Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

क्रीडाखंड अध्याय २४

श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीक्षेत्रपालाय नमः ।

ॐ नमोजी सनातना । अप्रेमया गौरीनंदना ।

भक्तसंसारदुरितभंजना । निरंजना जगत्पते ॥१॥

द्वादशवर्षीं विश्वव्यापकें । दाविला पराक्रम विनायकें ।

त्रयोदश वर्षीं अंबाबालकें । काय कौतुकें केली लीला ॥२॥

एके दिवसीं पार्वतीपती । अंगास चर्चोन दिव्य विभुती ।

शंकर तेव्हां ध्यान करिती । एकाग्र मती करोनियां ॥३॥

खेळ खेळे बाळकांसहित । तेथें पातला गौरीसुत ।

शिवमुगुटीं चंद्र झळकत । गणेश घेत तयास पैं ॥४॥

चंद्र घेऊनि बाळकमेळीं । खेळावया वनीं तयेवेळीं ।

जाता जाहला वनमाळी । खेळ खेळे यथारुची ॥५॥

तंव पातला मंगलासुर । विक्राळवदन महाक्रूर ।

कपटें जाहला तो सूकर । वज्रसम दाढा ज्याच्या ॥६॥

जैसा अंजनाचा पर्वत । पदन्यासें मही कांपवित ।

तेणें लक्षोन गौरीसुत । आला धांवत तयावरी ॥७॥
बाळें दशदिशा पळती । गुणेशें धावोन चपळगती ।

