Android app on Google Play

 

लेख: विचार रथ सारथ्य आणि संवाद धनुष्य

 

आपल्या मनातल्या विचारांबाबतचा एक नवा विचार मी येथे मांडत आहे. त्या नव्या विचाराचा स्वीकार झाल्यास तसे जरूर कळवा.

बरेचदा आपल्याला दोन प्रश्न भेडसावत असतात.
म्हणजे खाली दिलेल्या या दोन प्रश्नांबाबत आपण "विचार" करतो:
लोक काय विचार करतील?
लोक काय म्हणतील?

मला असे वाटते की लोक काय विचार करतील याचा विचारही आपणच केला तर लोकांना विचार करायला काहीही उरणार नाही आणि आपल्याला काय विचार करायचा आहे तेच मात्र राहून जाईल आणि त्यामुळे आपण मात्र लोकांच्या विचारपद्धतीचे गुलाम होवून जाऊ.

लोकांना त्यांच्या पद्धतीने विचार करू द्या.
आपण आपल्या पद्धतीने विचार करा.
आपण आपल्याच विचारांवर नियंत्रण मिळवू शकत नाही तर इतरांच्या विचारांवर काय नियंत्रण करणार?

जे विचारांच्या बाबतीत तेच लोकांच्या बोलण्याच्या बाबतीत लागू होते.
लोक काय बोलतील याची आपल्याला भीती असते.
लोक काय बोलतील याचा आपण विचार करतो.
त्यामुळे आपल्याला स्वतः विचार करायला वेळ उरत नाही.
जीवन क्षणभंगुर आहे. ते "लोक काय विचार करतील" आणि "लोक काय बोलतील" याचा विचार करण्यात वाया घालवू नका.

तुम्ही जे करत आहात ते स्वतः: शी प्रामाणिक राहून करत असलात तर लोकांच्या विचारांची आणि बोलण्याची भिती बाळगण्याची गरज नाही.
लोकांचे बोलणे मनाला लावण्याची गरज तेव्हाच असते जेव्हा लोक जे बोलत आहेत त्यात तथ्य असेल.
जर द्वेष बुद्धीने लोक बोलत असतील आणि ते असत्य असेल तर ते मनाला लावण्याची अजिबात गरज नसते.
ते बोल नंतर बोलणाऱ्यावर उलटतात हे नक्की.

आणि लोकांच्या बोलण्यात तथ्य असेल तर त्यावर जरूर विचार करावा.
कारण विचारात, बोलण्यात, शब्दांत, वाक्यांत खूप ताकद असते.
प्रभाव असतो.
ऊर्जा असते.
ते कधी ना कधी बोलणाऱ्यावर अथवा ऐकणाऱ्यावर परिणाम करतातच.

आणि हे लोक म्हणजे कोण? आपण वगळता इतर? पण मग असे जगातल्या त्या लोकातल्या प्रत्येकासाठी आपण स्वतः: सुद्धा "लोक" या प्रकारात मोडतोच ना!

बरेचदा आपण आपल्याच बोलण्यावर नियंत्रण ठेवू शकत नाही, तर लोकांच्या बोलण्यावर काय ठेवणार?
बोलण्यावर नियंत्रण न ठेवू शकण्याचे कारण म्हणजे आपले आपल्या विचारांवर नियंत्रण नसणे!

विचारांवर आपण नियंत्रण कमी प्रमाणात मिळवू शकत असतो तरी आपण आपल्या स्वतः: च्या बोलण्यावर नियंत्रण नक्कीच मिळवू शकतो.

बोलणे म्हणजेच संवाद साधणे हेच आजच्या जगात महत्त्वाचे आहे.
संवाद विचारांवर अवलंबून आहे.
विचारांना दिशा द्या. त्यामुळे आपला संवाद प्रभावी होईल.

विचारांची दिशा योग्य आणि सकारात्मक असेल तर एक विशिष्ट दृष्टिकोन जन्मतो.
मात्र गरजेनुसार आपली दिशा बदलण्याचा लवचीकपणा आपण ठेवला पाहिजे नाहीतर तो अट्टहास होतो.

संवाद येथे केवळ आपला इतरांशी अपेक्षित नसून आपला स्वतः:चा स्वतः:शी सुद्धा अपेक्षित आहे.
आपण स्वतः: बद्दल काय विचार करतो हे महत्त्वाचे आहे. त्यानुसार आपली प्रतिमा बनते.

थोडक्यात आपला दोन्ही प्रकारचा संवाद सुधारण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे.
त्यामुळे आपला संवाद इतरांशी छान होईल आणि तसा प्रतिसाद मिळेल.

मग "लोक" या प्रकाराची भीती उरणार नाही -
कारण त्या वेळेस आपल्याला माहिती असेल की लोक आपल्याबद्दल काय विचार करत आहेत...
कारण त्या वेळेस लोकांनी आपल्याबद्दल काय विचार करावा हे काही प्रमाणात आपण ठरवलेले असेल..
कारण त्यांच्याशी योग्य तो संवाद साधला गेलेला असेल...
म्हणजे सर्व गोष्टींचे मूळ आपले विचार आणि त्यातून निर्माण होणारा संवाद.

