Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

अध्याय ९

श्रीगणेशाय नमः । श्रीदिगंबराय नमः ।

व्यास म्हणे विरंचीलागुनी । कदंबतीर्थ महिमा कथुनी । स्वर्गी गेलिया नारदमुनी । रुक्मांगदे काय केले ॥१॥

ऐकोनि त्याचे प्रश्नोत्तर । कथिता जाहला सावित्रीवर । रुक्मांगद होऊन हर्षनिर्भर । गमनविचार करीत जो ॥२॥

तव चातुरंगसेना पातली । तिणे रुक्मांगद तनू देखिली । म्हणती दशा काय जाहली । मूर्ती नासली कोण्या कर्मे ॥३॥

कनकाऐसी स्वरूपकांती । त्याची जाहली कवण गती । मग रायाते विचारिती । सेनापती ते काळी ॥४॥

रुक्मांगद म्हणे वनी श्रमलो । म्हणोनि ऋष्याश्रमी प्रवेशलो । ऋषिपत्‍नीसि बोललो । उदक द्यावे मज माये ॥५॥

कामातुर होऊनिया अबळा । मग ती पडे माझे गळा । झिटकारिली मी ते वेळा । तेणे बाळा क्रोधावली ॥६॥

तिणे रोष मज शापिले । तेणे शरीर कुष्ठी जाहले । मग देखिली नारदाची पाउले । तेणे कथिले कदंबतीर्थ ॥७॥

मज आहे तेथे जाणे । तुम्ही करा मजसवे येणे । तीर्थमाजी स्नान करणे । मग पावणे गणेशपदा ॥८॥

मग चातुरंगसेनेसमवेत । राजा पावला कदंबतीर्थ । विधिविधाने स्नान करित । मग पूजीत विनायका ॥९॥

चिंतामणीचे करूनि पूजन । ब्राह्मणालागी अमित धन । देऊनिया महादान । याचकजन सुखी केले ॥१०॥

तेणे तुष्टला लंबोदर । केले त्याचे दिव्य शरीर । राजा पावला आनंद थोर । परिवारासमवेत पै ॥११॥

तो पातले दिव्य विमान । अप्सरागणी सेव्यमान । राजा त्याते नमस्कारुन । नम्र वचन बोलतसे ॥१२॥

तुम्ही तेजस्वी कोठील कोण । कोठोनि झाले आगमन । संतोष पावले अंतःकरण । पाहूनि चरण तुमचे ॥१३॥

मग बोलती गणेशगण । आमचा स्वामी गजकर्ण । त्याचे तुष्टले अंतःकरण । भक्ती निर्वाण पाहोनि तुझी ॥१४॥

दर्शनासि बोलावितो तुम्हासी । ऐकता आनंद न माये तयासी । काय अधिकार अम्हासी । त्याचे चरणासी पाहावया ॥१५॥

की या तीर्थाचा बडिवार । मजवरी करोनि आदर । पाचारितो लंबोदर । जन्मांतर शुद्ध माझे ॥१६॥

गण म्हणती रायासी । त्वा संपादिले तीर्थविधीसी । आम्ही वंदावे तुझे पदासी । भाविकासी निजभावे ॥१७॥

राजा करोनि त्यांचे पूजन । मग बोले दीनवदन । माझे पितरांसि दर्शन । गजाननाचे करवावे ॥१८॥

गण म्हणती पितृवत्सला । स्नान करोनि पुण्य दे त्याला । तेणे पावतील सद्गतीला । दर्शनाला नेऊ तया ॥१९॥

ऐकोनि गणाचे वचन । मग दर्भाचे पुतळे करून । त्यासमवेत करी स्नान । मंत्र उच्चारून भाविक तो ॥२०॥

मंत्रः । कुशोसिकुशपुत्रोसिब्रह्मणानिर्मितः पुरा । त्वयिस्नातेतुसस्नातोयस्येदंग्रंथिबंधनात ॥१॥

ऐसा मंत्र उच्चारून । दर्भाचे पुतळे करून । स्नाने करिती सकलजन । आपलाले जन उद्धरिती ॥२१॥

