Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

क्रीडाखंड अध्याय २५

श्रीगणेशाय नमः । श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीक्षेत्रपालाय नमः ।

जयजयाजी अनंतशक्ती । अप्रमेया मंगलमूर्ती ।

अंबात्मजा अनंतकीर्ती । भक्तपती दयोदधी ॥१॥

तुझे मंगलनाम गातां । त्याची निरसे सकल चिंता ।

ऐसें ब्रीद खरें आतां । करोनि अनंता दावी मज ॥२॥

तुझी कृपा होय गोमटी । त्याच्या नसती विघ्नकोटी ।

आहे शरण मी याचेसाठीं । कृपादृष्टी लावी मशी ॥३॥

पूर्वाध्यायीं अनुसंधान । केलें यमाचें गर्वमोचन ।

पंधरा वर्षांचा अंबानंदन । जगज्जीवन जाहला ॥४॥

एके दिवसीं हिमनग तनया । शंकराचे लागोन पायां ।

मधुरोक्तीनें बोले आर्या । करोनियां हास्यमुख ॥५॥

संसारीं देवा हेंचि सुख । स्त्रियांनीं पाहवे स्नुषामुख ।

वरमायेपणाचें दावी कौतुक । कृपा करोनी मजलागीं ॥६॥

सुशीला सुमुखी लावण्यराशी । नवरी शोधणें मत्पुत्राशी ।

करोनियां विवाह सिद्धीशी । सुखसोहळ्याशी मज भोगवी ॥७॥

आपणा जोगा पहा सोयिरा । त्रिभुवनामाजी शोध करा ।

वचन ऐकतां आल्हाद शंकरा । तेणें दारा आलंगिली ॥८॥

विवाहोद्देश आणोन चित्तीं । चिंतातुर आर्यापती ।

तव नारद आला सुमती । लग्न मध्यस्थी करावया ॥९॥

पाहतां शंभू नारदाशीं । आसन देउनी गौरवी त्याशी ।

कोणी कडोन तूं आलाशी । हें मजशीं सांग म्हणे ॥१०॥

येरु म्हणे गौरीरंजना । करीत फिरतों वरयोजना ।

पाहोनियां तव नंदना । तुमचें दर्शना पातलों ॥११॥

ब्रह्मतनया माझ्या स्वसा । अतीलावण्य आहेत डोळसा ।

उपवर जाहल्या त्या राजसा । वरचिंता विधीस असे ॥१२॥

अनुसूयाशवीर ती युवती । त्यांचें स्वरुप पाहोनी लाजती ।

वडवा जाहली सूर्यसती । रुप पाहोनी तयांचें ॥१३॥

द्यावया तयाशी उपमा । ललना नाहीं सर्वोत्तमा ।

सुना त्या सासू उमा । योग्य आह्मा वाटतसे ॥१४॥

कृपा करोनियां मन्मथारी । आम्हाशी घ्यावें आतां पदरीं ।

शंकर गिरिजेशी विचार करी । तुज सुंदरी मानतें हें ॥१५॥

हर्षें बोले तेव्हां गौरी । आहेत चतुर्मुखाच्या कुमरी ।

पंचमुखा तूं विचार करी । घ्यावें पदरीं नारद म्हणे ॥१६॥

घेऊनि गिरिसुतेचें मत । शिव तेव्हां तथास्तु म्हणत ।

पाहोनियां सुमुहूर्त । लग्ननिश्चय पैं केला ॥१७॥

सत्यलोकीं गेला मुनी । वृत्तांत सांगे विधीलागुनी ।

धाता आनंदोनीयां मनीं । म्हणे नंदिनी देवाच्या ॥१८॥

पाचारोनी वनितांशीं । सांगे वर योजिला गुणेशाशी ।

साहित्य करा वेगेंशी । असे नगजेशी वरमायपण ॥१९॥

