Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

अध्याय २२

श्रीगणेशाय नमः । श्रीसरस्वत्यै नमः ।

श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीक्षेत्रपालाय नमः ।

जयजयाजी विश्वंभरा । विकटा रे लंबोदरा । अघहारका सुंदरा । वेदसारा गणपती ॥१॥

तुझी होता कृपा गोमटी । संसारी न होती भक्त कष्टी । मी प्रार्थितो याचसाठी । कृपादृष्टी पाहे मज ॥२॥

तेणे होवोनिया पावन । अंती त्वत्पद पावेन । संसारी विषयसुखालागुन । न गुंतेन गजानना ॥३॥

श्रोते परिसा सावधपणे । सोमकांत भृगूसि म्हणे । मन्मथ जाळिता भोगीभूषणे । रतीने केले मग काय ॥४॥

दग्ध होता पंचशर । रतीसि दुःख जाहले थोर । तेणे तळमळे निरंतर । दुःख अपार करीतसे ॥५॥

मग येवोनिया कैलासी । नमन करोनिया शंकरासी । स्तवने संतोषवोनि त्यासी । मग रुदनासी करीतसे ॥६॥

तिचे अवलोकिता दुःखाशी । कृपा उपजली शंकराशी । शर्व म्हणे तेव्हा रतीशी । व्यर्थ शोकासि करू नको ॥७॥

मनसिज होवोनि तुझा पती । रति पुरवील तूते रती । कृष्णावतारी कृष्णशक्ती । तिचे उदरी जन्मेल पै ॥८॥

संपूर्ण लक्षणे सुलक्षण । होईल रुक्मिणीचा नंदन । तू आता दुःख टाकून । समाधान राखी मन ॥९॥

ऐसा वर पाउनि देख । रती पावली परम सुख । हरपले परम संसारदुःख । महेश्वर प्रसादे ॥१०॥

मग येवोनिया अनंग । सेविता जाहला गौरीरंग । प्रसन्न होवोनि भवभयभंग । गणेशमंत्र उपदेशी तया ॥११॥

मन्मथे करिता अनुष्ठान । प्रसन्न जाहला गजवदन । मदन म्हणे करी अवन । देहदान मज द्यावे ॥१२॥

गणेश म्हणे प्रसन्नमने । आता तुजला नाही उणे । आदिशक्तीचे उदरी जाणे । पूर्णांग तेणे होईल तुला ॥१३॥

प्रद्युम्ननामे रुक्मिणीसुत । कृष्णावतारी होशील विख्यात । तुझे साह्य करील वसंत । रोहिणीकांत त्याचपरी ॥१४॥

ऐसा देऊनिया वर । गुप्त जाहला लंबोदर । महोत्कटनामे मूर्ती सत्वर । तेव्हा मार स्थापीतसे ॥१५॥

ऐसी ऐकून गणेशकथा । व्यास विधीस जाहला पुसता । शेष किमर्थ एकदंता । अर्चोनिया स्थापन करी ॥१६॥

विधि म्हणे सत्यवतीसुता । कैलासी सकळ देव मिळाले तत्वता । त्याणी पूजिले गौरीकांता । यथाविधी भक्ती करोनिया ॥१७॥

त्यामाजी होता शेष । तो म्हणे माझा पराक्रम विशेष । मीच असता परमपुरुष । का इतरांस व्यर्थ पुजू ॥१८॥

ऐसा गर्वे राहाटता । हे कळले गौरीकांता । शेष पुच्छी धरोनि तत्वता । जाहला आपटिता तेधवा ॥१९॥

भोंवडोनिया सभोवते । शेष ताडिता अवनीते । मोक्ष होवोनिया फणाते । सहस्त्रभाग जाहले ॥२०॥

शेषास भवंड दाटली बहुत । मुखे भडभडा वमी शोणित । परमदुःख पावला अनंत । गर्वविख्यात दुष्ट असा ॥२१॥

गर्व न साहे ईश्वराशी । तेणे दुःख दिधले फणींद्राशी । तळमळ लागली शेषाशी । तो नारदासि देखिले ॥२२॥

नयनी दुःखाश्रू आणोनी । शेष सद्गद ह्रदयी होउनी । नमने बोले नम्रवचनी । कृपा करा मुनिवर्या ॥२३॥

नारद म्हणे काय केले । गर्वदोषे विटाळले । ह्रदय शेषा कसे आपले । फळ पावले तसेच पै ॥२४॥

आता न करोनिया दुःख । तुवा अर्चावा गजमुख । तेणे पावशील सदा सुख । सुखी मुखे होतील तुझी ॥२५॥

गणेशमंत्रे उपदेशिला । शेष तपालागी वनी गेला । तेथे दुर्घट तपे तापला । श्रमी जाहला बहुसाल ॥२६॥