त्याची दाढी धरिली हातीं । तोंड धरिलें वाम करें ॥८॥

चिरोन टांकिला जैसा कळंक । दश योजने असुर देख ।

पडले तेव्हां वृक्ष अनेक । चूर्ण जाहले तेधवां ॥९॥

पाहतां असुराचें प्रेत । पुन्हा बाळें पातलीं धांवत ।

त्यांचें संगें क्रीडा करित । अंबासुत तेधवां ॥१०॥

ध्यान विसर्जोन मदनांतक । पाहे तव न दिसे सशांक ।

गणास म्हणे गौरीनायक । माझा संशाक काय जाहला ॥११॥

क्रोधें जाहले आरक्तनयन । शंकरगणांस रागें भरुन ।

म्हणे कसें करिता रे अवन । द्या भरोन चंद्र माझा ॥१२॥

जेणें नेला माझा शशी । भस्म करीन रे तयाशी ।

ते भयें बोलती शंकराशी । नेलें चंद्रासी विनायकें ॥१३॥

शिव म्हणे आतांच जावें । त्या दुष्टासी धरुन आणावें ।

प्रथम म्हणोनियां बरवें । धांवत आले तयापाशीं ॥१४॥

गण दर्डावोनि बोलती । चोरा चल शिव पाचारिती ।

तुजला लागली दुष्ट संगती । म्हणे गणपती तयातें ॥१५॥

जगन्माता माझी जननी । मी काय मोजितों तुम्हालागुनी ।

गुणेशें तेव्हां हुंकारुनी । गणालागुनी उडविलें ॥१६॥

महावातें शुष्कतृण । तैसें शिवापाशीं पडले गण ।

हें जाणोनि भोगिभूषण । नेमीं गण प्रमथादी ॥१७॥

तयांसि आज्ञा करी शंकर । जा बांधोन आणा तस्कर ।

ते धांवोनियां सत्वर । नगजाकुमर शोधिती ॥१८॥

त्यातें पाहतां जगज्जीवन । तेथें पावला अंतर्धान ।

गण धुंडिती रानोरान । गौरीनंदन सांपडेना ॥१९॥

स्वर्गमृत्यूपाताळ । शोधिलीं त्याहीं स्थानें सकळ ।

प्रयत्‍नें पाहोनियां विकळ । भयें विव्हळ जाहले ॥२०॥

ते म्हणती दीनदयाळा । मृत्यू पातला आमचे कपाळा ।

काय सांगावें जाश्वनीळा । तुझी कळा न कळे तया ॥२१॥

पाहोनि त्याचे प्राणसंकट । गुणेश जाहला तेव्हां प्रगट ।

त्यांही धरोनियां विकट । रज्जूनें बळकट बांधियेलें ॥२२॥

उचलोनियां नेऊ पाहती । परी न हाले जगत्पती ।

प्रयत्‍न करितां खुंटली मती । येउनी सांगती शिवासी ॥२३॥

प्रळयकाळीं क्षोभे जैसा । पार्वतीसी दिसे तैसा ।

अश्रू ढाळी तेव्हां डोळसा । म्हणे कसा उपाय करुं ॥२४॥

रागें क्षोभला करुं काये । मर्जीपुढें बोलतां नये ।

अपराध केला काय तनयें । त्याची सोय नाणी मना ॥२५॥

थरथरां समोर कांपे गौरी । क्रोधें न पाहे मदनारी ।

शिव नंदीतें हाका मारी । कां रे दूरी पळतोसी ॥२६॥

तो येउनी लागे पायां । आज्ञा द्यावी देवराया ।

उचलोन आणितों तुझ्या तनया । काय माया करील त्याची ॥२७॥

तुझें कृपेंकरुन शंकरा । ब्रह्मांडगोळ उचलीन सारा ।

शिव म्हणे करीं त्वरा । त्या तस्करा आण वेगी ॥२८॥

शिवासी करोनियां नमन । तेथें गेला गर्वित मन ।

कांखामाजी शिंगें घालुन । पाहे हालऊन तयातें ॥२९॥

अनंत ब्रह्मांडाचा स्वामी । न हाले म्हणुनी जाहला श्रमी ।

मग म्हणे रे माझ्या स्वामी । चला धामी शिव बाहतो ॥३०॥

गुणेशें हुंकार सोडिला । त्या वायूनें उडोनि गेला ।

शिवचरणापाशीं पडला । नंदी जाहला मूर्च्छित पैं ॥३१॥

क्रोध न साहे सर्वज्ञाशी । मीच जाऊनि आणीन त्याशीं ।

अंबा पाहे भाळीं शशी । ती प्रमथाशी दावी खुण ॥३२॥

ते म्हणती देवाधिदेवा । भाळीं आधीं चंद्र पहावा ।

मग तूं तयासी आणावा । हात लावावा भाळासी ॥३३॥

चंद्र आहे तुमचे भाळीं । पार्वती म्हणे तयेवेळीं ।

उगीच मांडली घरांत कळी । चंद्रमौली हास्य करी ॥३४॥

