Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

क्रीडाखंड अध्याय २९

श्रीगणेशाय नमः । श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीक्षेत्रपालाय नमः ।

जयजय मूलाधारा । सच्चिदानंदा परात्परा ।

अप्रमेया लंबोदरा । वेदसारा जगत्पते ॥१॥

जरीं असेल तुझी कृपा । तरीं त्वद्भक्ती गणाधिपा ।

लाधोन नर तो जन्मतापा । जिंकील या मृत्यूलोकीं ॥२॥

तुझे कृपेनें सर्व देव । भोगिती निजपदीं राणीव ।

ज्याचे मुखीं तुझें नांव । सुखवैभव तयासी ॥३॥

मातापितागुरुआप्त । तूंच सर्व एकदंत ।

जगत्रयातें हेतुभूत । वेदां अंत न कळे तुझा ॥४॥

श्रोते ऐका सावधान । गजाननाचें चरित्र गहन ।

जें संसाररोगशमन । रसायण दुर्मिळ जें ॥५॥

व्यास ऐकोन मयूरेह कथा । ब्रह्मयासि जाहला पुसता ।

आतां सांगे गजाननचरिता । तेणें धन्यता पावेन मी ॥६॥

करिता भगवद्‌गुण श्रवण । तृप्ति न पावें अंतःकरण ।

अधिक वाढे आशा जाण । गुणश्रवण करावया ॥७॥

त्रेतायुगीं गुणेश जाहला । तेणें विस्तारिल्या निजलीला ।

द्वापारीं गजानन त्याला । कां म्हणती परमेष्टी ॥८॥

जगदात्मा गजानन । मूषक किमर्थ तयासि वहन ।

हें सकल त्याचें आख्यान । संतापशमन मज सांगे ॥९॥

ऐकोन तयाची प्रश्नोक्ती । धाता आनंदोनी चित्तीं ।

म्हणे धन्य धन्य तूं सुमती । तुज गणपती प्रसन्न असे ॥१०॥

जन्मोनियां हीच जोड । भगवल्लीला श्रवण गोड ।

श्रवण करोनियां सुधड । मोक्ष कवाड उघडणें ॥११॥

तुझे ऐकतां प्रश्न बोल । मातें येती सुखाचे डोल ।

जन्मकथनें होय सुफल । भक्त प्रेमळ जाणती हें ॥१२॥

कोणे एके अवसरीं । सत्यलोका जाऊन मदनारी ।

विधिलागीं जागृत करी । उठोन विधी बैसला ॥१३॥

निद्रा भ्रमिष्टमना विष्णुसुत । मुख पसरोन जृंभा देत ।

जांभयीपासोन अत्यद्भुत । जाहला सुत विधीप्रती ॥१४॥

रुपें उणा रतिपती । आरक्त शोभे अंगकांती ।

अंगसुवासें दिशा कोंदती । भ्रमर येती धांवोनियां ॥१५॥

ऐसा तो पुरुष पाहतां । मज वाटली आश्चर्यता ।

मग मी जाहलों पुसता । पराशर सुता तयासी ॥१६॥

तूं कवण आलास कोठून । ऐसें ऐकून माझें वचन ।

पुरुष बोलला हर्षें करुन । मज लागोन तेधवां ॥१७॥

पुरुष म्हणे विष्णुसुता । अनंत सृष्टीचा असोन कर्ता ।

तूं भ्रांतवत पुसासी मज आतां । तरीं तत्वतां श्रवण करीं ॥१८॥

तुझे जृंभेपासोन उत्पन्न । मी आहें तुझा नंदन ।

आवडेल तें नामाभिधान । ठेवोन स्थान मज देयीं ॥१९॥

मग मी पावलों परमतोष । गौरविला तेव्हां तो पुरुष ।

