Android app on Google Play

 

टीका आणि प्रशंसा - एक आढावा!

 

आज आपण एका वेगळ्या विषयावर बोलू. 

आजकाल मी पाहतोय की खालील प्रकारच्या सुविचारांचा सोशल मेडीया वर सुळसुळाट झाला आहे:

"जो तोडावर स्पष्ट बोलतो, रागावतो तोच खऱ्या मनाचा मोकळा माणूस! बाकीचे लोक जे स्मितहास्य करतात ते सगळे खोटे लोकं!"

"जो माणूस सतत चिडतो आणि तुमचे दोष दाखवतो तोच चांगला माणूस आणि तुमचा हितचिंतक असतो. त्यामुळे तुमच्यात सुधारणा होते. तुमचे गुणगान करणरी आणि तुमची प्रशंसा करून तुम्हाला प्रेरणा देणारी माणसं ही सगळी वाईट माणसं, खोटी माणसं!"

तसेच खालील म्हणी सुद्धा वरील गोष्टींचे काही प्रमाणात समर्थन करतात:

"निंदकाचे घर असावे शेजारी!"
"स्पष्टवक्ता सुखी भव!"

सगळी चिडकी, स्पष्टवक्ती, इतरांचे सतत दोष काढणारी माणसं आपापल्या स्वभावाचं समर्थन या सुविचारांच्या आणि म्हणींच्या आडून करतांना दिसतात.

मला या लोकांना एकाच प्रश्न विचारायचा आहे: 

स्पष्टवक्ते लोक जसे इतरांचे दोष काढतात, स्पष्टपणे समोरच्याला बोलून मोकळे होतात आणि अनेकदा समोरचा ते निमूटपणे ऐकतो तसेच एखादेवेळेस समोरच्याने चिडून त्यांचे दोष तोंडावर सांगितले तर ते त्यांना चालेल का? 
ते लोक खुल्या मनाने वाईट न वाटता स्वत:चे दोष स्वीकारतील का? 
मग वरचे सुविचार त्यालाही लागू करतील का?

समोरचा निमुटपणे ऐकतो याचा अर्थ असा नाही की त्याला तुमचे सगळे आरोप मान्य आहेतच. 

समोरचा बरेचदा तुम्ही त्याचेवर केलेल्या चुकीच्या दोषारोपांबद्दल उलटून बोलत नाही कारण तो तुमच्या मनाचा विचार करतो जेणेकरून तुम्हाला वाईट वाटू नये!

मला एकच कळतं की जो खरा मोकळ्या मनाचा आणि तुमचा हितचिंतक माणूस आहे तो तुमचे दोष जरूर दाखवतो पण त्यासोबत ते कसे सुधारायचे याचेसुद्धा त्याचेजवळ उत्तर तयार असते आणि त्यासाठी तो तुम्हाला मनापासून मदतही करतो. 

आणि ते हळूहळू सुधारल्यावर त्यच्या लक्षात येते आणि तो त्याबद्दल आपल्याला वेळोवेळी सांगतो सुद्धा! 

असा माणूस तुमचे फक्त दोष नाही तर गुण पण शोधतो आणि त्यांचे आवर्जून कौतुक करतो.

"तू असाच आहेस, तसाच आहेस, तू कधीही सुधारणार नाही, तुझ्याशी बोलण्यात अर्थ नाही!", असे तुमचा हितचिंतक कधीही म्हणणार नाही. 

तसेच तुम्ही तुमच्या हितचिंतकाचे दोष त्याला दाखवले तर ते तो खुल्या मनाने स्वीकारेल आणि तुमच्या बद्दल गैरसमज करणार नाही.

मात्र एखादा जर का फक्त तुमचे सतत दोषच काढत असेल (आणि ते सुधारायला तुम्हाला मदत न करता तुमचे दोष कायम राहावे हे त्याला मनापासून वाटत असेल, म्हणजे पुन्हा दोष काढायला मोकळे!)  पण कधीही तुमच्यातला जर एकही गुण त्याला दिसत नसेल तर समजावे की तुमची प्रगती त्याला सहन होत नसून तुमचा आत्मविश्वास कमी करण्यासाठी त्याचे हे प्रयत्न चालू आहेत. 