रुक्मांगद सेनेसहित । कलत्र पुत्र गणगोत । भीम चारुहासिनीसमवेत । विमानस्थ सर्व जाहले ॥२२॥

अनेक विमानस्थ सकल लोक । पावते जाहले गणेशलोक । पाहोनिया विनायक । अनंत सुख पावले ॥२३॥

व्यास म्हणे कमलासना । मदविव्हल मुकुंद अंगना । तिचे चरित्र करि कथना । प्रसन्नमना ये काळी ॥२४॥

धाता म्हणे पाराशर्या । मुकुंदेची ऐके चर्या । मदने जाळिली तिची काया । दावानले कदली जैशी ॥२५॥

रुक्मांगदाचा स्वरूपठसा । ह्रदयी बिंबला तेणे डोळसा । वारंवार टाकी श्वासोछ्‍वासा । म्हणे कैसा चांडाळ हा ॥२६॥

त्यालागी जाहली परमपिसी । ब्रह्मांडभरी जाय उदासी । चैन न पडे तयेसी । अग्नी शरीरासी प्रज्वाळिला ॥२७॥

घेता चंदन शीतळवारा । तेणे शरीरी वाटे उबारा । अवलोकिता रोहिणीवरा । प्राण घाबरा होतसे ॥२८॥

मंदीर जाहले कारागार । नयनी वाहे तिचे नीर । पुष्पमाळा भासती विखार । शरीरी स्मर प्रज्वाळला ॥२९॥

नावडे हास्यनृत्यगीत । कथाकौतुके गणगोत । रुक्मांगदी गुंतले चित्त । वाटे प्राणात वोढवला ॥३०॥

न खाववे दिव्यान्न । गोड न लगे तिसी जीवन । पिशाचवत फिरे मन । देहभान तिशी नाही ॥३१॥

कामे ऐसी व्याकुळ पडली । तव किंचित निद्रा तीते लागली । इंद्रे ती वेळ साधिली । तनू धरिली रुक्मांगदाची ॥३२॥

पाठ थापटोन जागी करी । म्हणे तळमळू नको सुंदरी । डोळे उघडोन पाहे येरी । येरू अंकावरी घे तिजला ॥३३॥

मग आनंदोनि वेल्हाळा । मिठी घाली त्याचे गळा । इंद्रे तिचे कुचमंडळा । मर्दिले तेव्हा निःशंक ॥३४॥

करोनि परस्पएर आलिंगन । मुकुंदेचे मुखचुंबन । घेऊनिया सहस्त्रनयन । नीवीबंधन मुक्त करी ॥३५॥

करोनि त्याचे अधरपान । सुरतानंदे जाहली निमग्न । रती होता समाधान । लज्जायमान मग जाहली ॥३६॥

रुक्मांगदवेहे सुराधिप । घेऊनि तिचा निरोप । जाता किंचिद्वियोगताप । पाऊन सुखरूप जाहली ॥३७॥

तिचे मनी हाचि भाव । मी भोगिला रुक्मांगदराव । तेणे स्वस्थ जाहला जीव । इंद्रभाव नेणेची ॥३८॥

इंद्रापासोनि गर्भ राहिला । न जाणोनि तिचे कृत्याला । ऋषि आनंद पावला । मग गर्भाला संस्कार ॥३९॥

नवमास पूर्ण होता । मुकुंदा प्रसवली दिव्य सुता । जातकर्मादि संस्कारता । प्रमोदे ऋषि करीतसे ॥४०॥

करोनि संस्कार नामकर्म । गृत्समद ऐसे नाम । ठेविता जाहला ऋषिसत्तम । पुत्रोत्तम मानोनिया ॥४१॥

शुक्लपक्षीचा चंद्र जैसा । दिवसेंदिवस वाढे तैसा । अंगतेजे सूर्य जैसा । मौजीबंधन संस्कारिला ॥४२॥

गणेशमंत्रे उपदेशिला । वेदशास्त्रार्थी निपुण जाहला । नित्य अर्ची विनायकाला । तेणे पावला परमसिद्धी ॥४३॥