वर अर्पिले त्यास मी विशेष । पुत्रत्व स्नेहें करोनियां ॥२०॥

त्रैलोक्याकर्षणीक्षम । तुझें सामर्थ्य अतिउत्तम ।

तूतें मंगल असो परम । जगतांमाजी निर्धारीं ॥२१॥

पंचभूतांपासोनि निर्भय । तूं असावें सुंदरकाय ।

आणीक एक सांगतों उपाय । ऐक आतां मत्पुत्रा ॥२२॥

तूं क्रोधें आलिंगिसील ज्यास । तो शतचूर्ण होईल आसमास ।

ऐसें ऐकतां त्यास । प्रमोद जाहला तेधवां ॥२३॥

केली तयानें तेव्हां गर्जना । शक्र जाहला कंपित मना ।

देव पळती टाकोन स्थाना । स्वकीय अंगना समवेत ॥२४॥

मजपासोन पावतां वर अद्भुत । तेणें मज करोन दंडवत ।

मग निघाला तो माझा सुत । मार्ग चालत आनंदभरें ॥२५॥

सर्पास जैसें पयःपान । विषवृद्धीसि होय कारण ।

तैसें माझें वरदान। तयासि जाण जाहलें ॥२६॥

त्याचे मनीं उठला संशय । म्हणे माझें पुण्य काय ।

कैसेंनि सत्य वरचय । याची सोय पाहणें असे ॥२७॥

न करितां तपोदान । नाहीं केलें अध्ययन ।

चतुर्मुखाचें वरदान । सत्य कशानें हो होईल तें ॥२८॥

आतां आलिंगोन ब्रह्मयाशी । वेगें पाहावें प्रत्ययाशी ।

ऐसा विचार करोनि मानसीं । सत्यलोकांसि आला पुन्हां ॥२९॥

दोर्दंडें मजला उचलोन । तेणें पाहिलें तोलोन ।

माझें करावया आलिंगन । सर्साऊन आला पुढें ॥३०॥

मग मी सरोनियां मागें । तयासि भरलों बहुरागें ।

तेव्हां तो होवोनियां मागें । उभा राहिला सन्मुख ॥३१॥

मज येवोनि क्रोध अद्भुत । त्याचा धिःकार केला बहुत ।

तयासि बोललों क्रोधयुक्त । मूर्ख अत्यंत कैसा तूं रे ॥३२॥

पुत्रस्नेहें दिधले वर । तूं तर येथेंच पाहसी चमत्कार ।

तरीं दैत्य दुष्ट होशील सत्वर । सिंदुरासूर नाम तूझेम ॥३३॥

परमात्मा गजान । तो तूंतें वधील जाण ।

सुगंधासुररक्तमर्दन । स्वदेहासि करील तो ॥३४॥

ऐसी ऐकोन माझी वाणी । दैत्य धांवला आरडोनी ।

मग मी पळालों तेथुनी । वैकुंठभुवनीं प्रवेशलों ॥३५॥

तेथें परमात्मा सनातन । सिंव्हासनी मधुसूदन ।

करितां त्याचें दर्शन । आले रुदन मजलागीं ॥३६॥

मग त्यानें धरोनि मज पोटीं । म्हणे कां होतोस आत्मजा कष्टी ।

मग मी सांगितली सकल गोष्टी । तंव पाठोपाठीं पावला तो ॥३७॥

गर्जना करी भयंकर । त्यासि पाहोनियां श्रीधर ।

वचन बोले अतिमधुर । ऐके असुर निश्चलपणें ॥३८॥

हरी म्हणे गा ऐक सुमती । मी सात्विक न जाणे युद्धगती ।

ब्रह्मा ब्राह्मण हा निश्चिती । तुजप्रति न पुरेल हा ॥३९॥

जगताचा करणार संहार । तुजसी युद्ध करील हर ।

ऐसें ऐकोन वचनसार । वेगें असुर परतला ॥४०॥

