Android app on Google Play

 

बहुऔषधी उपचार पद्धती (Polypharmacy)

 

बहुऔषधी उपचारपद्धती म्हणजे एकाच वेळी दोन किंवा त्यापेक्षा अधिक औषधांचा वापर करणे.

जटील रोगांवर उपचार करण्यासाठी बऱ्याचदा आशा पद्धतीचा वापर केला जातो.

मात्र आजच्या परिस्थितीत अस दिसून येत आहे की बऱ्याच वेळी आवश्यकता नसताना देखील बहुऔषधी पद्धतीचा वापर केला जातो.

काही अंशी ही उपचार पद्धती लाभदायक आहे तथापि या पद्धतीचा अभ्यास करता असे दिसून येते की यामध्ये बऱ्याच प्रमाणात अनिष्ट परिणाम/ नकारात्मक परिणाम आढळून  येतात.

वास्तविकपणे रुग्णांसाठी औषधयोजना बनवताना रुग्णांचे आरोग्य याच गोष्टीला प्रथम प्राधान्य देणे आवश्यक असते.

परंतु बऱ्याच ठिकाणी अस पाहायला मिळते की वैद्यकीय सेवा पुरवणारे डॉक्टर, फार्मसिस्ट हे लोक आपली नैतिक जबाबदारी बाजूला ठेऊन आर्थिक नफ्यासाठी गैर मार्गाचा वापर करतात. मी अस म्हणत नाही की सर्व डॉक्टर वाईट असतात आपल्या समाजात असे कित्येक डॉक्टर आहेत जे सामाजिक जबाबदारीचे भान ठेवून सेवा पुरवतात जसे की डॉ प्रकाश आमटे, डॉक्टर अभय बंग, डॉ राणी बंग, डॉ रवींद्र कोल्हे, डॉ स्मिता कोल्हे हे लोक पैसा या गोष्टीला प्राधान्य न देता रुग्णांची सेवा त्यांचं आरोग्य या गोष्टींना महत्त्व देतात. आणि अस नाही की तुम्ही गैरमार्गाचा वापर केला तरच अधिक नफा मिळवू शकता तुम्ही जर नैतिक मार्गाचा अवलंब करून योग्य मार्गाने सेवा पुरवली तरी तुम्ही तुमच्या गरज पूर्ण करू शकता, तुम्ही जर चांगल्या प्रकारे व योग्य मार्गाने सेवा देत असाल तर तुमच्याकडे येणाऱ्या रुग्णांची संख्या वाढून तुम्ही भरपूर नफा मिळवू शकता त्यासाठी गैरमार्गाचा वापर करणे, नैतिकता विसरून काम करणे या सर्व गोष्टींची आवश्यकता नसते.

वास्तविकपणे रुग्णांसाठी औषधयोजना बनवताना आर्थिक निकष हा खूप महत्वपूर्ण असतो विशेष करून भारतासारख्या विकसनशील देशात तसेच आफ्रिकेसारख्या अविकसित देशात हे आर्थिक निकष हा मुद्दा महत्वाचा ठरतो.

डॉक्टरांनी औषधयोजना बनवताना जी उपचारपद्धती रुग्णांना परिणामकारक ठरेल शिवाय जी त्यांना आर्थिक दृष्ट्या परवडेल या बाबींचा विचार करणे गरजेचे असते.

बऱ्याचदा असे आढळून येते की आवश्यकता नसताना देखील आर्थिक नफ्यासाठी बहुऔषध पद्धतीचा अवलंब केला जातो, रुग्णांना परवडतील अशी जेनेरिक औषधे उपलब्ध असूनदेखील महागड्या ब्रॅण्डेड औषधांचा औषद्योजनेत समावेश केला जातो ज्यामुळे बऱ्याचदा रुग्णांकडून अर्धवट औषधयोजना खरेदी करणे, पूर्ण उपचार न करणे अशा समस्या दिसून येतात.

असे गैरप्रकार टाळण्यासाठी रुग्णांना परवडतील आशा प्रकारची औषधयोजना बनवणे, ज्याठिकाणी शक्य असेल अशा ठिकाणी संयोजन उपचारपद्धती (कॉम्बिनेशन थेरपी) औषधांचा वापर करणे गरजेचे असते.

कित्येक वेळा आवश्यकता नसताना बहुऔषधी उपचारपद्धतीचा वापर केल्याने अनिष्ट परिणाम (साइड इफेक्ट) दिसून येतात...

कित्येकदा केवळ औषधच उपचारासाठी उपयुक्त ठरते असे नाही तर त्यासोबत पथ्ये, औषध घेण्याच्या योग्य वेळेचे पालन या सर्व बाबी महत्वपूर्ण ठरतात.


एखादी गोष्ट अधिक जटील बनवण्याऐवजी ती आधी सोपी बनवणे लाभदायक असते म्हणून सुरवातीला शक्य असल्यास बहुऔषधी उपचारपद्धतीचा अवलंब करू नये जिथे आवश्यक आहे अशाच ठिकाणी या पद्धतीचा वापर करावा.


अलीकडच्या काळात संयोजन उपचारपद्धतीचा वापर करत असताना अनिष्ट परिणाम उद्धभवण्याची भीती मोठ्या प्रमाणात असते याच शिवाय बहुऔषधी उपचार पद्धतीत देखील परस्पर क्रिया होऊन दुष्परिणाम दिसून येण्याची शक्यता असते म्हणून औषध योजना बनवताना या सर्व मुद्यांचा विचार करून, रुग्ण इतिहास (पेशंट हिस्ट्री) यांचा सारासार विचार करून सुरक्षित औषध योजना बनवणे गरजेचे असते...