कारण कितीही केले तरी मन असे असते की आपले दोष सतत काढले गेले तर स्वत:बद्दल कायम नकारात्मक ऐकून ऐकून नकळत आपण स्वत:बद्दल नकारात्मक विचार करू लागतो आणि त्यात भर म्हणजे आपले दोष दाखवणारा जर आपल्या जीवनातला महत्वाचा व्यक्ती असेल की ज्याला आपण खूप मानतो आणि आदर करतो तर त्याने काढलेले दोष आपल्या मनावर जास्त नकारात्मक परिणाम करतात.

मी वरील दिलेल्या दोन म्हणींचा खरा अर्थ असा आहे:

"निंदकाचे घर असावे शेजारी!" अशी म्हण आहे म्हणजेच" निंदक नसावा (सतत २४ तास) घरी!" 
येथे घरी किंवा शेजारी या शब्दांचा शब्दशः अर्थ घायचा नाही आहे. 
घरी म्हणजे "सतत आणि नेहमी"
शेजारी म्हणजे "कधी कधी"
शेजारी आपल्यासोबत सतत २४ तास नसतो. 
म्हणजेच अति टीका आणि दोष हे मारक ठरतात म्हणून तेथे शेजारी असे म्हटले आहे! 

"निंदक असावा सतत घरी!" असे म्हटले नाही! 

म्हणजेच निंदा, टीका हे फक्त ठराविक प्रमाणातच औषधाचे काम करते नाहीतर ते विष बनते. 
योग्य स्तुती आणि प्रेरणा हे फक्त औषधच नाही तर अमृतासारखे काम करते.

"स्पष्टवक्ता सुखी भव!" ही म्हण बनवणारा नक्की एक स्पष्टवक्ता असावा कारण त्याने फक्त स्पष्टवक्त्या लोकांच्या सुखाचाच विचार केलेला दिसतोय. स्पष्टवक्त्याचे स्पष्टवचन ऐकणाऱ्या बिचाऱ्या समोरच्या माणसाच्या दु:खाबद्दल विचार केलेला दिसत नाही.

स्वत:च्या तथाकथीत स्पष्टवक्तेपणाचं समर्थन करणाऱ्याना असे वाटते की जणू काही परमेश्वराने इतरांचे दोष स्पष्टपणे त्यांना दाखवण्याचा ठेका फक्त त्यांनाच दिला आहे!

सारांश सांगताना मला मला एकच (स्पष्टपणे) सांगावेसे वाटते की, आजच्या धकाधकीच्या जीवनात आधीच लोक जगण्यासाठी खूप संघर्ष करत आहेत, तेव्हा एकमेकांवर टीका करण्याऐवजी एकमेकांच्या गुणांचे कौतुक करून एकमेकांच्या स्वप्नपूर्तीसाठी आणि प्रगतीसाठी  एकमेकांना प्रेरणा देणे हे महत्वाचे आहे. अनेक कॉर्पोरेट कंपन्यांच्या ऑफिसेसमध्ये हेच सूत्र सांगितले जाते. बॉसने आपल्या हाताखालच्या कर्मचाऱ्याने केलेल्या कामाचे योग्य कौतुक करणे आवश्यक असते. तर त्याला पुढचे काम आणखी चांगले करण्याची प्रेरणा मिळते. हेच पालक आणि मुलांच्या बाबतीतही लागू होते.

तसेच खासगी किंवा कार्यालयीन जीवनात सुद्धा आणखी एक सूत्र महत्वाचे ठरते - एखाद्याची स्तुती किंवा प्रशंसा किंवा कौतुक हे चारचौघात करावे आणि टीका किंवा दोष किंवा चुका एकांतात सांगाव्यात! 