त्या सर्व म्हणती विधिलागीं । विहीण आहे आह्माजोगी ।

उणें न करुं लग्नप्रसंगीं । तुम्ही चिंता करुं नये ॥२०॥

लिहोन सर्वांसी कुंकुमपत्रें । शिव पाठवी तेव्हां पवित्रें ।

वर्‍हाडी येती हर्षपात्रें । लग्नालागीं तेधवां ॥२१॥

इंद्रादि सर्व अमर । कश्यपादि ऋषेश्वर ।

वर्‍हाडी निघाले सदार । प्रमोदे निर्भर चालले ॥२२॥

वृषारुढ पार्वती घेउनी । वेगें निघाला शूळपाणी ।

वर मयूरावरी बसूनी । समारंभें निघाला ॥२३॥

वरी शोभती आतपत्रें । ऋषी गर्जती वेदमंत्रें ।

अपार वाजती वाजंत्रें । वेत्रपाणी धांवती पुढें ॥२४॥

ऐसा क्रमितां मार्ग अपार । जवळ आलें गंडकीपुर ।

मार्गीं सहस्त्रशा असुर । करिती घुरघुर तेधवां ॥२५॥

वर्‍हाडानी असुर पाहिले । भयाभीत तेव्हां जाहले ।

हें मयुरेशें देखिलें । आश्वासिलें तयांशी ॥२६॥

बाळांसी म्हणे विनायक । तुम्ही धांवा रे सकळिक ।

असुर वधोनियां देख । मग सन्मुख यावें तुम्ही ॥२७॥

ऐसें ऐकतां ऋषिकुमर । घेऊनि चालले दर्भभार ।

मंत्रोनि टांकिती राक्षसांवर । जाहला संहार असुरांचा ॥२८॥

मुलानी मारले पाहूनि असुर । सर्वांस वाटे चमत्कार ।

म्हणती परम हा ईश्वर । सर्वेश्वर काय न करी ॥२९॥

वर्णीत महिमा गुणेशाचा । भार चालला व्हाराडयांचा ।

दिसे कोट गंडकीचा । दोन कोशांवरुनियां ॥३०॥

मार्गीं पाहिलें रम्यवन । स्वच्छ शीतळ असे जीवन ।

तेथें उतरला गौरीनंदन । दिल्हें आसन सेवकानीं ॥३१॥

वनीं उतरला जगज्जीवन । तेथें आला त्रिलोचन ।

गौरी सकल स्त्रिया घेऊन । पातली तेथें समारंभें ॥३२॥

वर्‍हाडी चालतां बहु श्रमले । तेही येउनियां उतरले ।

सुहास्यमुखें गुणेश बोले । शंभूप्रती तेधवां ॥३३॥

सिंधुनामा बलाढय दानव । तेणें बंदी घातले देव ।

ते सोडउनियां सर्व । समारंभाशी नेणें असे ॥३४॥

बलाढय चतुर निती जाणतां । शिष्टाईसी पाठवा आतां ।

तो नायके सामकरितां । तरी त्याशीं युद्ध करुं ॥३५॥

पुरुषार्थें सोडवोनि देवांशीं । घेऊनि जाऊं मग लग्नाशीं ।

वचन ऐकतां शिवाशी । जाहला हर्ष बहुसाल ॥३६॥

साधू साधू सकल म्हणती । मग शिवासीं विचार करिती ।

शिष्टाईस पाठवणें कवणाप्रती । अंबापती विचार करा ॥३७॥

मयूरेश म्हणे पार्वतीधवा । शिष्टाईसी नंदी पाठवा ।

बलाढय चतुर आहे बरवा । वचन सर्वां मानवलें ॥३८॥

शिव पाचारोनियां नंदीस । म्हणे तूं जावें शिष्टाईस ।

तो करुनी नमनास । गंडकीस चालला ॥३९॥

उल्लंघोनि महाद्वार । सभेंत पावला नंदीश्वर ।