आता तर कट प्रॅक्टिस सारखा कलंक वैद्यकीय क्षेत्राला लागलेला आहे ज्यामध्ये रुग्णांना अपूर्ण उपचारपद्धती देऊन इतर डॉक्टर कडे जाण्याचा सल्ल देणे, आवश्यकता नसताना विविध चाचण्या करायला लावणे आशा अनेक गैरमार्गाचा वापर करून दलाली (Commission) मिळवणे असा प्रकार घडतो. हा एक स्वतंत्र विषय आहे याबद्दलची माहिती आपण पुढील लेखात घेऊ.

फार्मासिस्ट तुमच्या आरोग्यासाठी...

WE ARE PHARMACIST ALWAYS READY FOR YIUR HEALTH BETTER DRUGS FOR BETTER WORLD!


आशिष अरुण कर्ले.

गेहलोत इन्स्टिट्यूट ऑफ फार्मसी कोपरखैराने (नवी मुंबई)

ashishkarle101@gmail.com

९७६५२६२९२६

 

फार्मासिस्ट तुमच्या आरोग्यासाठी...

आशिष अरुण कर्ले
Chapters
आरोग्यम धनसंपदा
कम्युनिटी फार्मसिस्ट
हॉस्पिटल फार्मसी
प्रिस्क्रिप्शन
औषधयोजनेची हाताळणी (हँडलिंग ऑफ प्रिस्क्रिप्शन)
औषधे वापरताना घ्यावयाची काळजी
औषध वितरण (Dispensing of Medicine)
फार्मासिस्टची नैतिक तत्वे (Ethics of Pharmacist)
औषधनिर्माणशास्त्र विषयक कायदे
आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय (Ministry of Health and Family Welfare)
अन्न व औषध प्रशासन महाराष्ट्र राज्य (Food and Drug Administration, Maharashtra State)
औषधयोजनेशिवाय (प्रिस्क्रिप्शनशिवाय) घेता येणारी औषधे Over The Counter Drugs (OTC Drugs)*
औषध समाप्ती तिथी/तारीख (Expiry Date)
डॉक्टरांनी थोडं समजून घ्याव
*औषधनिर्माणशास्त्र (फार्मसी) करिअरसाठी एक उत्तम पर्याय...*
रुग्णांचे अधिकार
फॅमिली फार्मसिस्ट
सेल्प मेडिकेशन
नार्को चाचणी
औषधांचे पॅकिंग
रुग्णांची व त्यांच्या नातेवाईकांची कर्तव्ये
जेनेरिक औषधे (मेडिसिन)
भारतातील आरोग्ययंत्रणा
औषधीशास्त्र (फार्माकोलॉजी)
अँटिबायोटिक (प्रतिजैविके)
फार्मसी अभ्यासक्रमातील विविध विषय
बहुऔषधी उपचार पद्धती (Polypharmacy)
कट प्रॅक्टिस वैद्यकीय क्षेत्राला लागलेला कलंक...
औषधांच्या दुष्परिणामासंदर्भातील तक्रार...
जलसंजीवनी
जागतिक लोकसंख्या दिन विशेष लेख: का फोल ठरत आहे कुटुंबनियोजन.....?
सौंदर्य प्रसाधने (Cosmetics)
घरामध्ये औषधांची हाताळणी...
भारतात का वाढत आहे सेल्फ मेडिकेशनच प्रमाण...?
औषधकोश Pharmacopoeia
मधुमेह बरा करण्यासाठी भगवद्गीता लाभदायक...
ऑनलाइन फार्मसी: समज गौरसजम
रुग्णवाहिका
२५ सप्टेंबर जागतिक
२५ सप्टेंबर जागतिक फार्मसिस्ट दिन
तुमच्या औषधांविषयी अधिक जाणून घ्या तुमच्या फार्मसिस्टना विचारा...
औषधनिर्माणशास्त्र (फार्मसी) क्षेत्रातील भारत आणि भविष्यातील माझं योगदान
सूज (Inflammation)
क्षयरोग (टीबी) वरील औषधउपचार...
एड्स: समज गैरसमज
कर्करोग (कॅन्सर)
घरी औषधे वापरताना...
परिशिष्ट: शब्दावली वैज्ञानिक वैद्यकीय/आरोग्यविषयक इंग्रजीशब्दांना पर्यायी मराठी शब्द
चित्र दालन
मन की बात
रक्तपेढी (ब्लड बँक)
२५ सप्टेंबर जागतिक फार्मसिस्ट दिन फार्मसिस्ट तुमच्या आरोग्यासाठी
जागतिक कर्करोग दिनानिमित्त निम प्रमाण व त्याचे दुष्परिणाम या विषयी जनजागृती करणारा व्हिडिओ
पावडर फॉर रिकंस्ट्युट्यूशन (पुनर्रचना औषध पूड/चूर्ण)
लग्न जुळवण्यापूर्वी रक्तगट का पहिला जातो....?
आय ड्रॉप वापरताना घ्यायची काळजी...
गर्भावस्थेत महिलांनी औषधे वापरू नये...
जेनेरिक औषधे ब्रँडेड औषधांच्या तुलनेत इतकी स्वस्त का असतात व ती ब्रँडेड औषधांप्रमाणेच परिणामकारक असतात का?
फार्मसी हे प्रोफेशन आहे,बिझनेस नव्हे!
क्लिनिकल फार्मासिस्ट
देश जिंकणार,कोरोना हारणार!
फार्मासिस्ट म्हणजे केवळ औषधविक्रेता मेडिकलवाला नव्हे! औषध तिथे फार्मासिस्ट हा हवाच!