । खंजरी टकलिंग गृध्र घार । तैसे सुतारपक्षी पै ॥१३॥

ससे सांबरे वनगाई । भेकरे हरिणे ठाई ठाई । गोळांगुळे सुकर पाही । जंबूक गेंडे अपार ॥१४॥

सिंह मातंग बिडाल । कोलिस्त गवे बागुल । रीस व्याघ्र अजा शल । स्वइच्छे नकुल हिंडती ॥१५॥

भुजंग फुंपावती धुधुःकारे । मस्तकी मणीतेजभारे । ऐसे वन पाहून नरेंद्रे । राहिला तेव्हा त्या वनी ॥१६॥

क्षुत्‌ तृट्‌ मृत्यू भयही न । उपमे इंद्राचे नंदनवन । पाहून संतोषले मन । प्राशिले जीवन सकळिक ॥१७॥

मग करोनिया स्नान । नित्यकर्मे देवतार्चन । कंदफळेकरून भोजन । क्षुधाशमन तेणे केले ॥१८॥

कंदफळे मुळालागी । अमात्य गेले तयाप्रसंगी । सन्निध राहिली कोमलांगी । सुधर्मा जगी पवित्र जी ॥१९॥

कोमल वालुका भूदेशी । निद्रा लागली रायाशी । पादसंवाहन करीत सरशी । सुधर्म सती बैसली ॥२०॥

तव तेथे उदककाम । भृगुनंदन ब्राह्मणोत्तम । आला जैसा मूर्तिमंत काम । अति उत्तम लावण्य जो ॥२१॥

अंग तेजे जैसा तरणी । भरिता सरोवरींचे पाणी । पाहोनि त्याते सुधर्मा रमणी । अंतकरणी संतोषली ॥२२॥

मनी विचारी सुधर्मासती । अम्हा होय हा सुखमूर्ती । याचे अनुग्रहेकरून निश्चिती । क्लेशगती खंडेल पै ॥२३॥

सुधर्मा म्हणे गा मन्मथमूर्ती । कवण माता तुझी सती । कवणेस्थानी तुमची स्थिती । मजप्रती सांगावे ॥२४॥

तुझी रूपतेजोरेखा । पाहोनि पावले अत्यंत सुखा । काय नाम तुझे बालका । म्हणती जनका काय तुझे ॥२५॥

ऐकोनि तिचे मंजुल बोल । कृपेने द्रवला ऋषीचा बाल । उभा राहोनिया निश्चल । सकल वृत्त सांगतसे ॥२६॥

बालक म्हणे नितंबिनी । पुलोमा नामे माझी जननी । पिता भृगु महामुनि । च्यवन जनी मज बोलती ॥२७॥

तुम्ही सांगाल कोठील कोण । तू तर लावण्य अति सुलक्षण । पाहता तुझे वदन जाण । सुखपूर्ण नयनाशी ॥२८॥

कनकलतिके प्रसन्नवदने । कुरलकुंतले खंजरीट नयने । हरिकटिमध्ये सुंदरललने । मणिमयसदने सुंदरी ॥२९॥

तू स्वये रमणि ऐशी । गलितकुष्ठि पुरुष सेविशी । काय म्हणावे तुझे पित्याशी । बंधू जननी मूर्ख तुझे ॥३०॥

वर्षाकाली द्रवे गिरी । तैसा पूय वाहे याचे शरीरी । क्रिमि पडोनि दुर्गंधी भारी । वनांतरी भरली असे ॥३१॥

तुझे माता पिता जनी । विचार न करिता तुज कामिनी । गलितकुष्ठ्याशी अर्पुनी । अमित धनी विकिले की ॥३२॥

ऐशियाचा करोनि त्याग ॥ पाहे भलता उत्तमांग । तरीच पावशील सुख चांग । संसाररंग भोगिसी ॥३३॥

बालकाचे वचन ऐकोनी । गहिवरोनिया मानिनी । दुःखाश्रु आणोनि लोचनी । मधुरवचनी बोलतसे ॥३४॥

सुधर्मा म्हणे बालका ऐक । आमचे सकल दैव कौतुक । माझा पति मेदिनी नायक । सोमकांत नाम विख्यात जनी ॥३५॥

अंगतेजे तारापती । उणा याशी म्हणोनि निश्चिती । सोमकांत नाम गती । जगी भूपति पावला ॥३६॥

