Android app on Google Play

 

लेख: चित्रपटातील अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य

 

'स्लमडॉग मिलेनियर' हा चित्रपट भारतीयांनी बघितला. त्याला ऑस्कर मिळाले. सर्वोत्कृष्ट चित्रपट म्हणून. तसेच 'जय हो' या गाण्याला ही पुरस्कार मिळालेत. या चित्रपटात एका दृष्टीकोनातून बघितल्यास असे वाटते की, यात भारतातील सत्य पण वाईट गोष्टी म्हणजे झोपडपट्टी, गरिबी, दंगे, बाल गुन्हेगारी असे प्रकार दाखवलेत. या पूर्वी लगान ऑस्कर मध्ये जावूनही त्याला पुरस्कार मिळाला नाही कारण त्यात इंग्रज लोकांविरुद्ध आपण जिंकतो असे दाखवले आहे. लगान हा सगळ्याच बाबतीत 'स्लमडॉग मिलेनियर' पेक्षा सरस होता. या चित्रपटामुळे भारतात फक्त गरिबी, घाण, गुन्हेगारी हेच फक्त आहे असा गैरसमज होण्याची शक्यता आहे वगैरे.

दुसर्‍या वेगळ्या द्रूष्टीकोनातून बघितले असता असे दिसून येते की, या चित्रपटात कोठेही भारतातले राजकारण, झोपडपट्टीमागची कारणं वगैरे अशा गोष्टींवर भाष्य केलेले नाही. उलट प्रबळ इच्छाशक्तीच्या जोरावर एक झोपडीतला मुलगा आपल्या अनुभवांच्या जोरावर 'कौन बनेगा करोडपती' मधल्या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे बरोबर देतो, अशी सकारात्मक प्रभाव पाडणारी कथा आहे. तसेच 'जय हो' हे गाणे खरोखरीच ऑस्करच्या लायकीचेच आहे, यात दुमत व वाद नाहीच. खरे तर, ब्रिटिश दिग्दर्शक असल्यामुळे त्याने यात मुद्दामहून गरिबी दाखवली आहे असे म्हणणे चूक ठरेल कारण, विकास स्वरूप नावाच्या भारतीय लेखकाच्या कादंबरीवर ही कथा आधारली आहे.

आणि काय फक्त ब्रिटिश लोकच फक्त आपल्याच देशावर असे गरिबी दर्शवणारे चित्रपट बनवतात असे थोडेच आहे? आपण तर सतत आपल्या भारतीय चित्रपटांमध्ये व पुस्तकांमध्ये पाश्चिमात्य देशांच्या मुक्त सेक्स वर भाष्य करत असतो. ते कसे चांगले नाहीत आणि आपण भारतीय लोकांचीच संस्कृती कशी चांगली आहे हेच दाखवत असतो. (उदा: नमस्ते लंडन, परदेस, पूरब और पश्चिम वगैरे) .काही वेळेस अशा चित्रपटांत अतिशयोक्तीच जास्त असते. पण त्यावर ते कधी आक्षेप घेत नाहीत. अशा भारतीय चित्रपटांत सुद्धा ब्रिटीश लोक अभिनेते असतातच. खरे तर, जे आपल्याजवळ नसते (किंवा जे आपल्या देशात नाही) त्याबद्दल आपल्याला जास्त आकर्षण असते. मग ब्रिटीश अमेरिकनांना आपल्या भारतात जास्त प्रमाणात असलेल्या गरिबीबद्दल आकर्षण, कुतुहल वाटणे स्वाभाविक आहे. उलट आपणच भरपूर चित्रपटांद्वारे पाश्चिमात्य देशांना (मुक्त सेक्स या एकाच मुद्द्यावर) बदनाम करून ठेवले आहे. त्या देशांच्या बाकीच्या अनेक चांगल्या गोष्टींना मात्र दृष्टिआड केलेले आहे.

जसे इतर देश अजूनही समजतात की भारत हा गारुडी, जंगल, साधू यांनी भरलेला देश आहे तसेच आपणही पाश्चिमात्य देशांच्या एकाच गोष्टिंवर भाष्य करतो, नजर ठेवून असतो ते म्हणजे तिथला मुक्त सेक्स व ढासळलेली कुटूंबव्यवस्था. कधीकधी अनुकरणही करतो. पण त्यामागचे कारण शोधत नाहीत. म्हणजे, तेथे प्रत्येक जण आर्थिक दृष्ट्या स्वतंत्र आहे. जबरदस्तीने लादलेले नातेसंबंध नाहीत. दोष हे प्रत्येक देशात आहेत. कोणताही देश परिपूर्ण नाही. आपल्या भारतीय संस्कृतीचे जसे गुण आहेत तसे दोषही आहेत. नातेसंबंधांचा अति बाऊ केला जातो. त्यामुळे कधी कधी व्यक्तिविकासाला वाव राहात नाही. मुलांची नोकरी मिळेपर्यंत पालकांवर अवलंबून राहाण्याही प्रवृत्ती आहे. इतर देशात ते लवकरच कमावू लागतात. आपले कडे भरमसाठ लोकसंख्या आहे. त्यमुळे बेरोजगारी आणि भ्रष्टाचार आहे. फक्त एकदाच जेव्हा या देशातला प्रत्येकजण लोकसंख्या वाढीबाबत गंभीरतेने विचार करू लागेल, तेव्हाच आणि फक्त तेव्हाच आपल्या भारताचा खरा विकास व्हायला सुरु होईल. अन्यथा भारत महासत्तेकडे कधीच वाटचाल करु शकणार नाही.