सिंहासनी सिंधू असुर । महोत्साहे बैसला असे ॥४०॥

भोंवत्या बैसल्या वीरश्रेणी । अप्सरा नाचती नृत्यांगणी ।

सभा घनवट ते क्षणीं । पाहिली नयनीं शिवदूतें ॥४१॥

जैसा उगवला दिनकर । तैसा दिसे नंदिनीकुमर ।

पुढें चालला तो बलाढय थोर । पाहतां असुर गजबजले ॥४२॥

शस्त्रें घेऊनि उभे राहिले । नंदी न भीतां पुढें चाले ।

येवोनि सिंधूस बोले । जगताधीश म्हणविशी तूं ॥४३॥

इतके बसले सभानायक । परी नितिज्ञ नाहीं एक ।

आलीयाचा अलोलिक । कांहीं न करिती शोध कसा ॥४४॥

ऐकुन नीतिज्ञ बुध भाषणें । सिंधू तयासी हासोन म्हणे ।

वृषा तुझे बुद्धीनें उणें । सुरगुरुसीं केलें वाटे ॥४५॥

कोठोनि आलास गा बैला । कायसें ठावकें शास्त्र तुला ।

ऐकोनियां नंदी हांसला । मदांधाला पाहूनियां ॥४६॥

अरे तूं मदांधपणें न जाणशी । नंदी ऐसें म्हणती मशी ।

शिवसुतें सांगितल्या निरोपासी । मी गा तुजशीं सांगों आलों ॥४७॥

आमचा आहे लग्न उत्सव । समारंभासी पाहिजेत देव ।

ते तूं स्ववश केले सर्व । करी मोकळे तयातें ॥४८॥

त्याचीं पदें त्यांस द्यावीं । संतोषें लग्नासीं यावें देवीं ।

मग तुवांही अवनी बरवी । वश ठेवावी राजसुता ॥४९॥

नाहीं तरीं करोन युद्ध । यमापासीं तूतें करोनि बद्ध ।

बळें सोडऊन देव सुबुद्ध । नेयीन दानवा लग्नासी ॥५०॥

ऐसें ऐकतां दानवेश । गदगदोनी हांसे त्यास ।

काय म्हणावें विरुपाक्ष सुतास । विचारास करीना ॥५१॥

मीं स्वामी त्रैलोक्याचा । निरोप ऐकोनियां मुलांचा ।

बंद खुला न करीन देवांचा । करील तुमचा धनी काय ॥५२॥

नंदी म्हणे तूं मदांध असा । न वोळखशी ईश्वरास कसा ।

जो करवोनी ब्रह्मांड ठसा । नाचवितो निजसत्ता ॥५३॥

अनंत ब्रह्मांडाचा नायक । पार्वतीतनय विनायक ।

ज्याचा शिव सर्वेश जनक । दावीतो कौतुक आजवरी ॥५४॥

करावया अपाय तयाशी । पाठविले तूं बलाढय असुरांशी ।

तेणें पाठविले यमसदनाशी । हें तुजशीं ठाऊक असे ॥५५॥

येरु करोन रक्तनयन । तयासी बोले सक्रोधवचन ।

नेऊन वृषा तुज बांधुन । आतां जुंपीन नांगरासी ॥५६॥

ऐकोन मुर्खाचे दुरोत्तर । तयासी बोले नंदी उत्तर ।

काळें भेदिलें तुझें शरीर । म्हणोनि पामरा बडबडशी तूं ॥५७॥

न ऐकोन अंगदाचें वचन । रावण गेला व्यर्थ मरुन ।

तैसा तूं कुळ संहारुन । निजकांता विधवा करिसील रे ॥५८॥

ऐसेम वदोनियां तत्काळ । आला मयूरेशा जवळ ।

वर्तमान सांगे सकळ । युद्ध तुंबळ करील तो ॥५९॥

ऐकोन मयुरेश गर्जे तेव्हां । मारा दुष्टाचा काय केवा ।

मारुनियां सिंधू दानवा । नेईन देवा मंगलासीं ॥६०॥