मुखें करी शब्द थोर । तेणें कांपे चराचर ।

मार्गीं जातां तरुवर । करी चूर पादघातें ॥४१॥

वेगें गेला तो कैलासीं । तेथें अवलोकी शंकरासी ।

विभूती चर्चिली अंगासी । दिसे तापसी अतितर ॥४२॥

ध्यानीं निमग्न कैलासपती । अर्धांगीं विलसे गिरिजासती ।

वीरभद्रादि गण भोंवती । भयें कांपती थरथरां ॥४३॥

पाहतां तो ऐसा तापसी । दानव विचार करी मानसीं ।

युद्ध करणें अयोग्य यासी । याचे प्रियेसि न्यावें आतां ॥४४॥

दुष्टबुद्धी पाहोनि असुर । आर्या कांपे थरथर ।

दुष्टे तिचे कुरळ सुंदर । धरोन सत्वर उचलिली ॥४५॥

दशाननें जैसी सीता सती । तैसी वाहोन स्कंधावरती ।

निघता जाहला शीघ्रगती । गण पाहती चित्रवत ॥४६॥

गौरीस घेऊनि गेला दानव । आक्रोशें रडती गण सर्व ।

ध्यान विसर्जोन सदाशिव । म्हणे तयांसि तेधवां ॥४७॥

कोणी तुम्हास केलें पीडन । त्याचें आतां करीन कंदन ।

गण म्हणती गौरीनिधान । गेला घेऊन असुरबळी ॥४८॥

ऐसी ऐकतां त्याची वाणी । क्रोधें संतप्त शूलपाणी ।

नंदीवरी आरुढोनी । तेव्हां तेथूनि निघाला ॥४९॥

व्योममार्गे लागवेगीं । असुर गाठला तेणें मार्गीं ।

तंवा आक्रंदे कोमलांगी । म्हणे प्रसंगीं कोण त्राता ॥५०॥

सिंहनादें गर्जे शिव । तेणें दुमदुमिल्या दिशा सर्व ।

मागें फिरोन पाहे दानव । तंव शर्व तयास म्हणे ॥५१॥

मूर्खा सांडी माझी कांता । नाहीं तरीं मारीन आतां ।

गौरी स्मरे निजसुता । मयूरेशा धांव म्हणे ॥५२॥

तंव ब्राह्मणाचा धरोनि वेष । तेथें पातला मयूरेश ।

तेणें केला दानव वश । म्हणे गुणेश तयातें ॥५३॥

हिचा पती जिंकशील जेव्हां । त्रिपुरसुंदरी लाभेल तेव्हां ।

ऐक विचार माझा बरवा । मग दानवा युद्ध करी ॥५४॥

युद्धप्रसंगीं तूं गुंततां । निष्टून जाईल अद्रिसुता ।

मजपाशीं तीतें ठेव आतां । मी रक्षिता इजलागीं ॥५५॥

ब्राह्मणाचें ऐकोन वचन । त्यापाशीं ठेवोन गिरिजारत्‍न ।

दानव बोले गर्जोन । शिवास पाहोन तेधवां ॥५६॥

माझे नासामहद्वातें । कंप होतो कनकाद्रीतें ।

तो काय मत्स्यकाकातें । भिवोन ईतें सोडितों ॥५७॥

आंगीं असेल शौर्य जरीं । तरीं संग्राम मजसी करी ।

रणीं जिंकोन मज सुंदरी । घेऊनि मंदिरीं मग जावें ॥५८॥

जरी पौरुष नसेल तुला । तरीं दुजी वरी सुंदरबाला ।

ऐसें बोलोनियां बोला । सर्सावला युद्धासी ॥५९॥

रणमदें दोघे मस्त । युद्ध करिती तेव्हां अद्भुत ।

मयूरेश तेव्हां येऊनि गुप्त । परशुघात मारी तया ॥६०॥
परशुघातें दुखावला । तव शिवें शूल मारिला ।