#nimishtics
 

वाचनस्तु

Nimish Navneet Sonar
Chapters
""पुस्तके कशाला वाचायची?""
""माझा वाचक मित्र आणि मी""
"@दिवाळी अंक लेख २०१६: आम्ही सोशल सोशल!"
"# Similar Words Different Meanings"
"# महासुविचारांचा महासंग्रह"
"# शब्द शुद्धी"
"कविता संग्रह" (निसर्ग)
"कविता संग्रह" (प्रेम)
"कविता संग्रह" (राजकारण)
"कविता संग्रह" (विडंबन)
"कोडे संग्रह"
"ग्राफिटी"
"चारोळी संग्रह"
"धम्मक लाडू"
"नाही" चा महिमा!
"हलके फुलके"
[शतशब्दकथा स्पर्धा] "सृजनचौर्य"
@बॉलीवूड बाईट्स
<जगावं तरी कसं?>
4 महत्वाचे प्राणायाम
अनुभव: त्यानंतर असे झाले असेल तर
अनुभव: फसवणुकीच्या "आयडीयांपासून" सावधान!
अनुभव: सावधान!!! पुढे "माहितीचा धोका" आहे!!
कथा: अपूर्ण स्वप्न
कथा: असा डाव उलटला
कथा: आघात
कथा: जलजीवा
कथा: बाबाजार
कथा: रशियन एजंट ज्याने जगाला वाचवले
कथा: विश्वरचनेचे "अज्ञात" भविष्य
कथा: शापित श्वास
कथा: शिकारी साखळी
कथा: सवाशेर तडका
कथा: हेल्मेट
कॉमेडी: 'कोलावरी डी' चे विडंबन
कॉमेडी: 'सांगू काय' गाण्याचे विडंबन
कॉमेडी: अजब महिलांदोलन
कॉमेडी: अफलातून जाहीराती
कॉमेडी: आनंद आणि अंत
कॉमेडी: कौन बनेगा हास्यपती
कॉमेडी: क्रांतीकारी कुटुंब
कॉमेडी: गोलू गलबले
कॉमेडी: चित्रमानपत्र
कॉमेडी: दबंग बाम
कॉमेडी: धृतराष्ट्र का लैपटॉप
कॉमेडी: नको तेव्हा नको तिथे नको तेच...
कॉमेडी: पुणेरी बसमधील सूचना
कॉमेडी: फिल्मी नावांची गम्मत
कॉमेडी: मार्जारी आगलावे
कॉमेडी: मुद्राराक्षसाचे विनोद (पूर्ण संग्रह)
कॉमेडी: मेमरी लॉस
कॉमेडी: रजनीकांतचे सुपरहीट कारनामे
कॉमेडी: सरपटणारे विनोद
कॉमेडी: स्पायडरमॅनच्या जीवाची मुंबई
कॉमेडी:अशीही प्रस्तावना
गूढकथा - आग्या वेताळ
चित्रपट परीक्षणः २०१२ (एक मायावी सत्यानुभव)
चित्रपट परीक्षणः क्रिश ३
चित्रपट परीक्षणः रजनीकांतचा रोबोट
चित्रपट परीक्षण: अवतार
चित्रपट परीक्षण: मी शिवाजीराजे भोसले बोलतोय!
चित्रपट परीक्षण: हनुमान रिटर्न्स- अदभुत कल्पनाशक्ती
छोटा पडदा
टीव्ही: ई टिव्ही मराठी वरची मालिका: श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी
टीव्ही: मालिका- चक्रवर्तीन अशोक सम्राट!
टीव्ही: स्टार प्लस - साईबाबा : अत्युत्कृष्ट मालिका
टीव्ही: स्टार प्लसवरचे महाभारत
नटसम्राट: एक ओझरता दृष्टीक्षेप!
निमिष मूव्ही ट्वीस्ट (जरा गम्मत)
पुस्तक परीक्षण: संन्यासी ज्याने आपली संपत्ती विकली
भटकयात्रा: ठेंगोडे चे जागृत सिद्धिविनायक मंदिर
भटकयात्रा: प्रवासवर्णन पुस्तके
लेख: "अशा" चित्रपटांची "ऐशी-तैशी"
लेख: "गैर"समज!
लेख: "गॉड पार्टीकल्स​" बिग बॅन्ग थेअरी?
लेख: अक्सर जिंदा गद्दार डार्लिंग मर्डर
लेख: अध्यात्म आणि विज्ञान: तुलना योग्य की अयोग्य?