दुसरे दिवसीं मयूरावरी । आरुढतां भक्तकैवारी ।

वीरें केली युद्धतयारी । रणभेरी दुमदुमीत ॥६१॥

भूतराजा आणि पुष्पदंत । ते विनविती जोडोनि हात ।

आम्ही आज युद्ध अद्भुत । करोन जयवंत होऊन येऊं ॥६२॥

वरदपाणी ठेवोन शिरीं । मयूरेश त्यातें आज्ञा करी ।

असुर वधोनियां लौकरी । जयनवरी घेऊन या ॥६३॥

प्रळयकाळीं समुद्र वाढे । तैसें सैन्य बाहेर पडे ।

भूतराज पुष्पदंत वीर गाढे । निघती अमित क्रोधानळा ॥६४॥

विक्राळ गर्जे भूतसेना । वेगें पातले गंडकीभुवना ।

महाद्वारीं असुरपृतना दशकोटी गण राक्षसांची ॥६५॥

परचक्र पाहतां हडबडले । राक्षस युद्धासी सन्मुख जाहले ।

नानावाहनी आरुढले । गर्जूं लागले सिंहनादें ॥६६॥

भिंडीपालगदातोमर । कुंतअसीलताधनुष्यशर ।

घेऊनियां तरु डोंगर । गर्जत असुर निघाले ॥६७॥

दोहीं दळां पडली गांठ । वीरां पडलें प्राणसंकट ।

निकुरें भीडती तेव्हां भट । स्वामीकार्या कारणें ॥६८॥

मयूरेशबळें शिवगण । करिती तेव्हां अद्भुत रण ।

कोटिशा असुरांचे प्राण । मारोनि बाण घेती ते ॥६९॥

बहुतेक मारिले शिवगणीं । घायाळ जाहल्या वीरश्रेणी ।

कासावीस पळोनि ते क्षणीं । घायाळ गेले सभांतरीं ॥७०॥

सिंहासनीं दानवपती । तेथें घायाळ येऊनि सांगती ।

निश्चळ बसलास काय निगुती । घूर्णीतमती जाहली तुझी ॥७१॥

दशकोटी असुर द्वारपाळक । शिवगणीं विध्वंसिलें सकळिक ।

आरामें विध्वंसूनियां देख । नगर जाळिती सभोंवतें ॥७२॥

नगरांत असतां तूं नगरनाथ । भयें नागरिक पळती समस्त ।

ऐसें ऐकतां भुपती सुत । नयन करी आरक्त तेव्हां ॥७३॥

करुनियां विक्राळ गर्जना । क्षणें करोनि राहिला स्तब्धमना ।

ऐसें पाहतां वीर नाना । करुन प्रतिज्ञा बोलती ॥७४॥

आम्हांसी आज्ञा देशील जरीं । गुणेशातें संहारुं तरीं ।

दानवेश म्हणें करा तयारी । बाहेर झडकरी निघा कीं रे ॥७५॥

निशाणीं घातला घावो । अश्वावरी आरुढला रावो ।

गर्जना करीत वीरसमुदावो । नगराबाहेर निघाला ॥७६॥

जयवाद्यें वाजवोनी । शिवगण मयूरेशापाशीं येउनी ।

स्वामी आले जय घेउनी । गौरविले स्वामीनी तेधवा ॥७७॥

युद्धासी निघाला दैत्यपती । पायदळें पुढें गर्जत येती ।

त्यामागें तुरंग पंक्ती । गज धांवती अपरिमित ॥७८॥

त्याचे मागें रथाचे थाट । वरी गर्जती दानवभट ।

नेमी वाजती घडघडाट । वायूस वाट न मिळे तेथें ॥७९॥

शिवापाशीं सांगती च्यार । युद्धास पातले निशाचर ।

शिव नंदीवरी सत्वर । जाहला तयार तेधवां ॥८०॥
निलकंठ व गौरीसुत । बैसोनियां गर्जना करित ।