सदाचरण गुणसंपन्न । धीर उदार शौर्यनिधान । परि पूर्वील कर्मगती गहन । कुष्ठसंपन्न तेणे जाहला ॥३७॥

दुःख पावोनि अत्यंत शरीरी । राज्य वोपोनि सत्पुत्र करी । आलो आम्ही वनांतरी । दुष्कर्मगिरी भोगावया ॥३८॥

अरळ सुमन मंचकावरी । जो पूर्वी सुखे शयन करी । तो हा पहुडला वाळुकेवरी । कर्मपरी ऐशी असे ॥३९॥

दुग्धसर्पियुक्त षड्रसान्न । आप्त विप्रांसह भोजन । करी जो तो वर्जून अन्न । कडू तुरट भक्षी फळे ॥४०॥

जो आनंदसमुद्री निमग्न । तो हा गलितकुष्ठी होऊन । दुःखे बुडाला अनुदिन । कर्म गहन वोढवले ॥४१॥

या दुःखसागराहून । तरू कसे गा भृगुनंदन । ऐसे ऐकोनि तिचे वचन । दुःखे मन आकळिले ॥४२॥

तैसीच उदके भरोनि झारी । तो प्रवेशला निजमंदिरी । परी त्याचे दुःख अंतरी । मौन धरी म्लानमुखे ॥४३॥

मुख कोमाइले राजस । पाहोनि भृगु पुसे पुत्रास । का बा जाहलासि उदास । काय जीवास दुःख तुझ्या ॥४४॥

च्यवन म्हणे ऐक ताता । सरोवरी उदक भरिता । तव तेथे लावण्यवनिता । कुष्ठी भर्ता तिजलागी ॥४५॥

पाहोनि ऐसे विपरीत । तिज म्या पुसला वृत्तांत । तिणे कथिले दुःख बहुत । तेणे दुःखित मी जाहलो ॥४६॥

सौराष्ट्रींचा महिपति पवित्र । गलितकुष्ठे तो दुःखपात्र । घेऊनि दोनि अमात्य कलत्र । दुःखे वनी आला असे ॥४७॥

ऐकोनि पुत्राची सद्गद वाणी । भृगु द्रवला अंतःकरणी । जो परोपकारी अग्रगणी । करुणावचनी बोलिला ॥४८॥

पुत्रा जावोनि सत्वरगती । अमात्य दारासह भूपती । आणी का निजाश्रमाप्रती । प्रेमप्रीती करोनिया ॥४९॥

ऐसे ऐकोनि ऋषिबाळक । सुधर्मा अवलोकनोत्सुक । त्वरित जावोनि नरनायक । अभयवचने गौरवी ॥५०॥

म्हणे उठा आता त्वरित । तुमचे दुःख खंडेल निश्चित । चला आमचे आश्रमात । माझा तात बाहतो तुम्ही ॥५१॥

ऐकोनि त्याची पियूषवाणी । आनंद न माये अंतःकरणी । वंदोनि तयाशी लोटांगणी । चरणी मिठी घालिती ते ॥५२॥

तेथूनि निघाली रूपराशी । संगे घेऊनि सामात्य पतीशी । पातली भृगूचे आश्रमाशी । सुख मनाशी अत्यंत ॥५३॥

पवित्र भृग्वाश्रममंडळ । निर्वैर प्राणी तेथे सकल । व्याघ्र गाई सर्प नकुल । एकमेळी क्रीडती ॥५४॥

बकुल चंपक पुन्नागपंक्ती । कुटजसुमने विराजती । गुलाब पालाश जुइ मालती । चमेली जाई प्रफुल्ल सदा ॥५५॥

खर्जुरी फणस नारळी । सुरस काजू अंजीर पोफळी । पक्वापक्व फळेयुक्त केळी । रसाळ फळी साजिर्‍या ॥५६॥

सुगंधवायू वाहे सदा । शीतोष्णाची नसे आपदा । धनधान्य सुखसंपदा । इंद्रपदासारिखी ॥५७॥

मंत्रघोषे शास्त्रवादे । गर्जताति ऋषींची वृंदे । उभे राहोनिया एकपदे । स्वछंदे तप करिताती ॥५८॥

कोणी करिती पंचाग्निसाधन । कोणी बसले धरूनि ध्यान । वेदांतवाक्ये समाधान । पावोनि उगे कितीक ते ॥५९॥

तेथे व्याघ्रमृगचर्मासनी । आदित्य तेजे जैसा गगनी । दैदीप्य तेजे भृगु मनी । अवलोकुनि आनंदले ॥६०॥