तेणे दानव म्लान जाहला । द्विज बोलला तयाशी ॥६१॥

द्विज म्हणे गा हीनशक्ती । कांहीं विचार करी चित्तीं ।

त्रिभुवननायक हा पशुपती । त्यासि शक्ती न पुरे तुझी ॥६२॥

सोडोनियां त्याची सुंदरी । सुखें तूं गृहीं गमन करी ।

ऐसें ऐकतां ते अवसरीं । सुरवैरी परतला ॥६३॥

वेगीं गेला भूलोकाशी । सोडोनियां गिरिसुतेशी ।

अंबा पुसे त्या विप्राशी । बा आलासि कोठोन तूं ॥६४॥

तुंवा बहुत उपकार केले । दानवापासोन सोडविलें ।

ऐकतां तिशीं द्विज बोले । मुक्त केलें शिवें तुजला ॥६५॥

ऐसें बोलोन दीननाथें । प्रगटिलें रुप आपलें तेथें ।

वंदोनि तिचे चरणातें । म्हणे माते मी पुत्र तुझा ॥६६॥

त्रेतायुगीं तुज लागुन । सांगितलें आठवी वचन ।

आतां तुझे उदरीं येऊन । सिंदुर मारीन क्षणमात्रें ॥६७॥

ऐसें बोलतां ते क्षणीं । गुप्त जाहला परशुपाणी ।

शोकें मूर्च्छित पडे रमणी । शिव सांवरोनि धरी तिला ॥६८॥

शंभू म्हणे ऐक सुंदरी । मयूरेश येईल तुझे उदरीं ।

त्याचे वचनीं विश्वास धरी । सर्वांतरीं तोच असे ॥६९॥

तिचे करोनि समाधान । गेला कैलासी घेऊन ।

पाहतां गण आनंदोन । करिती वंदन तयाचें ॥७०॥

सिंदुरासुर येवोन भूतळीं । तेणें जिंकिली राजमंडळी ।

अधर्म करुं लागला बळी । गोब्राह्मणास मारी सदां ॥७१॥

कोठें न चाले अनुष्ठान । राहिलें वेदशास्त्रध्ययन ।

जपतपध्यानपूजन । कोणालागुन करुं नेदी ॥७२॥

पाडोन टांकिली देवालयें । ऋषि पळाले त्याचे भयें ।

मेरुगुहेंत करोनि सोये । राहते जाहले मुनिसुर ॥७३॥

स्वाहास्वधावषट्‌कार । कोठें होऊ नेदी असुर ।

अधर्म माजला अवनीवर । करिती विचार देव तेव्हां ॥७४॥
गीष्पती सांगे वृंदारकां । आतां आराधा विनायका ।

तो तुमचें संकट हरणार निका । एक आहे जगत्रयी ॥७५॥

ऐकोनियां गुरुचें वचन । देव करिती अनुष्ठान ।

त्यांचें उग्र तप दारुण । अवलोकुन गजानन प्रगटला ॥७६॥

कोटिसूर्य तेजागळा । गणेश पाहोनि तयेवेळां ।

देव नमिती पादकमळा । स्तविती त्याला सद्भावें ॥७७॥

गणेश बोले सुहास्यवदन । मी शिवालयीं अवतार धरुन ।

करीन सिंदुसुराचे कंदन । स्वस्थ मन तुम्ही करा ॥७८॥

ऐसी वदोन वरदवाणी । गुप्त जाहला मोदकपाणी ।

तंव गौरी जाहली गर्भिणी । तेणे रमणी सतेज दिसे ॥७९॥

डोहाळे होती पार्वतीशी । उत्साह वाटे शिवासी ।

अंकीं घेऊनियां तिशीं । म्हणे इच्छिसी काय मनीं ॥८०॥

नगजा जाहली लज्जायमान । बोले खालीं मान घालून ।

एक इच्छितें माझें मन । रम्य वन वसवावें ॥८१॥

ऐकतां डोहाळे तयेचे । प्रमोदित मन शंकराचें ।

संगे घेऊनि भार गणाचे । बैसे नंदीचे पाठीवरी ॥८२॥

अग्रीं गिरिजा दोहदवती । घेऊनि निघाला पशुपती ।
सप्त कोटी गण चालती । मागेंपुढें तेधवां ॥८३॥