तेव्हां ब्रह्मांडगोळ कांपत । शेष सर्सावी निजशिरा ॥८१॥

निशाचराचा विक्राळ घोष । ऐकतां शिवगणास वाटे हर्ष ।

गुणेश तेव्हां पावोनि तोष । सेना अशेष घेत सवें ॥८२॥

वाजती रणवाद्यें भयंकर । गण गर्जती शब्द थोर ।

सिंव्हनाद करी मयुरेश्वर । तेणें चराचर कांपतसे ॥८३॥

दोन्ही दळांची पडली गांठी । शस्त्र घाव हाणोनि कंठीं ।

परस्परें प्राणहटी । वीर जगजेटी घेताती ॥८४॥

कुंतपरशूभिंडिपाळा । मारिती घालिती पाश गळां ।

अश्व खिजती वेळोवेळां । अवनीतळा कांपविती ॥८५॥

युद्ध मांडिले घोरांदर । गज लोटती महंतवीर ।

वीर सोडिती अपारशर । तेणें अंबर झांकूळले ॥८६॥

धुरोळा आच्छादी रविमंडळा । अधंकार रणीं तेव्हां दाटला ।

वीर न ओळखती परस्परांला । प्रळय वर्तला असुरांशीं ॥८७॥

महा मोठे मयुरेश वीर । त्याहीं माघारलें निशाचर ।

तव येऊनी नंदीवीर । करी नमस्कार गुणेशाशी ॥८८॥

गगनमार्गें तो उसळला । दानव सेनेमाजीं पडला ।

तेणें महाप्रळय केला । ध्वज पाडला असुरांचा ॥८९॥

शिंगें फिरवोनियां धेनुपुत्रें । दानवेशाची पाडिली छत्रें ।

दैत्य जाहले भयपात्रें । आणिलीं छत्रें गुणेशापाशीं ॥९०॥

पाहतां नंदीचें कर्म दुस्तर । भयचकित जाहले निशाचर ।

शिवगणासी आनंद थोर । गौरव फार केला त्याहीं ॥९१॥

असुराचें मानस जाहलें खिन्न । पाहतां बोलती त्याचे प्रधान ।

मित्र कौस्तुभ कर जोडुन । बोलती वचन रायासीं ॥९२॥

कांहो जाहला खिन्न स्वामी । युद्धास जातों आतां आम्हीं ।

शत्रु जिंकोनियां श्रमी । करुं त्यांच्या वनिताशीं ॥९३॥

शत्रूंस जिंकिल्यावांचुन । आम्हीं न दावूं तुला वदन ।

ऐशी दुस्तर प्रतिज्ञा करुन । रणकंदन करुं चालले ॥९४॥

महारथींची सहस्त्रशतें । योजिलीं त्याहीं धनुष्यशतें ।

आकर्ण ओढोनि गुणातें । अमुपम शरातें वर्षती ॥९५॥

भिंडिपाला गदा वोढणें । घेउनि हाणिती वीरराणें ।

कितीक मुकलें तेधें प्राणें । घायाळपणें लोळती ॥९६॥

कोणाचे तुटले चरण कर । कोणाचे फुटोन गेलें उदर ।

कोणाचें फाटलें अर्धशरीर । खटारे अपार पडले किती ॥९७॥

वाहती रक्ताचे तुंबळपूर । गजकलेवरें वाहती अपार ।

करिती शस्त्रांचे भडमार । निशाचर तेधवां ॥९८॥

माघारली देवसेना । क्रोध न साहे अंबानंदना ।

तंव करीत पातले गर्जना । वीरभद्र षडानन ॥९९॥

त्याहीं धनुष्यें वाहिलीं हातीं । स्वसेनेसी अभय देती ।

जैशा मेघधारा वर्षती । शर तेव्हां वीर ते ॥१००॥

तों अस्तास गेला दिनकर । दानव गर्जती भयंकर ।

जयवाद्यें वाजवोनियां सत्वर । निशाचर मागें गेलें ॥१॥

दुसरें दिवसीं सिंधुसेना । करीत पातली घोरगर्जना ।

क्रोध न साहे षडानना । वीरभद्रा समवेत ॥२॥

दोहीं सैन्या पडली गांठ । शर वर्षती अमुप भट ।

निशाचर वीर धीट । मारीत नीट चालले ॥३॥

त्यांहीं माघारली गुणेशसेना । म्हणोन धांवला करित गर्जना ।

वीरभद्र वीरराणा । अमुप बाण वर्षतसे ॥४॥

सिंहनाद करी जेव्हां । उर्वी थरथरोनी कांपे तेव्हां ।

धरल्या राक्षसानी हेवा । घालिती कावा त्याभोंवती ॥५॥

वीरभद्र जैसा रणभैरव । तेणें संहारिले दानव ।
शरजाळें गगन सर्व । आच्छादिलें तेधवां ॥६॥