लेख: अनियंत्रित लोकसंख्यावाढ आणि भ्रष्टाचार
लेख: उलटे समीकरण घातक!
लेख: कौटुंबिक राजकारणात बैलाचा बळी!
लेख: चर्चा नको? वाद हवा??
लेख: चित्रपटांची कैची
लेख: चित्रपटातील अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य
लेख: जीवनाची गाडी!
लेख: झोपलेले बर्फ
लेख: तर्कहीन सात गोष्टी आणि त्यांचे एकच वैज्ञानिक स्पष्टीकरण?
लेख: तुलनेचा तराजू
लेख: दांभिक लोक कसे ओळखावेत?
लेख: नात्यातले लहान मोठे
लेख: निंदक असती घरा | आत्मविश्वासाचा होई कचरा ||
लेख: निसर्ग नियम आणि मानवी जीवन..!!
लेख: नेहेमीची वाट
लेख: पाश्चात्य संस्कृती- भौगोलिक की प्रतीकात्मक?
लेख: पैसोबा पुराण
लेख: पोस्टर वरचे उजवे डावे
लेख: प्रत्येक नात्याचा पाया- संवाद आणि सुसंवाद!
लेख: प्रेरणादायी प्रकाश
लेख: बसमध्ये डावीकडील स्त्रीयांची राखीव जागा
लेख: भाकरीचा चंद्र
लेख: भारत का होतोय सगळ्यात जास्त खुन्यांचा/खुनांचा व अपघातांचा देश?
लेख: भारतीय पादचारी बनणार क्रिश
लेख: भारतीय संस्कृतीची विरोधाभासी शिकवण
लेख: मराठी चित्रपटांची/मालिकांची मुलगा-सून द्वेष्टी मानसिकता
लेख: महाभारताचे जीवन सार
लेख: मानवी स्पंज आणि स्प्रिंग!
लेख: मुलगा मुलगी हक्क कर्तव्य
लेख: मुलींचे स्कार्फ आणि विरोधाभास!!!
लेख: यशाची ९ सूत्रे
लेख: यशाची प्रभावी दशसूत्री!!
लेख: यशाचे सूत्र- वॉच गॉड
लेख: रिंगटोन्सच्या राज्यात
लेख: विचार रथ सारथ्य आणि संवाद धनुष्य
लेख: विश्वातील पहिला सजीव आणि निर्जीव कोण?
लेख: श्वानत्रस्त विरुद्ध श्वानप्रेमी
लेख: संकटकाळी प्रसारमाध्यमांच्या छायाचित्रकारांचे काम?
लेख: सकारात्मक दृष्टीकोन
लेख: सकारात्मक भाषा
लेख: समान "वाटा" हवा?
लेख: सर्व मराठी वर्तमानपत्रे उभ्या आकाराची असावीत का?
लेख: सर्वेक्षण आणि ज्योतिष
लेख: सासू ही आई का होवू शकत नाही?
लेख: सासू-सून-नणंद-जावा-भावजयी
लेख: स्त्री-पुरुष समानता आणि कायद्यातील विषमता
लेख: स्पष्टवक्ता की भ्रष्टवक्ता ?
लेख: हीएइ ह्योए ह्याई हीयेहे
सोनी टीव्ही: पेशवा बाजीराव मालिका
शाहरुखचा "राईस"
सोनी टीव्हीवरील पेशवा बाजीराव मालिकेबद्दल live चर्चा
डोंबिवली साहित्य संमेलनाच्या निमित्ताने
अफलातून जाहिराती: आमचे शिमेंट
सर, मी बँकेतून बोलतेय!
कॉपी कॅट बिस्किट्स
राजा राणी गुलाम
ब्रेकिंग न्यूज: "जलजीवा" आणि बर्मुडा ट्रँगल चा रहस्यभेद:
काही विचार (#Nimishtics)
सद्गुणाचा पुतळा बनतो विनाशाचा सापळा!
वर्तमानपत्र की जाहिरातपत्र?
अमिताभ - तेव्हा आणि आता
चारोळ्यांचे चांदणे
टीका आणि प्रशंसा - एक आढावा!
पुस्तक परीक्षण: "माझं काय चुकलं?"
मराठी बोला चळवळ
बॉलीवूड बाईट्स
कलर गीतानो - संगीत प्रेमींनी हे जरूर वाचा!