Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

अध्याय १७

श्रीगणेशाय नमः । श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीक्षेत्रपालाय नमः ।

जय विश्वंभरा विश्वेशा । विश्वपालका अविनाशा । तू पूर्ण करी माझी आशा । भवपाशा छेदूनिया ॥१॥

ब्रह्मा म्हणे ऋष्युत्तमा । अंगारकीचा ऐक महिमा । जीचे श्रवणमात्रे अधमा । गती उत्तमा पावते ॥२॥

अवंती नामे एक नगरी । आहे विख्यात अवनीवरी । भारद्वाजऋषि वस्ती करी । त्या नगरीभीतरी विख्यात ॥३॥

जो तपोधन जितेंद्रिय । नदीतटाकी ऋषिराय । तप करिता पराशरतनय । चमत्कार जाहला ॥४॥

नदीतीरी एक रमणी । चमके जैशी सौदामिनी । कुरंगाक्षी मानिनी । स्नानार्थ जीवनी प्रवेशली ॥५॥

करिता उदकी तिने स्नान । अवयव दिसती वस्त्रांतून । पीनोन्नतकुच जघन । उरू पीन कदलीपरी ॥६॥

ऋषीने अवलोकितांचि बाला । ह्रदयी पंचबाण खडतरला । तेणे वीर्य अधोगतीला । पावोनि इला प्रवेशले ॥७॥

तिचे उदरी ऋषिवीर्य पावता । अवनी मानी निजधन्यता । मग ती प्रसवली सुता । आरक्ता देही त्याचे ॥८॥

सप्तवर्षाम्चा जाहला बाळक । रूपस रक्तवर्णे सुरेख । मातेस म्हणे माझा जनक । कोठे वसे सांग गे ॥९॥

येरू तयास धरूनि हाती । भारद्वाजदर्शना गेली क्षिती । नमून त्याचे चरणाप्रती । सुहास्य वदने बोलत ॥१०॥

अवनी म्हणे प्राणेश्वरा । तव रेते हा आला उदरा । आजवर वाढवूनिया कुमरा । आता घरा येऊनि आले ॥११॥

ज्ञानदृष्टी आणोनि मना । मग ऋषी त्या निजनंदना । करिता जाहला मौजीबंधना । गणेशमंत्रे उपदेशिला ॥१२॥

भारद्वाज सांगे बाळकाशी । तुवा करावे दीर्घ तपाशी । प्रसन्न होता गणेश तुजशी । सुख पावसी क्षणमात्रे ॥१३॥

तो बाळ येऊनिया वनी । तपे तोषवी कैवल्यदानी । जो भक्तपालक अंकुशपाणी । भक्ताभिमानी दयाळू ॥१४॥

देहत्रयातीत नित्य अनंत । निराकृती आकारत । प्रगट झाला एकदंत । वरदहस्त उभारीतसे ॥१५॥

पाहोनिया वरदमूर्ती । घाबरला बालक चित्ती । नेत्रातून प्रेमबिंदू स्त्रवती । रोमांचित जाहला स्वशरीरी ॥१६॥

अष्टभावे सद्गद होउनी । मस्तक ठेवी गणेशचरणी । म्हणे बालकासि मोदकपाणी । माग मनी इच्छिसी ते ॥१७॥

येरू म्हणे देवाधिदेवा । अमृतपान लाभ द्यावा । त्वत्पदी अखंडभाव व्हावा । राहो विसावा त्वन्नामी ॥१८॥

माघकृष्णचतुर्ही चंद्रोदयेवेळी । तू भेटलासि दूर्वामाली । ही चतुर्थी करणार जनास भली । जोड असावी त्वत्पदी ॥१९॥

माझे नाम असावे मंगल । ऐसा ऐकता त्याचा बोल । कृपेने द्रवोन भक्तपाल । ना भी व्याल बोलतसे ॥२०॥

तू पावशील नाम मंगल । सुधा भक्षी बहुसाल । आरक्तपणे अंगार बोल । शेखी पावशील बालका ॥२१॥

जे करितील अंगारकी । ते पावतील माझे लोकी । सर्व कामना पूर्ण लौकिकी । पावोन सुखी होतील ते ॥२२॥