पाहोनि त्याचे तपश्रम । प्रसन्न जाहला पुरुषोत्तम । भक्ताभिमानी पुर्णकाम । मनविश्राम गजानन ॥२७॥

कोटि सूर्यतेजागळा । देव पुढे उभा ठाकला । गणेश पाहोनिया डोळा । झाकी बुबुळा शेष तेव्हा ॥२८॥

शेष बोले सद्गद मने । प्रसन्न असावे सौम्यपणे । ऐकता कोटिचंद्रगुणे । शीतळपणे सुरवाडला ॥२९॥

सौम्य पाहोनि सिद्धिबुद्धिरंग । नमने स्तविता जाहला उरग । प्रसन्नमने भवभयभंग । वरदवाणी वदतसे ॥३०॥

सहस्त्राभागे भिन्नमुख । आता होशील प्रसन्नमुख । महीशी रसतुल्य देख । एकावरी धरशील पै ॥३१॥

स्वरूपी न होय विस्मरण । यावच्चंद्र सहस्त्रकिरण । तावत मायीक देहधारण । ज्ञानसंपन्न होशील तू ॥३२॥

माझ्यासह हरिहरांशी । सदा सान्निध्य होईल तुजशी । म्हणोनि वेढला परिकराशी । व्यालोदर म्हणवीतसे ॥३३॥

सहस्त्रशिरी वरदकर । ठेवोनिया लंबोदर । गुप्त जाहला जगदीश्वर । उरगेंद्र संतोषला ॥३४॥

तेणे निर्मोनिया मंदिर । धरणीधरनामे मूर्ति सुंदर । स्थापिता जाहला फणिवर । मूषकध्वज प्रसादे ॥३५॥

गणेशकथा मोक्षदायिणी । तिचे श्रवणे व्यासमुनी । विनये म्हणे विधीलागुनी । पुढे सांग गणेशकथा ॥३६॥

विधी म्हणे सत्यवतीसुता । आता ऐके गजाननकथा । मी पूर्वी सृष्टीकरिता । जाहलो निर्मिता मानसात्मज ॥३७॥

त्यामाजी पुत्रोत्तम । त्याचे जाणे कश्यप नाम । ज्ञानतपविध्युक्तकर्म । याचे वर्म पूर्ण जाणे ॥३८॥

मी पुत्रस्नेहे तयासि जाण । गणेशोपासना देऊन । श्रुत केले मर्मविधान । केले अनुष्ठान तयाने ॥३९॥

त्याची पाहोनि दृढभक्ती । प्रसन्न जाहला भक्तपती । साकारली दिव्यमुर्ती । त्याची स्फूर्ती दुर्लभ पै ॥४०॥

कोटिसूर्यतेजे लखलखित । कश्यप पाहता एकदंत । आनंदे लोटांगण घालित । स्वभाल ठेवित तच्चरणी ॥४१॥

तयासि बोले तारकेश भाल । तुझे ऐकोनिया स्तुति बोल । येतात सुखाचे माते डोल । इष्ट बोल काय तुझे ॥४२॥

ऐकोनि त्याची प्रेमवाणी । कश्यप मस्तक ठेवी चरणी । स्मृति असावी तवचरणी । सदासर्वदा विघ्नेशा ॥४३॥

आणीक मागणे जिवेभावे । माझा पुत्र असे तू म्हणवावे । सृष्टिकर्तृत्वसामर्थ्य द्यावे । देवाधिदेवा गणराया ॥४४॥

तथास्तु म्हणोनि गणराज । गुप्त तो जाहला सहज । गृही आला धातात्मज । महोत्साहे करोनिया ॥४५॥

दक्षकन्या त्रयोदश वनिता । त्यांसि कश्यपे क्रीडा करिता । सृष्टि विस्तारली तत्वता । अदिती वनिता श्रेष्ठ पै ॥४६॥

यथाविधी सेवा पतीची । रतिकाळी इच्छा रतीची । पुत्रत्वे केली धन्य तिची । कुशी साची सत्वगुणे ॥४७॥

ईश्वराच्या सत्वांश गुणे । पुत्र जाहले देवपणे । अकाली पतीसी रति मागणे । दितीसि तेणे दैत्यसुत ॥४८॥

दैत्य यक्ष पशु गंधर्व । कीट पक्षी उरग दानव । पर्वत शैलसृष्टी सर्व । जाहली अभिन्नव तेधवा ॥४९॥

आत्मसंभव सृष्टी पाहून । आनंदे कोंदला ब्रह्मनंदन । मग स्वपुत्राते पाचारुन । त्यालागोन सांगे हित ॥५०॥

तुम्ही उपासावा गजकर्ण । तेणे तुमचे होईल कल्याण । मग ऋणारी चक्र शोधुन । त्यालागून मंत्र सांगे ॥५१॥