युद्ध मांडिलें घोरांदर । गाढ पडला अंधकार ।

बाणीं खोंचलें सर्व असुर । जाहला संहार असुरांचा ॥७॥

वीरभद्र वीरराणा । रणीं दृष्टीस नाणी कोणा ।

संहारिलें दानवगणा । सोडुनी रणा पळती ते ॥८॥

राक्षस चमूंत हाहाःकार । दशदिशा पळती असुर ।

तेव्हां हाक देवोन घोर । प्रधान शूर धांवले पुढें ॥९॥

मित्र कौस्तुभ सक्रोध धांवती । शर तेव्हां अमुप वर्षती ।

मारिलें त्यांहीं वीर किती । त्याची गणती करील कोण ॥११०॥

माघारतां मयूरेश सेना । क्रोध न साहे षडानना ।

करित लोटला तेव्हां गर्जना । असुर सेना दचकली ॥११॥

सिंधू प्रधान दानव खळ । रणीं घालती पाहोन गोंधळ ।

कार्तिक उडाला तत्काळ । करित विक्राळ गर्जना ॥१२॥

मित्राचे हृदयीं अकस्मात । मारिला तेणें मुष्टीघात ।

दानव रथाखालीं पडत । वमीं शोणित भडभडां ॥१३॥

मित्रें सोडिला रणीं प्राण । कौस्तुभें पाहतां अतिदारुण ।

मुष्टिघातें षडानन । ताडोन पाडिला भूमीस पैं ॥१४॥

मूर्च्छा सांवरोनि गौरीकुमर । तीक्ष्ण सोडिता जाहला शर ।

कौस्तुभ तोडी ते अपार । अनिवार मार गौरीजाचा ॥१५॥

सर्वांगी भेदले सायक । विकल जाहला वीरनायक ।

फुलला जैसा वृक्ष किंशुक । पाहे षण्मुख तयातें ॥१६॥

धांवत गेला षडानन । कौस्तुभ पाडला आसुडोन ।

मुष्टिघातें मस्तक फोडुन । घेतला प्राण दानवाचा ॥१७॥

वीरभद्रें असुर वाहिनी । सकल टांकिली संव्हारुनी ।

जयवाद्यें वाजवुनी । आले परतोनि शिवगण ॥१८॥

कौस्तुभ मित्र पावले मरण । ऐकोन शोक करी अतिदारुण ।

वीरास म्हणे चक्रपाणी नंदन । शत्रू मारीन मीच आतां ॥१९॥

क्रोधें भृकुटी चढवोन । सांवरोनी अश्ववाहन ।

क्रोधें आरक्त जाहले नयन । सेना घेऊन निघाला ॥१२०॥

अगण्य सेना वीरराणे । युद्ध कळांनी पूर्ण शहाणे ।

तयांस सिंधू तेव्हां म्हणे । व्यूह करणें सात तुम्हीं ॥२१॥

धमण आणि गंधासूर । वीरध्वज कांतवीर ।

महाकाय शार्दुल दुर्धर । धुर्तासुर सातवा तो ॥२२॥

ऐसे सात दानव वीर । सेना करोन व्यूहाकार ।

सात व्यूहासेना दुर्धर । येतां पाहिलीं शिवगणीं ॥२३॥

मयुरेशें काय केलें । तयावरी वीर धाडिलें ।