अंगारकी चतुर्थीचा महिमा । येथून विस्तारेल रे भौमा । अंगारकीची पुण्यगरिमा । कोण गणील मद्भक्ता ॥२३॥

अवंती नगरी तू नृप । होउनि सुख भोगिसी अमुप । ऐसे बोलता गणाधिप । सुख तयाशी अत्यंत पै ॥२४॥

ऐसा देऊनिया वर । अदृश्य जाहला लंबोदर । मंगलमूर्ती स्थापी अवनीकुमर । करोनि मंदिर कांचनाचे ॥२५॥

गणेशवरदप्रसादे । स्वर्गी राहोनिया प्रमोदे । अमृतपान करी स्वच्छंदे । मग नांदे अक्षयपदी ॥२६॥

ऐसा अंगारकीचा महिमा । तुज सांगितला पुरुषोत्तमा । पुढे ऐके कथा उत्तमा । संसारतमा नाशी जी ॥२७॥

स्त्रष्टा म्हणे सत्यवतीनंदना । एके दिनी मी शिवदर्शना । जावोनि नमिले गौरीरंजना । स्तुतिवचना अनुवादलो ॥२८॥

तव तेथे नारदमुनी । आला अमृतफळ घेउनी । ते शंभूसि अर्पूनी । पिनाकपाणी तोषविला ॥२९॥

ते फळ घेऊनिया हाती । शंकर पुसे मजप्रती । हे द्यावे कवणाप्रती । मग म्या तयासी सांगितले ॥३०॥

हे फळ दीजे स्कंदासी । ऐसे ऐकता वचनाशी । वटारोनि नयनाशी । गनेश मानसी क्षोभला ॥३१॥

गणपती येवोनि सत्यलोकाशी । धरोनिया विकटरूपाशी । भेडसाऊ लागला मजशी । पसरोनि मुखाशी तेधवा ॥३२॥

भक्षीन म्हणे मोदकपाणी । मी लागलो त्याचे चरणी । मग संतोषूनि कैवल्यदानी । अभयवचनी गौरवी मज ॥३३॥

विक्राळ पाहता त्याचे वदन । त्यासि हासला रोहिणीजीवन । तेणे क्षोभोनि वारणानन । शापवचन बोलिला ॥३४॥

गणेश म्हणे चंद्रा नष्टा । तुझे मुख पाहाता पापिष्टा । जन पावेल अतिकष्टा । अपयश वाटा तयासी ॥३५॥

ऐसे होता शापवचन । चंद्रे आच्छादिले आपले वदन । मग सकल देव येऊन । त्याणी गजानन तोषविला ॥३६॥

गणेश म्हणे मागा वर । मग बोलती सुरवर । शुद्ध करी का रोहिणीवर । कृपा अपार करोनिया ॥३७॥

ऐकोनि बोले दूर्वावंतस । असत्य करू आला मद्वचनास । परी वर्ज होईल एक दिवस । या इंदूस पाहावया ॥३८॥

माझे वरद चतुर्थीशी । न पाहावे याचे मुखाशी । इतर दिनी हा शशी । दर्शनासी शुद्ध असे ॥३९॥

ऐसा घेऊनिया वर । चंद्रासि म्हणती अदितीकुमर । मूढा तू आता तर । भजे लंबोदर निजभावे ॥४०॥

शक्रापासोनि नक्षत्रेश । एकाक्षर मंत्रोपदेश । घेऊनि गेला तपास । गंगा दक्षिणतटाकी ॥४१॥

तेथे करी शरीरशोषण । पाहोनि कळवळिला गजकर्ण । प्रसन्नचित्ती वरदान । देता जाहला चंद्रासी ॥४२॥

संकष्टिचतुर्थी व्रतदिवशी । माझी पूजा तवोदयशी । करोनि अर्घ्य देता तुजशी । तरीच व्रतासि पूर्णता ॥४३॥

द्वितीयेसि करी जो तुला नमन । तो नर होईल सुखसंपन्न । तू तपे तोषविले मजलागुन । म्हणोन भाळी धरितो तुज ॥४४॥

ऐसी वदोनि वरदवाणी । अदृश्य जाहला सृणीपाणी । शशांक सुखी तेथुनी । निजाश्रमी पावला ॥४५॥