तेव्हा थोडक्यात सांगायचे झाले तर अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य असायलाच हवे. मग ते एकमेकांच्या देशांवर चित्रपटांतून भाष्य करणारे असो की दुसरे कुठले!
 

वाचनस्तु

Nimish Navneet Sonar
Chapters
""पुस्तके कशाला वाचायची?""
""माझा वाचक मित्र आणि मी""
"@दिवाळी अंक लेख २०१६: आम्ही सोशल सोशल!"
"# Similar Words Different Meanings"
"# महासुविचारांचा महासंग्रह"
"# शब्द शुद्धी"
"कविता संग्रह" (निसर्ग)
"कविता संग्रह" (प्रेम)
"कविता संग्रह" (राजकारण)
"कविता संग्रह" (विडंबन)
"कोडे संग्रह"
"ग्राफिटी"
"चारोळी संग्रह"
"धम्मक लाडू"
"नाही" चा महिमा!
"हलके फुलके"
[शतशब्दकथा स्पर्धा] "सृजनचौर्य"
@बॉलीवूड बाईट्स
<जगावं तरी कसं?>
4 महत्वाचे प्राणायाम
अनुभव: त्यानंतर असे झाले असेल तर
अनुभव: फसवणुकीच्या "आयडीयांपासून" सावधान!
अनुभव: सावधान!!! पुढे "माहितीचा धोका" आहे!!
कथा: अपूर्ण स्वप्न
कथा: असा डाव उलटला
कथा: आघात
कथा: जलजीवा
कथा: बाबाजार
कथा: रशियन एजंट ज्याने जगाला वाचवले
कथा: विश्वरचनेचे "अज्ञात" भविष्य
कथा: शापित श्वास
कथा: शिकारी साखळी
कथा: सवाशेर तडका
कथा: हेल्मेट
कॉमेडी: 'कोलावरी डी' चे विडंबन
कॉमेडी: 'सांगू काय' गाण्याचे विडंबन
कॉमेडी: अजब महिलांदोलन
कॉमेडी: अफलातून जाहीराती
कॉमेडी: आनंद आणि अंत
कॉमेडी: कौन बनेगा हास्यपती
कॉमेडी: क्रांतीकारी कुटुंब
कॉमेडी: गोलू गलबले
कॉमेडी: चित्रमानपत्र
कॉमेडी: दबंग बाम
कॉमेडी: धृतराष्ट्र का लैपटॉप
कॉमेडी: नको तेव्हा नको तिथे नको तेच...
कॉमेडी: पुणेरी बसमधील सूचना
कॉमेडी: फिल्मी नावांची गम्मत
कॉमेडी: मार्जारी आगलावे
कॉमेडी: मुद्राराक्षसाचे विनोद (पूर्ण संग्रह)
कॉमेडी: मेमरी लॉस
कॉमेडी: रजनीकांतचे सुपरहीट कारनामे
कॉमेडी: सरपटणारे विनोद
कॉमेडी: स्पायडरमॅनच्या जीवाची मुंबई
कॉमेडी:अशीही प्रस्तावना
गूढकथा - आग्या वेताळ
चित्रपट परीक्षणः २०१२ (एक मायावी सत्यानुभव)
चित्रपट परीक्षणः क्रिश ३
चित्रपट परीक्षणः रजनीकांतचा रोबोट
चित्रपट परीक्षण: अवतार
चित्रपट परीक्षण: मी शिवाजीराजे भोसले बोलतोय!
चित्रपट परीक्षण: हनुमान रिटर्न्स- अदभुत कल्पनाशक्ती
छोटा पडदा
टीव्ही: ई टिव्ही मराठी वरची मालिका: श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी
टीव्ही: मालिका- चक्रवर्तीन अशोक सम्राट!
टीव्ही: स्टार प्लस - साईबाबा : अत्युत्कृष्ट मालिका
टीव्ही: स्टार प्लसवरचे महाभारत
नटसम्राट: एक ओझरता दृष्टीक्षेप!
निमिष मूव्ही ट्वीस्ट (जरा गम्मत)
पुस्तक परीक्षण: संन्यासी ज्याने आपली संपत्ती विकली
भटकयात्रा: ठेंगोडे चे जागृत सिद्धिविनायक मंदिर
भटकयात्रा: प्रवासवर्णन पुस्तके
लेख: "अशा" चित्रपटांची "ऐशी-तैशी"
लेख: "गैर"समज!
लेख: "गॉड पार्टीकल्स​" बिग बॅन्ग थेअरी?