घालोनिया लोटांगणे । कर जोडोनि चौघेजणे । राजा सद्गद अंतःकरणे । ऋषीकारणे स्तवीतसे ॥६१॥

काय तुमचा अगाध महिमा । व्याघ्री सांडिले हिंसा धर्मा । वाट नाहीच तेथे अधर्मा । तेजोधामा तवाश्रमी ॥६२॥

मी तो आजन्मप्रभृती । पाप आचरलो नाही निश्चिती । परी पूर्वील कर्माची ही गती । मजप्रति पावली ॥६३॥

परम भाग्योदयेकरून । तुमचे जाहले दर्शन । आता करी मज पावन । कृपाळु मन करूनिया ॥६४॥

ऐसे पाहूनि त्याचे क्लेश । ना भी म्हणे त्याशी मुनीश । माझे आश्रमी दुःखपाश । प्राणिया अशेष असेना ॥६५॥

वनी तुम्ही श्रमलेती । आता येथे करा विश्रांती । मंगलस्नाने तयाप्रती । अती प्रीती करविली ॥६६॥

विनयभावे येऊनि पुलोमा । अंतरी नेवोनिया सुधर्मा । म्हणे साजणी पावलीस श्रमा । पूर्वकर्मानुसार पै ॥६७॥

धन्य तू पतिव्रता माउली । मग तिची वेणी सोडिली । सुगंध तैले जटा उकली । गात्रे मर्दिली सुस्नेहे ॥६८॥

घालोनिया मंगलस्नान । षड्रस स्निग्धान्न भोजन । अमृतोपम उदकप्राशन । देवोनि मन सुखी केले ॥६९॥

कोमळ मंचकी सुखशय्या । घालूनि पहुडविले तया । क्षणभरि विश्रांति घेउनिया । मुनिपाया लागले ॥७०॥

मग तो मुनी करुणासागर । चौघांस बसऊनि समोर । ध्यानयोगे करूनि विचार । पूर्वाचार शोधितसे ॥७१॥

भृगु म्हणे सोमकांताशी । ऐके आपुले पूर्वकर्माशी । विंध्याचलसमीप देशी । कोल्हार नगराशी बोलती ॥७२॥

तेथे चिद्रूप नामे वैश्य । भाग्यशाली सकलगुणेश । सुगा नामे तयास । भार्या होती कुलवधू ॥७३॥

लावण्यपणे रम्य ललना । सुशीला पतिव्रता सुलोचना । अनुसरोनि पतिवचना । अन्य मना न जाणे ॥७४॥

तू पूर्वी तिचे उदरी । पुत्रत्व पावलाशि निर्धारी । कामद नाम संस्कारी । तयाशी ठेविले कौतुके ॥७५॥

करोनिया बहुत लालन । मग त्याची यौवनावस्था पाहून । विवाह केला कौतुकेकरून । बहुत धन खर्चोन्या ॥७६॥

तिचे नाम कुटुंबिनी । ठेविते जाहले कौतुकेकरुनी । मृगाक्षी सुंदर नितंबिनी । तुझे भजनी सदर ॥७७॥

वस्त्रालंकारमंडित काया । कुटुंबिनी तुझी जाया । अनुदिनी तुजशी रमोनिया । पुत्रवती जाहली ॥७८॥

पंच कन्या सप्त पुत्र । तेणे युक्त तुझे कलत्र । कुटुंबिनी नाम पवित्र । केले सत्य तियेने ॥७९॥

ऐसे काही दिवस गेले । तुझे पित्याशी मरण आले । मातेने सहगमन केले । ते पावले परत्र गती ॥८०॥

त्याचे मागे मदोन्मत्त । तू रूपयौवनमदगर्वित । वडिलोपार्जित धन समस्त । खर्च बहुत त्वा केला ॥८१॥

ठेवोनिया वारवधूशी । मद्यपाने तिशी रमशी । परदारा गमनेशी । सर्व धनाचा नाश केला ॥८२॥

गृहविक्रय करूनी । तेहि द्रव्य तुवा नासुनी । अन्नवस्त्राविण कुटुंबिनी । परसदनी ठेविली ॥८३॥

गृही नसे किंचित अन्न । लेकरे करिती रुदन । तुवा कुटुंब त्याग करून । स्वेच्छागमन पै केले ॥८४॥

घेऊनि बाळके सुकुमारी । जाती जाहली पितृमंदिरी । तू वंशकंटक दुराचारी । अन्य नगरी राहिलाशी ॥८५॥