कृतवीर्यपिता म्हणे कमलासना । दूर्वाच प्रिय का गजानना । हे कथिजे प्रसन्नमना । कृपा करोनि देववरिष्ठा ॥४६॥

कृतवीर्य पित्यास म्हणे कमलासन । दूर्वा माहात्म्य करी श्रवण । दक्षिणदेशामध्ये जाण । जांबनगर विख्यात पै ॥४७॥

तेथे सुलभनामा क्षत्रियवर । धर्मशील धनी मानी चतुर । सामुद्रानामे अतिसुंदर । भार्या त्यासी प्रियपात्र पै ॥४८॥

मधुसूदन नामे विप्रोत्तम । तेथे पातला भिक्षाकाम । वस्त्रदंडे मलिन परम । दारिद्रपने नेसला ॥४९॥

सुलभ पाहून तयाते । करिता जाहला उपहास्याते । ऐसे पाहता मधुस्दन त्याते । दे शापाते तेधवा ॥५०॥

मदोन्मत्त तू सुलभ । हलाकर्षी हो वृषभ । ऋषिशाप पावता सुलभ । सामुद्रा प्रिया क्रोधे वदे ॥५१॥

निर्दया शापिले माझे पतीसी । आता शापिते मी तुजसी । तू गर्दभ हो निश्चयेसी । विप्र तिसी शापी तदा ॥५२॥

तू असोनि स्त्री पापिण । मज शापिलेसि व्यर्थ जाण । तरी तू हो चांडाळिण । विण्मूत्र भक्षण करणारी ॥५३॥

मग ती जाहली चांडाळी । अमंगळपणे फिरू लागली । पर्जन्यामध्ये भिजली । थंडावली बहुसाल ॥५४॥

मेळऊनिया तृणभार । तिणे चेतविला वैश्वानर । त्यातून एक दुर्वांकुर । वातवेगे उडाला ॥५५॥

देवालयी लंबोदर । त्यावरी पडला दूर्वांकुर । तव तेथे पातले वृषभखर । परस्पर भांडती ॥५६॥

दोघे करिती युद्ध अद्भुत । चांडाळीचे उधळिले गवत । त्यातून दुर्वांकुर अकस्मात । गणेशावरी पडियेले ॥५७॥

तेणे तुष्टोन गजानन । मग पाठविले विमान । चांडाळी खर बलवर्धन । विमानी घालोनि चालविले ॥५८॥

ऐकोनि विमानाचा घंटानाद । येऊनि पाहती ब्रह्मवृंद । म्हणती यांचे पुण्यविशद । काय सांगा दूत हो ॥५९॥

आम्ही गणेशोपासक सदा । तपे भोगितो आपदा । परि न देखो गणेशपदा । स्मरणे सर्वदा सादर ॥६०॥

ऐकोनि त्यांचे वचन । गणेशदूत बोलती हास्यवदन । म्हणती दूर्वार्पण महिमान । तुम्हा लागोन नाही ठावे ॥६१॥

स्थावरनामे विख्यात नगर । तेथे कौंडिण्यनामे ऋषीश्वर । गणेशोपासक निरंतर । परम तीव्र तप ज्याचे ॥६२॥

आश्रयानामे गुणवती । गुणनिधान त्याची युवती । वंदोनिया पतिचरणाप्रती । विचारिती जाहली ते ॥६३॥

आश्रया म्हणे ऋषिवरा । दूर्वा प्रिय का लंबोदरा । हे मज सांगा प्राणेश्वरा । प्रियदारा म्हणोनिया ॥६४॥

ऐकोनिया प्रियावचन । कौंडिण्य सांगे आनंदोन । प्रिये दूर्वामहात्म्य तुजलागोन । सांग सांगतो श्रवण करी ॥६५॥

यम एके दिवसी स्वनगरी । परमानंदे उत्साह करी । देव मिळाले ते अवसरी । स्वकीय नारी समवेत ॥६६॥

सभा भरली घनदाट । सुरवरांचे बैसले थाट । अप्सरा नृत्य करिती सुभट । स्तुती भाट करिताती ॥६७॥

तिलोत्तमा नृत्य करी । पदर पडला भूमीवरी । पीनोन्नत कुचमंडल उरी । यम ते अवसरी अवलोकिले ॥६८॥