येऊनियां अवनीवर । वन पाहिलें मनोहर ।

तेथें विश्रांती घेत हर । गिरिजा सुंदर आनंदली ॥८४॥

स्वच्छ शीतल मधुर नीर । कर्दली वनें भोंवतीं सुंदर ।

पुष्पवल्ली पुष्पभार । निरंतर विकसिती ॥८५॥

अशोक काजु फणस ताल । देवदारु सुरु सरल ।

रसाळ नारळीं तमाल । तरु विशाल उंचावले ॥८६॥

कोमलपल्लव सुफलेंशी । द्रुमयुक्त अहर्निशी ।

ऐसें पाहोनि मानसीं । गिरिजेसि आल्हाद पैं ॥८७॥
गौरी म्हणे प्राणेश्वरा । येथेंच आतां वास करा ।

शंकरें घालवोन मंडप बरा । तेथें दारा स्थापिली ॥८८॥

दुर्गेस सांगे दुर्गापती । तुवां येथें करावी वस्ती ।

मी जातों कैलासाप्रती । तुजभोंवतीं ठेवितों गण ॥८९॥
तूतें सकल संपदा । हें गण पुरवितील सदां ।

किमपी नाहीं येथें आपदा । खंती कदां करु नको ॥९०॥

ऐसें सांगोन पार्वतीस । कैलासीं गेला आशावास ।

त्रिदश तेथे करिती वास । धरुनि आस कल्याणाची ॥९१॥

भरितां नवमास परिपूर्ण । अवतरला गजकर्ण ।
अंबा पाहे हर्षें करुन । सनातन तेधवां ॥९२॥

किरिट कुंडलें मंडित वदन । करीं मोदक भाळीं चंदन ।

कटितटीं नागबंधन । मिरवे धयन कमनीय ॥९३॥

मुक्तादामें शोभती कंठीं । मृगनद शोभें ललाटीं ।

दंततेज बिंब ओठीं । वारंवार फांकतसे ॥९४॥

ऐसें पाहतां तें निधान । पार्वती गेली घाबरुन ।

तयासि बोले प्रेमें करुन । मधुर वचन तेधवां ॥९५॥

कवण गा तूं पुरुषोत्तम । मज सांगे आपलें नाम ।

ऐकतां बोले पूर्णकाम । देवसत्तम तेधवां ॥९६॥

त्रेतायुगीं मी तुझे उदरीं । अवतरलों भक्तकैवारी ।

तोच मी ये अवसरीं । तुझे मंदिरीं प्रगटलों ॥९७॥
करावया भूभारहरण । आतां होतों तुझा नंदन ।