पावता मंत्राचा उपदेश । सर्व गेले तेव्हा तपास । दिव्य वर्ष करिता सायास । आली करुणा देवास पै ॥५२॥

साकारल्या दिव्य मूर्ती । ध्याती जैसा जैसा चित्ती । त्या त्या स्वरूपे जगत्पती । सर्वांपुढे उभा असे ॥५३॥

कोटिसूर्य तेजागळा । नानारूपे गणेश डोळा । पाहता संतोषोनि ते वेळा । चरणकमळा झोंबती ते ॥५४॥

सर्व जोडोनिया कर । स्तुति करिती सादर । जयजय तू सर्वेश्वर । लीला अपार न कळे तुझी ॥५५॥

तुझे पासोनि त्रिगुणाकार । सर्व जाहले चराचर । वेद न पावती तुझा पार । सुखकर भक्तांसि तू ॥५६॥

देवा तुझे प्रसादेकरून । सिद्धि तिष्ठती पुढे येऊन । धनधान्य सुख सदन । दासनंदन पावती ॥५७॥

सकल पुरती वांच्छितार्थ । जो सेवी त्वन्नामतीर्थ । त्याइतर साधने कशासि व्यर्थ । सकलस्वार्थ त्वन्नाम ॥५८॥

तू सच्चिदानंद परमात्मा । हरिहरादि स्मरती त्वन्नामा । परमपुरुषा मंगलधामा । पूर्णकामा सर्वेशा ॥५९॥

जयजयाजी संकटहरणा । सिंदूरांतका सिंदूर भूषणा । एकदंता बालार्कवर्णा । करी करुणा आम्हावरी ॥६०॥

धन्य वाटे आज वासर । धन्य आमचे मातापितर । नेत्र जाहले धन्यतर । तुज लंबोदर पाहता ॥६१॥

ऐसा ऐकता स्तुतिवाद । संतोषोनि बोले आनंदकंद । तुमचे पुरती वांछित वृंद । आता आनंद भोगाल पै ॥६२॥

ऐसे बोलोन जगत्पती । अंतर्धानाची धरी गती । मग ते आनंदचिती चित्ती । देवळे बांधिती रत्नमय ॥६३॥

अनेक नामे ठेऊनि मुर्ती । अनेकालयी ते स्थापिती । त्याते आता सांगू किती । त्यात संख्या द्वादशांची ॥६४॥

श्लोक ॥ सुमुखश्चैकदंतश्चकपिलोगजकर्णकः ॥ लंबोदरश्चविकटोविघ्ननाशोगणाधिपः ॥ धूम्रकेतुर्गणाध्यक्षोभालचंद्रोगजाननः ॥१॥

या द्वादशनामे करिता जप । कोटि कन्यादान पुण्य अमुप । कोटि यज्ञव्रत तीर्थतप । तया आपाप पावती ॥६५॥

सुवर्णभार सहस्त्रदान । कृच्छ्रतप्त कृच्छ्रव्रताचरण । त्यांची पुण्ये तयालागुन । सहज घडती राजेंद्रा ॥६६॥

जो भावे जपे बारा नाम । तो धन्य मानव उत्तम । त्याचे दर्शने करूनि अधम । राजसत्तम उद्धरती ॥६७॥

द्वादश नामाचा जो जप करी । त्याचे संकटा होय बोहरी । मुक्ती सुलभ त्यासि चारी । त्याते विघ्नारी प्रसन्न सदा ॥६८॥

विद्यारंभी संकटी विवाहकरिता । जो या नामाते होय स्मरता । त्याची विघ्नसंकटे तत्वता । सत्यवतीसुता नाश पावती ॥६९॥

सर्वकार्यारंभी जाता येता । स्मरे नामे तेथे येऊनि स्वता । निर्विघ्न करी देव तत्वता । संकटव्यथा नाशी त्याची ॥७०॥

सूत म्हणे शौनकालागुन । व्यासास सांगे कमलासन । तेचि सोमकांतास भावे करून । भृगुऋषीने ऐकविले ॥७१॥

तेचि मी यथामती । कथन केले तुम्हाप्रती । हे खंड जे पठणश्रवण करिती । त्यांसि गणपती तारी सदा ॥७२॥

पुत्रपौत्र धनसंपदा । पावोनि भोगोनि भोग सदा । अंती पावती गणेशपदा । पुण्याची मर्यादा न बोलवे ॥७३॥

गणेशकथा ही मंदाकिनी । येथे सुस्नात व्हावे जनी । त्यासि तारील कैवल्यदानी । भक्ताभिमानी निश्चये ॥७४॥

हे उपासनाखंड रसभरित । सकल कामनादायक निश्चित । याते सदा श्रवण करोत । गणेशभक्त भावीक भले ॥७५॥