जैसा मदोन्मत्त करी । तैसा राहोनि त्या नगरी । घरोघरी करोनि चोरी । जनापकारी सर्वदा ॥८६॥

भोगिल्या अनेक परनारी । द्यूतकर्मी कलहकारी । असत्य भाषणे दुराचारी । सदाचारी दुःख तुझे ॥८७॥

त्या ग्रामचारी जनास । तुवा दिधला बहुत त्रास । त्याही सांगोनि राजयास । बाहेर तूते घातले ॥८८॥

मग तू प्रवेशोनि वन । चोरसमुदाय साह्य घेऊन । पांथस्थाचा नाश करून । अपार धन मेळविले ॥८९॥

सद्बाल स्त्रिया ब्राह्मण । यांचे करोनिया हनन । वनी उभविले रम्य सदन । तेथे अनुदिन राहिलासी ॥९०॥

शोध करित तुझी ललना । अपत्यांसहित पातली सदना । मग सत्कारूनि निजांगना । अलंकारिली भूषणी ॥९१॥

मृग ससे मत्स्य बक । सारस गोधा कोकिलादिक । कुक्कुट वानर सांबरे वृक । जीव अनेक वधियेले ॥९२॥

मारोनि नित्य मार्गस्थ जन । करिशी त्यांचे द्रव्य हरण । त्यांचे मासे कुटुंबपोषण । केल्या हरण परदारा ॥९३॥

एके दिवशी गुणवर्धन । करीत असता मार्गे गमन । अकस्मात तुवा येऊन । करे ब्राह्मण धरियेला ॥९४॥

ब्राह्मण कापे थरथरा । म्हणे ऐक वचन चोरा । मी केली दुसरी दारा । अतिसुंदरी गुणवती ॥९५॥

नको करू माझा वधू । घरी नवोढा कुलवधू । तिशी होईल दुःखसंबंधू । सौभाग्यसिंधू रक्ष तिचा ॥९६॥

प्रथम दारा मरण पावली । पुन्हा दुसरी प्रयत्ने केली । तिशी माझी स्पृहा गुंतली । तनु सापडली तुझे हाती ॥९७॥

जो भयापासोनि होय त्राता । तोहि होय त्याचा पिता । मज मारू नको सर्वथा । नरकपंथा जाऊ नको ॥९८॥

करिशी ऐसे पाप दारुण । याचा अधिकारी तूच जाण । दारा पुत्र सुह्रदगण । विभागी कवण पापाशी ॥९९॥

ब्राह्मण होवोनि दीनवदन । रडे जीवित्वाचे आशेकरून । परि न द्रवले तुझे मन । म्हणशी ज्ञान कळले तुझे ॥१००॥

हे काय मज नाही ठाऊके । म्हणोनि उपदेशिशी कौतुके । पालथे कुंभी घालिता उदके । मूर्ख लोके म्हणिजे तो ॥१॥

मद्यपियास तत्वज्ञान । मतिमंदाशि पांडित्यकथन । तैसे माझे ठाई धर्मवचन । मूर्ख म्हणुन उपदेशिशी ॥२॥

लज्जा भय कामातुराशी । बंधू माता अर्थसक्ताशी । शुद्धाचार काकाशी । द्यूतरताशी सत्य कैचे ॥३॥

नव्हे स्त्रियांशी कामशांति । धैर्य तैसे क्लीबाप्रती । क्षमा करील सर्पजाती । हे निश्चिती घडेना ॥४॥

तैसी तुझी धर्मनीती । न ऐके मी निश्चिती । घेईन तुजे प्राणाप्रती । वृथा बडबड न करावी ॥५॥

ऐसा करोनि अनुवाद । केलास त्याचा शिरच्छेद । ऐसे मारिलेस ब्राह्मणवृंद । लक्षानुलक्ष तुवा वनी ॥६॥

गेले तारुण्याचे दिवस । जरा पावली शरीरास । मग होवोनि कासाविस । जाहलास आधीन कुटुंबाचे ॥७॥

पुत्र दासी सेवकजन । करू लागले अपमान । मग मनी खिन्न होवोन । विचारी मन प्रवर्तले ॥८॥

मग आमंत्रण पाठऊनि वनी । हाकलून आणिले महामुनी । त्यांते चोरे नमस्कारुनी । विनयभावे बोलिला ॥९॥