लेख: अक्सर जिंदा गद्दार डार्लिंग मर्डर
लेख: अध्यात्म आणि विज्ञान: तुलना योग्य की अयोग्य?
लेख: अनियंत्रित लोकसंख्यावाढ आणि भ्रष्टाचार
लेख: उलटे समीकरण घातक!
लेख: कौटुंबिक राजकारणात बैलाचा बळी!
लेख: चर्चा नको? वाद हवा??
लेख: चित्रपटांची कैची
लेख: चित्रपटातील अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य
लेख: जीवनाची गाडी!
लेख: झोपलेले बर्फ
लेख: तर्कहीन सात गोष्टी आणि त्यांचे एकच वैज्ञानिक स्पष्टीकरण?
लेख: तुलनेचा तराजू
लेख: दांभिक लोक कसे ओळखावेत?
लेख: नात्यातले लहान मोठे
लेख: निंदक असती घरा | आत्मविश्वासाचा होई कचरा ||
लेख: निसर्ग नियम आणि मानवी जीवन..!!
लेख: नेहेमीची वाट
लेख: पाश्चात्य संस्कृती- भौगोलिक की प्रतीकात्मक?
लेख: पैसोबा पुराण
लेख: पोस्टर वरचे उजवे डावे
लेख: प्रत्येक नात्याचा पाया- संवाद आणि सुसंवाद!
लेख: प्रेरणादायी प्रकाश
लेख: बसमध्ये डावीकडील स्त्रीयांची राखीव जागा
लेख: भाकरीचा चंद्र
लेख: भारत का होतोय सगळ्यात जास्त खुन्यांचा/खुनांचा व अपघातांचा देश?
लेख: भारतीय पादचारी बनणार क्रिश
लेख: भारतीय संस्कृतीची विरोधाभासी शिकवण
लेख: मराठी चित्रपटांची/मालिकांची मुलगा-सून द्वेष्टी मानसिकता
लेख: महाभारताचे जीवन सार
लेख: मानवी स्पंज आणि स्प्रिंग!
लेख: मुलगा मुलगी हक्क कर्तव्य
लेख: मुलींचे स्कार्फ आणि विरोधाभास!!!
लेख: यशाची ९ सूत्रे
लेख: यशाची प्रभावी दशसूत्री!!
लेख: यशाचे सूत्र- वॉच गॉड
लेख: रिंगटोन्सच्या राज्यात
लेख: विचार रथ सारथ्य आणि संवाद धनुष्य
लेख: विश्वातील पहिला सजीव आणि निर्जीव कोण?
लेख: श्वानत्रस्त विरुद्ध श्वानप्रेमी
लेख: संकटकाळी प्रसारमाध्यमांच्या छायाचित्रकारांचे काम?
लेख: सकारात्मक दृष्टीकोन
लेख: सकारात्मक भाषा
लेख: समान "वाटा" हवा?
लेख: सर्व मराठी वर्तमानपत्रे उभ्या आकाराची असावीत का?
लेख: सर्वेक्षण आणि ज्योतिष
लेख: सासू ही आई का होवू शकत नाही?
लेख: सासू-सून-नणंद-जावा-भावजयी
लेख: स्त्री-पुरुष समानता आणि कायद्यातील विषमता
लेख: स्पष्टवक्ता की भ्रष्टवक्ता ?
लेख: हीएइ ह्योए ह्याई हीयेहे
सोनी टीव्ही: पेशवा बाजीराव मालिका
शाहरुखचा "राईस"
सोनी टीव्हीवरील पेशवा बाजीराव मालिकेबद्दल live चर्चा
डोंबिवली साहित्य संमेलनाच्या निमित्ताने
अफलातून जाहिराती: आमचे शिमेंट
सर, मी बँकेतून बोलतेय!
कॉपी कॅट बिस्किट्स
राजा राणी गुलाम
ब्रेकिंग न्यूज: "जलजीवा" आणि बर्मुडा ट्रँगल चा रहस्यभेद:
काही विचार (#Nimishtics)
सद्गुणाचा पुतळा बनतो विनाशाचा सापळा!
वर्तमानपत्र की जाहिरातपत्र?
अमिताभ - तेव्हा आणि आता
चारोळ्यांचे चांदणे
टीका आणि प्रशंसा - एक आढावा!
पुस्तक परीक्षण: "माझं काय चुकलं?"
मराठी बोला चळवळ
बॉलीवूड बाईट्स
कलर गीतानो - संगीत प्रेमींनी हे जरूर वाचा!