तव अंकीं देखे निजनंदन । वामांकीं बसवी अंबारत्‍न ।

पुत्रत्वाचें दाविलें चिन्ह । देवसमान दोघेही ॥३५॥

मोडली पितापुत्रत्वाची कळी । आनंदली गणमंडळी ।

आपले गृहीं तयेवेळीं । जाते जाहले कौतुकें ॥३६॥

त्रयोदशवर्षामाजी लीळा । ऐसी जाहली गा भूपाळा ।

चवदावें वर्ष गुणेशाला । लागतां जाहला वृत्तांत कसा ॥३७॥

गौतमादि महामुनी । येते जाहले गौरीभुवनीं ।

त्यास पाहोनियां भवानी । आनंदोनी आसन दे ॥३८॥

करोनि त्याचें पूजन ॥ अंबा बोले सुहास्यवदन ॥

त्रिसंध्याक्षेत्र दिल्हें सोडुन । येथें येऊन राहिलों ॥३९॥

तथापि नंदनास विघ्नें येती । येथें व्हावी विघ्नशांती ।

ऐसा उपाय तुह्मी सुमती । मजप्रती सांगा वेगीं ॥४०॥

ऋषि ह्मणती इंद्रयाग । करिता होयील विघ्नभंग ।

पार्वती जाऊनियां लगबग । आज्ञा मागे शंकराशीं ॥४१॥

केली यागाची तयारी । ऋषि गर्जती मंत्रोच्चारी ।

अग्नी भडकला कुंडाभीतरी । दुरोनी विघ्नारी पाहतसे ॥४२॥

तव कल आणि विकल । दोघे दैत्य क्रूरसबल ।

माहिषरुप धरोनि खल । आले तात्काळ झुंझत ॥४३॥

गौरीनंदनासी मारावयातें । ते पातले यज्ञवाट मुखातें ।

निकुरें जाहले दोघे भिडते । मार्गी वृक्षातें मोडिती ॥४४॥

खणखणा वाजती शृंगें विशाळ । तेणें कांपती ऋषि सकळ ।

पदघातें अवनीमंडळ । कांपे चळचळ तेधवां ॥४५॥

अक्राळविक्राळ आरडती । बाळें पाहोनि तेव्हां पळती ।

एकला उभा गणपती । पाहोन लोटले तयावरी ॥४६॥

महालाघवी जगत्पती । त्यांची पुच्छें धरोनि हाती ।

आपटिले अवनीवरती । चूर्ण होती शतघातें ॥४७॥

राक्षसानीं प्राण सोडिले । पूर्वरुपें पावोनि पडलें ।

ऐसें पाहोनियां धांवले । बाळ आले समीप पैं ॥४८॥

विजयी पावोनि सर्वेश्वर । देव वर्षती पुष्पभार ।

बाळकांशीं क्रीडे कुमर । यज्ञभार पाहतसे ॥४९॥

शक्रयाग पाहतां जगज्जीवन । होता जाहला क्रोधायमान ।

यज्ञमंडपीं देवें येऊन । टांकिली उचलोन इंद्रमूर्ती ॥५०॥

यज्ञसामुग्री भिर्काविली । अग्निज्वाला शांत केली ।

पाहतां पार्वती चकित जाहली । विघ्नेश बोले ऋषींप्रती ॥५१॥

धरितां अजापुत्राचे पाय । तो करील सिंव्ह कृत्य काय ।

नाहीं तुह्मां तार्किक ज्ञानसोय । ह्मणावें काय प्राज्ञाप्रती ॥५२॥

करितां यागाचें विदारण । स्वगृहीं गेले तेव्हां ब्राह्मण ।

परी क्षोभला शचीरमण । विघ्नदारुण तेणें केलें ॥५३॥

वन्हीस म्हणे पुरंदर । मयूरेशाचें वर्जपूर ।

काय करील अंबाकुमर । तें सत्वर पाहेंन मी ॥५४॥

वह्नीनें स्वरुप आच्छादिलें । तेव्हां प्राणी घडबडले ।

नगरामाजीं पाक राहिले । अग्नी न मिळे कुंडांतही ॥५५॥

ऋषि ह्मणती देवाधिदेवा । रुष्ट जाहला आतां मघवा ।

यज्ञालागीं अग्नी द्यावा । विचार करावा बरा तुवां ॥५६॥

हासोनियां अंबाकुमर । उत्पन्न करी वैश्वानर ।

आनंदले तेव्हां नर । पुरंदर खिन्न जाहला ॥५७॥

आपला उद्योग व्यर्थ गेला । शक्र म्हणे समीरणाला ।

तूं आटोपी प्राणकला । वायू तयाला होय ह्मणे ॥५८॥

मयूरेश नगरीचे प्राणी सर्व । पावते जाहले प्रेतभाव ।

हें पाहोनियां देवाधिदेव । करी अभिन्नव वायुस तो ॥५९॥

हडबडोनी सर्व उठले । पाहतां इंद्राचें चित्त क्षोभलें ।

ह्मणे याशी उपाय न चले । जाहले अपाय व्यर्थ कसे ॥६०॥

रवीस म्हणे पुरंदर । तापोनि जाळीं नगर ।

द्वादशकला दिनकर । तापे सत्वर तेधवां ॥६१॥