रणचतुर सुयोध भले । गर्जत चालिले रणमदें ॥२४॥

नंदी आणि पुष्पदंत । महाबळ भूतराज विख्यात ।

विकट दशलक्ष सेनेसहित । संहार करीत उठावले ॥२५॥

चपल निघाला गणाग्रणी । अर्धलक्ष सेना सवें घेउनी ।

बाणें त्रासिलीं दानव वाहिनी । प्रेतें मेदिनी आच्छादली ॥२६॥

अमित सेना तेव्हां घेऊन । वीरभद्र आणि षडानन ।

अग्नीजाळी शुष्कवन । तैसें सैन्य जाळिती शरें ॥२७॥

षडाननाशी गंधासुर । हाका मारोनि करी स्थिर ।

उभा राहे माझेसमोर । धरी धीर षडानना ॥२८॥

वीरभद्र आणीक दानव । दाविती परस्परें युद्धवैभव ।

नंदी आणि वीरराज हांव । धरोनियां भिडती ॥२९॥

ध्वजासुर पुष्पदंत । भूतराज महाअद्भुत ।

वीरश्रीमदें अतिउन्मत्त । भिडताती अतिनिकुरें ॥१३०॥

विकट आणि धुर्तासुर । रणीं भिडती परस्पर ।

चपल आणि शाद्वल थोर । करिती मार परस्परें ॥३१॥

चपलें मारोन खड्‌गघात । शाद्वल पाडिला रणीं मूर्च्छित ।

तो मूर्च्छा सांवरोन उठत । शरें ताडिती चपलाशी ॥३२॥

शाद्वल आकर्ण वोढोन वोटी । चपलावरी शर सोडी ।

चपल शरें तयास तोडी । अर्धा पाडी अवनी तळीं ॥३३॥

अर्धा येऊनि हृदयीं खोचला । तेणें चपल मूर्च्छित जाहला ।

घोर संग्राम विस्तारला । नाश जाहला बहुत वीरां ॥३४॥

वीर गर्जती सिंहनादें । गज किंकाळती तेथें मदें ।

वीर भिडती वाद्यनादें । पाय मागें न ठेविती ॥३५॥

शिरकमळाचि लाखोली । भूलिंगावरी पडली ।

शोणित नदी वाहूं लागली । झाली दरडी प्रेतांचीं ॥३६॥

वीरमस्तकाचे केंश कुरळ । तेच शोणित नदींत सेवाळ ।

खड्‌ग वाहती ते मत्स्य तुंबळ । खेटक कमठें तळपती ॥३७॥

काष्ठें अशीं वाहती प्रेतें । चामरें तींच वाढलीं गवतें ।

गजकलेवर सुसर तें । मांसकर्दम पैं तेथें ॥३८॥

वीरप्रमोदें संव्हारणीं । घोरांदर भयविवर्धिनी ।

शोणित वाहे नदी रणीं । वीरतारणीं स्वर्गप्रदा ॥३९॥

वीर पडले रणांगणीं । त्यांस वरुनी अप्सरामानिनी ।

नेत्या जाहल्या स्वर्गभुवनीं । नंदनवनीं क्रीडताती ॥४०॥

तीन दिवस अहोरात । देवासुरां युद्ध जाहलें अद्भुत ।

वीर पडले त्यांचें अमित । नाहीं जाण मानवेंद्रा ॥४१॥
रात्रीं होतां घोरांदर । करावया मांसाहार ।