जयजयाजी आनंदकंदा । विनायक किंकरवरदा । विनयी माझे चित्त सदा । त्वत्पदासक्त असो की ॥७६॥

सकल अपराध करोनि क्षमा । मज तारावे मंगलधामा । अनंत कीर्ते अनंतनामा । भक्ताभिरामा जगत्पते ॥७७॥

मी म्हणवितो तुझा दास । आता आधी राहील जीवा । तरी तुझे महत्वास । कोण वर्णील भावबळे ॥७८॥

म्हणोनि आता आळस टाकुन । माझे करी सदा अवन । तू तर निजभक्ता जीवन । परमपावन जगत्पिता ॥७९॥

माझी माता तूचि पिता । गणगोत भगिनीभ्राता । तूचि यजमान अन्नदाता । निजपदी सुखदाता तू ॥८०॥

अनंत जन्मीचे पुण्ययोगे । कथा वर्णविसी या प्रसंगे । तो काम पुरवी आता निजांगे । मग हा भंगेल कामचय ॥८१॥

होता आशा परिपूर्ण । ह्रदयी बाणशील तूच जाण । तेणे माझे परम कल्याण । इहपरत्र होईल की ॥८२॥

हे करणे तुझे आधीन । म्हणोनि वारंवार तुजलागून । प्रार्थितो देवा होऊनि दीन । कृपा करोन आणी मना ॥८३॥

माझी हरोनि ह्रदयभ्रांती । आनंदमय वसे चित्ती । अखंड त्वत्कथामृतपानरती । सदा मजप्रति पाववी ॥८४॥

येथे भोगवोनि विहितभोग । वाणीने करवोनि कीर्तनरंग । निजपदी स्थापी सिद्धिबुद्धिरंग । येव्हडेच मागणे तुजपासी ॥८५॥

तू उदारामाजी अग्रसर । तुझे दशेसि नाही पार । निजभक्तासि तारणार । म्हणोनि भार घालितो मी ॥८६॥

माझे अन्याय करोनि क्षमा । मज तार तार रे पुरुषोत्तमा । हे भक्तकामकल्पद्रुमा । संकटहरणनामा तूच पै ॥८७॥

म्हणोनि तूते स्मरतो आता । तरी हरोन संकटे तत्वता । पूर्ण मनोरथ तूचि कर्ता । वेदसमर्था बोलती है ॥८८॥

जयजयाजी गजानना । अनंतवेषा सनातना । पूर्णानंदा गौरीनंदना । भक्तजना तारक तू ॥८९॥

स्वस्तिश्रीगणेशप्रतापग्रंथ । श्रीगणेशपुराणसंमत । उपासनाखंड रसभरित । द्वाविंशोध्याय गोड हा ॥९०॥

उपासनाखंड समाप्तम ॥ अध्याय २२ ॥ ओव्या ९० ॥

अध्याय बाविसावा समाप्त

॥ इति श्रीगणेशपुराणे उपासनाखंड समाप्तम ॥

श्री गणेश प्रताप

भगवान दादा
Chapters
प्रस्तावना
अध्याय १
अध्याय २
अध्याय ३
अध्याय ४
अध्याय ५
अध्याय ६
अध्याय ७
अध्याय ८
अध्याय ९
अध्याय १०
अध्याय ११
अध्याय १२
अध्याय १३
अध्याय १४
अध्याय १५
अध्याय १६
अध्याय १७
अध्याय १८
अध्याय १९
अध्याय २०
अध्याय २१
अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय ४
क्रीडाखंड अध्याय ५
क्रीडाखंड अध्याय ६
क्रीडाखंड अध्याय ७
क्रीडाखंड अध्याय ८
क्रीडाखंड अध्याय ९
क्रीडाखंड अध्याय १०
क्रीडाखंड अध्याय ११
क्रीडाखंड अध्याय १२
क्रीडाखंड अध्याय १३
क्रीडाखंड अध्याय १४
क्रीडाखंड अध्याय १५
क्रीडाखंड अध्याय १६
क्रीडाखंड अध्याय १७
क्रीडाखंड अध्याय १८
क्रीडाखंड अध्याय १९
क्रीडाखंड अध्याय २०
क्रीडाखंड अध्याय २१
क्रीडाखंड अध्याय २२
क्रीडाखंड अध्याय २३
क्रीडाखंड अध्याय २४
क्रीडाखंड अध्याय २५
क्रीडाखंड अध्याय २६
क्रीडाखंड अध्याय २७
क्रीडाखंड अध्याय २८
क्रीडाखंड अध्याय २९
क्रीडाखंड अध्याय ३०
क्रीडाखंड अध्याय ३१
क्रीडाखंड अध्याय ३२
क्रीडाखंड अध्याय ३३
क्रीडाखंड अध्याय ३४