वापीकूपनदीसलिल । आटोन गेलें तापें तत्काळ ।

औषधीवृक्ष मेले सकळ । लोक विव्हल जाहले ॥६२॥

ऐसें पाहतां देवाधिदेव । करी मेघांचा वर्षाव ।

हें पाहोनियां वासव । म्हणे हांव सरली माझी ॥६३॥

हा आदिपुरुष सनातन । मी होवोनियां मायाधीन ।

क्षोभविलें तयालागुन । कैसें अवन होईल माझें ॥६४॥

पश्चात्तापें खिन्न अंतरीं । शरण पातला तेव्हां वृत्रारी ।

दंडवत पडे भूमीवरी । त्राहीं त्राहीं ह्मणतसे ॥६५॥

शरण्यसाधू सर्वोत्तमा । माझे अपराध करीं क्षमा ।

गुणेश ह्मणे देवोत्तमा । मनी गर्व न धरीं तूं ॥६६॥

शतावधीं इंद्रकोटी । माझे वसती कि रे पोटीं ।

तूं गर्व धरिशी कशासाठी । आत्मदृष्टी तुज नाहीं ॥६७॥

येथून वर्तावें सावधान । करावें साधूंचें अवन ।

मग त्याचे शिरीं कर ठेऊन । तयालागुन बोळविलें ॥६८॥

पंधरावें वर्ष मयुरेशाशी । लागतां जाहली क्रीडा कैशी ।

बाळकें घेऊनि एके दिवशीं । गेला वनाशी क्रीडावया ॥६९॥

स्नान करोनियां अंबासुत । मानसपूजा येकांतीं करित ।

महाबल नामे असुर अद्भुत । गर्जना करीत पातला ॥७०॥

त्याचा ऐकोन शब्दथोर । पळते जाहले ऋषिकिशोर ।

बाहेर आला गौरीकुमर । पाहे असुर व्याघ्ररुपी ॥७१॥

आपण होऊनियां शार्दूल । कुंजांत गेला तत्काळ ।

त्याशीं करुनी युद्ध तुमुल । केला विव्हळ तयासी ॥७२॥

मग व्याघ्र काढोन बाहेर । पुच्छकर्ण छेदी लंबोदर ।

निजरुप धरोनी असुर । केलें घर जवळ तेणें ॥७३॥

मुलें पळालीं व्याघ्रभयें । तीं शोधिलीं गौरीतनयें ।

वनी न सांपडतां महाकाये । केलें येणें ग्रामामधें ॥७४॥

एकला येतां विनायक । पुसती बाळकांचे माताजनक ।

कोठें आहेत आमचे बाळक । ते दावी लवलांहीं ॥७५॥

बाळें वनीं फिरतां श्रमलीं । सीतल वृक्षा तळीं निजलीं ।

तंव फेरी फिरत आली । अंतकाची तयास्थळीं ॥७६॥

दक्षण दिशेस पाय करुनी । निजलें ऐसें अवलोकुनी ।

यमें नेलीं सर्व उचलोनी । निजसदनीं ठेविलीं हो ॥७७॥

न देखोनी ग्रामी बाळकांशीं । गुणेश विचार करी मानशीं ।

यमे उचलोनी नेलें त्याशीं । हें देवासीं समजलें ॥७८॥

क्रोधे जाहले आरक्त नयन । यमलोकीं गेला गौरीनंदन ।

दूत सांगती यमालागुन । महद्भयें करोनियां ॥७९॥

ऐकोनि दूतांचें वचन विव्हल । रेडयावरी बैसला तत्काल ।

यम बाहेर येऊनी बोल । विचित्र बोले तयाशीं ॥८०॥

मी प्राणिमात्रांशीं दंड करितां । तूं काय करशील गौरीसुता ।

विनायक ऐसें वचन ऐकतां । काय करितां जाहला ॥८१॥

करोनियां उड्डाण । यम पाडिला आसुडोन ।

त्याचा पराक्रम अवलोकुन । सूर्यनंदन काय करी ॥८२॥

धरोनि गुणेशाचे चरण । म्हणे रक्षी शरण शरण ।

गणेश बोले हास्यवदन । राहें सावधान सूर्यजा ॥८३॥

सर्वांभूतीं ईश्वरसत्ता । हें तूं न जाणशी रविसुता ।

गर्व सांडोनियां आतां । सावधानता धरावी ॥८४॥

यमें केली त्याची स्तुती । ऐकोन संतोषला गणपती ।

बाळकें आणोनि दिलीं हातीं । तेथोन गृहापती गेला तो ॥८५॥

घेऊनियां बाळकांशी । ग्रामीं पातला हृषीकेशी ।

ऋषी स्तविती गुणेशाशी । तूं सर्वांशीं रक्षिता पैं ॥८६॥

स्वस्ति श्रीगणेशप्रतापग्रंथ । श्रीगणेशपुराण संमत ।

क्रीडाखंड रसभरित । चतुर्विंशत्यध्याय गोड हा ॥८७॥

अध्याय॥२४॥ओव्या॥८७॥

अध्याय चोविसावा समाप्त

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४