धनदाने तुम्हाशी । देतो ग्रहण करा यांशी । ऋषि म्हणती तयासी । अम्हाशी दान नलगे तुझे ॥११०॥

घेता पतिताचे दान । त्याचे पातक विभाग पाऊन । रौरवी जाऊ सकलजन । नलगे दान तुझे आम्हा ॥११॥

ऐसे बोलता द्विजवरी । पातकभये खोचला अंतरी । ब्राह्मण जाऊन निजमंदिरी । स्नान करिती सचिल ॥१२॥

मग तू विचारिसी मनी । काय करावे धनालागुनी । देता वर्जिले मुनीनीं । व्यय कशानी होईल ॥१३॥

मग तेथे गणेशालय । जीर्ण होते कुष्टकाय । त्याचा उद्धार करोनि नय । मग तू अत्यंत धरियेला ॥१४॥

चार शिखरांचे देऊळ । रत्‍नखचित मंडप विशाळ । मुक्त प्रवाळ रत्‍ने तेजाळ । खांब विपुल शोभविले ॥१५॥

भोवता परिघ रत्‍नखचित । च्यार गोपुरे तोरणांचित । त्या भोवती विराजत । पुष्पवाटिका शीतलजळे ॥१६॥

केले गणेश देवालय । सकल धनाचा केला व्यय । मग तू पावलासि यमालय । टाकोनि काय चोराचा ॥१७॥

यमदूत मारिती निष्ठुरघाते । कंटक टोचिती अंगाते । घालिती घोर नरकाते । मग तेथे तळमळसी ॥१८॥

सांडसे तोडिती मांस । पाषाणे हाणिती मस्तकास । ओणवा करूनि बहुवस । शिखा पायास बांधिती ॥१९॥

बांधोनिया तिरवट पाशी । तुज नेले यमापाशी । यमे बोलाऊनि चित्रगुप्ताशी । पापपुण्या गणियेले ॥१२०॥

मग दीनवत्सल धर्मराज । समोर उभा करोनि तुज । म्हणे भोगिसी पापपुंज । किंवा भोगिसी पुण्य आधी ॥२१॥

मग तुवा विचार करोनि चित्ती । भोगीन आधी पुण्यगती । म्हणता यमे तुजप्रती । राजकुळी जन्मविले ॥२२॥

रम्य प्रासाद बांधिता जाण । शरीरी पावले रम्यपण । चंद्रापरी अंगवण । काया सगुण जाहली ॥२३॥

गणपतीसी राजोपचार । अर्पिता पावलासि राज्यभार । परि मागील दुरित दुर्धर । कष्टतर तेणे तुज ॥२४॥

ऐसी ऐकता जन्मांतर गोष्टी । राजा जाहला महाकष्टी । कृपा उपजोनिया पोटी । भृगू दृष्टी पाहतसे ॥२५॥

घडता साधूची संगती । पापे देही त्रास पावती । पक्षिरूपे बाहेर पडती । मग डंखिती रायाते ॥२६॥

नाना वर्णे भयंकरे । शरीरातूनि बाहेर पाखरे । येऊनिया चमत्कारे । तडातडा तोडिती शरीरासी ॥२७॥

पंखे झडपोनि शरीर । मांस तोडिती अपार । तेणे दुःख पाऊनि थोर । नरवीर रुदक करी ॥२८॥

घालोनिया लोटांगण । भृगूशी म्हणे शरण शरण । यापासूनि करी रक्षण । मज मरण सध्या आले ॥२९॥

मग तो ऋषी करुणाघन । हुंकारे जाळी पक्षिगण । मग राजा स्वस्थ होऊन । कर जोडोन उभा असे ॥१३०॥

वक्ता विनवी श्रोतयांशी । भृगु सांगोन पुराणाशी । खंडिल पापाच्या महाराशी । राजयाशी करील मुक्त ॥३१॥

गणेशकथा मंदाकिनी । अनंतजन्मापापहारिणी । येथे सुस्नात होता जनी । जन्ममरण दुरावती ॥३२॥

जयजय गजवदना । आदिपुरुषा निरंजना । पुढे करवी पद्यरचना । येईल मना तैसी तुझे ॥३३॥

स्वस्तिश्रीगणेशप्रताप अद्‌भुत । उपासनाखंड रसभरित । श्रोते श्रवण करा गोड बहुत । तृतीयोध्याय गोड हा ॥१३४॥

अध्याय ३ ॥ ओव्या ॥१३४॥

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४