पूर्वीं पावतां अंतर्धान । दिल्हें वचन हेंच तुला ॥९८॥

तें करावया मित । मी आलों गे अनंत ।

ऐकतां आनंद भरित । तयासि बोलत पार्वती ॥९९॥

पुत्रत्वाचा घडविशी योग । परीं पुन्हां न व्हावा वियोग ।

ऐसें ऐकोन भवभयभंग । म्हणे सांग सुख देईन ॥१००॥

ऐसें बोलोनियां भक्तवाली । मायावरी माया घाली ।

रुपांतर तयेवेळी । सिद्धिबुद्धीसहित धरी ॥१॥

चतुर्भुज रक्तकांती । आयुधें मोदक धरिला हातीं ।

रत्‍नखचित मुगुटदीप्तीं । भ्रमर रुंजती कटावर ॥२॥

सरळ शुंडादंड विलसे । कांसे पीतांबर शोभतसे ।

रुदन करी बाळ असे । अंबेस भासे प्रसूतविधी ॥३॥

वेदना सोसून पाहे सुत । तंव तीतें भासे विपरीत ।

म्हणे प्रालब्ध काय हें अद्भुत । जाहलें महद्भूत मजलागीं ॥४॥

गजशुंडायुक्त बाळ पाही । त्रिभुवनामाजी ऐकिला नाहीं ।

चतुर्मुखादी देव सर्व तेही । पाहतां हास्य करितील ॥५॥

म्हणोनि रडे करी आक्रोश । हें जाणोन तेथें पातला ईश ।

तो म्हणे निज प्रियेस । कां गे दुःखास करितेसी ॥६॥
अनादि निधन हा अनंत । शुंडादंडें विराजित ।

तोच हा जाहला तुझा सुत । पाहा निश्चित विचारुन ॥७॥

ऐकतां स्वामीचें वचन । गौरी घे बाळ उचलोन ।

स्फुट बोले बाळवचन । लावोनि कान ऐकती तें ॥८॥

माहिष्मती महापुरि । वरेण्यराजा राज्य करी ।

पुष्पिकानामें त्याची सुंदरी । प्रसूत तरीं जाहली आतां ॥९॥

तिणें बहुत तप केलें । पुत्रत्व माते मागीतलें ।

तें पाहिजे फळ दीधलें । तयेप्रति पितर हो ॥११०॥

ती जाहली आहे प्रसूत । रक्षित आहे तिचा सुत ।

ती आहे जंव निद्रिस्थ । घाला त्वरित नेऊनियां ॥११॥

पुन्हां तुमचे येईन दर्शना । उभयतांचे करीन सेवना ।

सिंदुराचें करीन मर्दना । धर्म स्थापीन अवनीवरी ॥१२॥

ऐसी ऐकतां त्याची वाणी । नंदीस पाचारोनि शूळपाणी ।

शंकर सांगे तयालागुनी । येव्हडें कार्य वेगीं कर ॥१३॥

माहिष्मतीचा राजा सतेज । प्रसूत जाहली त्याची भाज ।

तेथें नेऊन पार्वतीज । आतां तुवां ठेवावा ॥१४॥

नंदीनें वंदोन शिव पाय । तेणें उचलिला महाकाय ।

अंबा नेतां पाहे तनय । सखेद होय तेधवां ॥१५॥

पुष्पिकेचे अरिष्टांत । नंदी ठेऊनि अकस्मात ।

पुन्हां शिवापासीं येत । आकाश गती करोनियां ॥१६॥

करुनि शंभूस नमस्कार । मार्गांतील समाचार ।

घेऊन जातां तुझा कुमर । विघ्न दुस्तर वोढवलें ॥१७॥

एक राक्षसी भक्षित सुत । मजवरी धांवली अवचित ।

तीतें मारोन पुच्छघात । बोळविली मृत्युपंथें ॥१८॥

पुढें करीत असतां गमन । तंव दुष्ट गंधर्व आलें धाऊन ।

मी भ्यालों तयांसि पाहून । केलें स्मरण मग तुझें ॥१९॥

मग मी तेव्हां धरोन धैर्य । पुच्छें बांधला त्यांचा समुदाय ।

आपटोनि मारिले महाकाय । कितीक उडविले हुंकारें ॥१२०॥

कांहीं मारिले पदघातें । ऐसें निवारोन विघ्न निरुतें ।

मग राजगृहीं बाळकातें । ठेऊनियां पातलों ॥२१॥

ऐकोन त्याची ऐसी वाणी । शाबास म्हणे शूळपाणी ।

मग नंदीस आलिंगुनी । करी प्रशंसा तयाची ॥२२॥

स्वस्ति श्रीगणेशप्रतापग्रंथ । श्रीगणेशपुराण संमत ।

क्रीडाखंड रसभरित । एकोनत्रिंशतितमोध्याय गोड हा ॥२३॥अध्याय॥२९॥ओव्या॥१२३॥

अध्याय एकोणतिसावा समाप्त

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४