पातले तेथें वनचर। शृगालादी इतर बहू ॥४२॥

सेनानी आणि गंधार । युद्ध करिती घोरतर ।

परस्परें मारिती शर । दोघे वीर बलाढय पैं ॥४३॥

सरली शस्त्रास्त्र सामुग्री । गंधासुर उड्डाण करी ।

मुष्टिघातें हाणोनि उरीं । मूर्च्छित करीं षडानना ॥४४॥

वज्रहत महापर्वत । तैसा पडला अंबासुत ।

सांवरुनी मूर्च्छा अद्भुत । बसे त्वरित रथावरी ॥४५॥

तेथून उडे षडानन । शत्रुस्यंदनावरी जाऊन ।

द्वादशहस्तें करी ताडण । मूर्च्छा दाटोन असुर पडे ॥४६॥

सांवरोनियां मूर्च्छा थोर । रथावरी चढला असुर ।

घनदाट वर्षतसे शर । केला संव्हार शिवगणाचा ॥४७॥

पाहतां स्वचमूचा नाश । बाणजाळें भुलवीं असुरास ।

विकळ पाहतां तयास । धरला चरणास गंधासुर ॥४८॥

भोवंडोनियां गरगरां । षण्मुखें आपटिलें असुरा ।

त्याचे शरिराचा जाहला चुरा । प्राण पुरा गेला त्याचा ॥४९॥

पाहतां गंधासुराचें निधन । वीरसेन आणि क्रोधन ।

तैसा धांवला शतघ्न । रणकंदन करावया ॥१५०॥

त्यांहीं वेष्टोन अंबासुत । शर वर्षती अपरिमित ।

षडानन बाणजाळ तोडित । मांडिलें अद्भुत युद्ध तेणें ॥५१॥

तीनबाण चापी लाविले । षण्मुखानें आकर्ण वोढिलें ।

असुरांवरी त्याणें टांकिले । जाऊनि भरले त्यांचे उरीं ॥५२॥

त्यातें मूर्च्छा बहुत दाटली । असुर पडले रथाखालीं ।

षडाननें हाक दिधली । कांपूं लागली अवनी तेव्हां ॥५३॥

सावध होवोनियां दानव । धरोनि धांवती युद्धहाव ।

शर वर्षती अभिन्नव । करिती रव भयंकर ॥५४॥

तिघे वर्षती शरजाळ । तेणें षण्मुख जाहला विव्हळ ।

त्याचे कंठीं पाश तत्काल । घालोनियां वोढिला ॥५५॥

बांधोन नेला कार्तिकेय । त्याची सेना पावली भय ।

कोणी न ठेविती पुढें पाय । हाहाःकार करिती मुखें ॥५६॥

धरोनि नेतां षण्मुखाला । हिरण्यगर्भ तेव्हां धांवला ।

रक्तलोचन वेगें आला । शामल पावला लागवेगीं ॥५७॥

हाका मारोनी भयंकर । असुरउरी मुष्टी प्रहार ।

वोपोनि मारिले त्याहीं असुर । शिवकुमर सोडवीला ॥५८॥

गण गर्जती जयजयकारें । ते वाजविती जयतुरें ।

बाणें केले दैत्य घाबरे । पळती सारे दशदिशां ॥५९॥

असुर धावला मदनकांत । त्यावरी वीरभद्र लोटला त्वरित ।

वातवेगे ये धांवत । शर सोडित अपार पैं ॥६०॥

जाहली दोघांस झोडधरणी । अंबर आच्छादिलें त्यांहीं बाणीं ।

असुर गर्जोनियां रणीं । दावी करणी शूरत्वपणें ॥६१॥

मदनकांतें सोडोनि शर । मूर्च्छित पाडिला वीरभद्र ।

मूर्च्छा सांवरोनियां सत्वर । गर्जना थोर केली तेणें ॥६२॥

चापीं लाविला शर निर्वाण । असुरांचे हृदयीं भेदला बाण ।

मदनकांतें सोडिला प्राण । झोडिलें रण सैनिकांनीं ॥६३॥

मदनकांत रणीं पडतां । महासुर धांवे तेव्हां तत्वता ।

तेणें निर्वाण बाण सोडितां । भयविव्हलता शिवगणीं ॥६४॥

दानव पाहोनी धुरंधर । नंदी धांवला त्याचेसमोर ।

श्रृंगें लाऊनी त्याचा उर । करी चूर क्षणमात्रें ॥६५॥

महासुराचा नंदी प्राण । घेतां धावले असुर दारुण ।

त्याहीं माजवोनियां रण । पाडिले गण अनेक तेथें ॥६६॥

ध्वजासुर आणी महाकायधृत । तिघांजणाशीं नंदी भिडत ।

त्याही केला नंदी मूर्च्छित । भुमीशी पडत नंदिकेश्वर ॥६७॥

नंदी पावतां पराभव । विक्राळ गर्जती ते दानव ।

त्यांचें पाहोनियां लाघव । धरिली हांव शिवगणीं ॥६८॥

पुष्पदंत आणि विकट । भूतराज चवथा चपलभट ।

चार पर्वत घेऊनि सुभट । मारिती दाट असुरांवरी ॥६९॥

पर्वतांतळीं सांपडले । सेनेसहित असुर मेले ।

मग निशाचर पळूं लागले । घायाळ गेले सिंधूपाशीं ॥१७०॥

विजयी जाहले शिवगण । विक्राळ शब्द करिती दारुण ।

वंदिती येवोन गुणेशचरण । आनंदोनी तेधवां ॥७१॥

श्रोते पुढें करा श्रवण । सिंधू माजवील महारण ।

मयूरेशें त्याचे छेदिले कर्ण । संग्राम दारुण होईल हो ॥७२॥

जयजयाजी विश्वनाथा । पुढें बोलवी आपली कथा ।

विनायक कविचा सदां माथा । राहो आतां तव चरणीं ॥७३॥

स्वस्ति श्रीगणेशप्रतापग्रंथ । श्रीगणेशपुराण संमत ।

क्रीडाखंड रसभरित । पंचविंशत्यध्याय गोड हा ॥अध्याय २५॥ओव्या॥१७४॥

अध्याय पंचविसावा समाप्त

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४