मगध देशींचा भूपती । मागध नामा पुण्यकीर्ती । स्वरूपे जैसा मन्मथमूर्ती । ज्याची ख्याती जगतीतळी ॥४४॥

सुधर्मा नामे त्याची वनिता । शापानुग्रहे समर्थकांता । लावण्यराशी पतिव्रता । नसे साम्यता तियेते ॥४५॥

त्याचे दोन अमात्य सुमती । विद्वान जैसे बृहस्पती । नीतीने राजसेवा करिती । परमप्रीती करोनिया ॥४६॥

राजमंदिरी पितृतिथी । आमंत्रणे केली ऋषींप्रती । अत्रिवसिष्ठादि ब्राह्मणपंक्ती । यथानिगुती बैसऊनिया ॥४७॥

त्यामाजी मुकुंदानंदन । गृसमदनामे तपोधन । राये पाचारिता येऊन । पूजासनी बैसला तो ॥४८॥

अत्रि म्हणे गृत्समदासी । तू आहेस तपोराशी । परि ब्रह्मत्व नाही तुजसी । नाही श्राद्धास योग्य तू ॥४९॥

रुक्मांगदापासून तुझा जन्म । ऐकोन पावला क्रोध परम । म्हणे शापून करीन भस्म । खरे वचन न होता तरी ॥५०॥

जाळील वाटे त्रिभुवनासी । ऐसे वटारिले नयनासी । जन भिवोन पळती त्यासी । पाहोनि सिंहासी मृग जैसे ॥५१॥

ऐसा पावता अपमान । मग खाली घालोनि मान । गृही येऊन म्लानवदन । मुकुंदे लागून पुसत असे ॥५२॥

म्हणे दुष्टे काय केले । ते सांगे का असत्य न बोले । कवणापासून जन्म झाले । माझे वहिले दुर्भगे ॥५३॥

आता बोल का सत्य वचन । ना तरी भस्म करीन शापून । मग ती होऊन म्लानवदन । अधोवदन बोलतसे ॥५४॥

म्हणे रुक्मांगदराजा चक्रवर्ती । स्वरूपे जैसा मन्मथमूर्ती । पाहोनिया माझे चित्ती । कंदर्पोत्पत्ती जाहली ॥५५॥

अनावर झाली चित्तवृत्ती । मग म्या भोगिला तो भूपती । ऐसे ऐकता वचनाप्रती । सक्रोध शापोक्ती वदला तो ॥५६॥

म्हणे दुष्ट कंटकी तू महावनी । फळभारे डवरोनी । नाही उपयोग तुझा जनी । सर्व प्राणी वर्जती तूते ॥५७॥

ऐकोन त्याचे शापवचन । मुकुंदा होऊन कोपायमान । म्हणे दुष्टा तू दैत्य होऊन । भये जन त्रासतील रे ॥५८॥

ऐसा परस्परे शाप होता । बदरी जाहली ती तत्वता । सकळ जंतूने वर्जिता । महावनी राहिली ती ॥५९॥

व्यास म्हणे कमळासन । हे धन्य गृत्समदाख्यान । भावे पठणश्रवणकरिता जन । संकटापासोन तरतील ते ॥६०॥

श्रवणपठणमात्रे स्ववांछित । पावोनि होतील आनंदभरित । त्यावरी तुष्टेल एकदंत । हे निश्चित जाण गा ॥६१॥

जयजयाजी विश्ववंद्या । विश्वभूषण विश्वाद्या । तुझे स्मरणे पावोनि विद्या । नासो अविद्या भक्तांची ॥६२॥

तू महाराज गजवदन । निजभक्तांचे तूच जीवन । त्वच्चरणी माझे मन । अनुदिन राहो की ॥६३॥

करिता तुझे नामस्मरण । होय भक्तांचे संकटहरण । हे तुझे तू राखी भूषण । माझे तारण करी आता ॥६४॥

स्वस्तिश्रीगणेशप्रतापग्रंथ । गणेशपुराणसंमत । उपासनाखंड रसभरित । नवमोध्याय गोड हा ॥६५॥

॥ अध्याय ॥९॥ ओव्या ॥६५॥

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४