पाहाता तिचे कुचमंडळ । कामे जाहला उतावीळ । निर्लज्जपणे तत्काळ । धावोनि तीते आलिंगी ॥६९॥

करे मर्दोनि कुचद्वय । मुखचुंबन करिता निर्भय । अधोगती पावले वीर्य । महाकाय जाहला तेथे ॥७०॥

महादुःसह अनलासुर । तेणे मांडिला प्रळय थोर । सकळ पळाले सुरवर । त्याणी मुरहर आठविला ॥७१॥

धाव धाव गा श्रीहरी । अनलासुर प्रळय करी । त्याचा आता वध करी । जग पावते विलयाते ॥७२॥

ऐकोनि त्याची सद्गदवाणी । प्रगट होऊनि शार्ङ्गपाणी । म्हणे तुमचे संकटहरणी । मोदकपाणी समर्थ असे ॥७३॥

मग सकल देव समवेत । स्तवने तोषविला एकदंत । तेणे तुष्टला भगवंत । दर्शन देत तयाते ॥७४॥

विष्णुरूपी गजानन । बाळक वेष अवलंबून । सहस्त्रकोटी सुर्यदर्शन । दैदीप्यमान प्रगटला ॥७५॥

त्यासि करूनि नमस्कार । म्हणती तू कोणाचा कुमर । येरू म्हणे अनलासुर । त्याचा संहार करू आलो ॥७६॥

परस्पर म्हणती सकळ देव । न कळे याचे आम्हा लाघव । तो अनलासुरे घेतली धाव । सकळ देव पळाले ॥७७॥

असुर करी शब्द विक्राळ । तेणे दुमदुमिले निराळ । पृथिवी कापे चळचळ । ब्रह्मांडगोळ डळमळिला ॥७८॥

देव करिती हलकल्लोळ । बाळके मुख पसरोनि विशाळ । अगस्ती जेवी समुद्रजळ । तैसा तो खळ गिळियेला ॥७९॥

गणेशे गिळिला असुर । सुखी जाहले चराचर । देव करिती जयजयकार । पुष्पसंभार वर्षती ॥८०॥

ब्रह्मांडदहन करणार । गणेशे गिळिला असुर । तेणे शरीरी दाह थोर । होवोनि लंबोदर त्रासला ॥८१॥

अमृतमय शीत परम । पुलोमजानाथे दिधला सोम । तेणे भालचंद्र नाम उत्तम । जगामाजी मिरवले ॥८२॥

तथापि नोहे दाहशमन । कमल अर्पी कमलाजीवन । ठाईठाइ नागबंधन । करी गजानन निजांगी ॥८३॥

तथापि नोहे दाहशांती । मग ऋषिगण दूर्वा अर्पिती । अमृताची अगाध ख्याती । दाहशांती तेणे जाहली ॥८४॥

स्वस्थ जाहला गजवदन । मग बोले सुहास्यवदन । माझी पूजा तुम्ही येथून । दूर्वावाचोन करू नये ॥८५॥

दूर्वाविणे करिता पूजन । व्यर्थ त्याचे जाईल अर्चन । एकवीस अथवा एक जाण । दूर्वार्पण मज करा ॥८६॥

जो मज अर्पील दूर्वांकुर । त्याचे पुण्यास नाही पार । त्याचे माथा संसारभार । मी लंबोदर न ठेवी ॥८७॥

जो अर्पील दूर्वांकुर । त्याचा संसार करूनि सार । मुकी करीन दासी साचार । तोच प्रियकर मजलागी ॥८८॥

कौंडिण्य म्हणे गे गजगामिनी । दूर्वामहात्म्य कथिले तुजलागुनी । ऐकता आनंदली मानिनी । ऋषिलागुनी वंदन करी ॥८९॥

जयजयाजी विश्वपालका । दूर्वावतंसा विनायका । भक्तभवभयबाधाच्छेदका । रक्षी विनायका निजभक्ता ॥९०॥

स्वस्तिश्रीगणेशप्रतापग्रंथ । श्रीगणेशपुराणसंमत । उपासनाखंड रसभरित । सप्तदशोध्याय गोड हा ॥९१॥

अध्याय ॥१७॥ ओव्या ॥९१॥

अध्याय सतरावा समाप्त

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४