आणि ह्या सर्व गोष्टी म्हणजे विचारांना आणि संवादाला योग्य दिशा देण्याचे काम हे बालपणापासूनच आपण मुलांना त्यांना समजेल असे शिकवले पाहिजे. जितक्या लवकरात लवकर तितके चांगले.
लहानपणापासून जे वाचले, ऐकले, पाहिले आणि बोलले जाते त्यानुसार आपली विचारांची दिशा ठरते.
नंतर दिशा बदलवणे थोडे कठीण जाते.
अशक्य मात्र नसते.

तुमच्या विचारांच्या रथाचे सारथ्य तुम्ही करा. रथ योग्य दिशेला नेऊन योग्य शब्दांचे बाण धनुष्यातून सोडा.
शब्द बाण समोरची व्यक्ती पाहून निवडा.
मग पुन्हा परतून येणारे बाण हे असे असतील ज्याची तुम्हाला भिती वाटणार नाही.

आजवरच्या अनुभवातून हे वरील विचार माझ्या मनात आले. आणि मी ते तुमच्या सोबत शेअर केले, येथे व्यक्त केले.
बघा वरील लेखावर एकदा विचार करून!! आणि त्यावर मनात येणारे प्रतीविचार प्रतिक्रियेच्या रूपात व्यक्त करा.
धन्यवाद!!

- निमिष सोनार, पुणे
 

वाचनस्तु

Nimish Navneet Sonar
Chapters
""पुस्तके कशाला वाचायची?""
""माझा वाचक मित्र आणि मी""
"@दिवाळी अंक लेख २०१६: आम्ही सोशल सोशल!"
"# Similar Words Different Meanings"
"# महासुविचारांचा महासंग्रह"
"# शब्द शुद्धी"
"कविता संग्रह" (निसर्ग)
"कविता संग्रह" (प्रेम)
"कविता संग्रह" (राजकारण)
"कविता संग्रह" (विडंबन)
"कोडे संग्रह"
"ग्राफिटी"
"चारोळी संग्रह"
"धम्मक लाडू"
"नाही" चा महिमा!
"हलके फुलके"
[शतशब्दकथा स्पर्धा] "सृजनचौर्य"
@बॉलीवूड बाईट्स
<जगावं तरी कसं?>
4 महत्वाचे प्राणायाम
अनुभव: त्यानंतर असे झाले असेल तर
अनुभव: फसवणुकीच्या "आयडीयांपासून" सावधान!
अनुभव: सावधान!!! पुढे "माहितीचा धोका" आहे!!
कथा: अपूर्ण स्वप्न
कथा: असा डाव उलटला
कथा: आघात
कथा: जलजीवा
कथा: बाबाजार
कथा: रशियन एजंट ज्याने जगाला वाचवले
कथा: विश्वरचनेचे "अज्ञात" भविष्य
कथा: शापित श्वास
कथा: शिकारी साखळी
कथा: सवाशेर तडका
कथा: हेल्मेट
कॉमेडी: 'कोलावरी डी' चे विडंबन
कॉमेडी: 'सांगू काय' गाण्याचे विडंबन
कॉमेडी: अजब महिलांदोलन
कॉमेडी: अफलातून जाहीराती
कॉमेडी: आनंद आणि अंत
कॉमेडी: कौन बनेगा हास्यपती
कॉमेडी: क्रांतीकारी कुटुंब
कॉमेडी: गोलू गलबले
कॉमेडी: चित्रमानपत्र
कॉमेडी: दबंग बाम
कॉमेडी: धृतराष्ट्र का लैपटॉप
कॉमेडी: नको तेव्हा नको तिथे नको तेच...
कॉमेडी: पुणेरी बसमधील सूचना
कॉमेडी: फिल्मी नावांची गम्मत
कॉमेडी: मार्जारी आगलावे
कॉमेडी: मुद्राराक्षसाचे विनोद (पूर्ण संग्रह)
कॉमेडी: मेमरी लॉस
कॉमेडी: रजनीकांतचे सुपरहीट कारनामे
कॉमेडी: सरपटणारे विनोद
कॉमेडी: स्पायडरमॅनच्या जीवाची मुंबई
कॉमेडी:अशीही प्रस्तावना
गूढकथा - आग्या वेताळ
चित्रपट परीक्षणः २०१२ (एक मायावी सत्यानुभव)
चित्रपट परीक्षणः क्रिश ३
चित्रपट परीक्षणः रजनीकांतचा रोबोट
चित्रपट परीक्षण: अवतार
चित्रपट परीक्षण: मी शिवाजीराजे भोसले बोलतोय!
चित्रपट परीक्षण: हनुमान रिटर्न्स- अदभुत कल्पनाशक्ती
छोटा पडदा
टीव्ही: ई टिव्ही मराठी वरची मालिका: श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी
टीव्ही: मालिका- चक्रवर्तीन अशोक सम्राट!
टीव्ही: स्टार प्लस - साईबाबा : अत्युत्कृष्ट मालिका
टीव्ही: स्टार प्लसवरचे महाभारत
नटसम्राट: एक ओझरता दृष्टीक्षेप!
निमिष मूव्ही ट्वीस्ट (जरा गम्मत)
पुस्तक परीक्षण: संन्यासी ज्याने आपली संपत्ती विकली
भटकयात्रा: ठेंगोडे चे जागृत सिद्धिविनायक मंदिर
भटकयात्रा: प्रवासवर्णन पुस्तके
लेख: "अशा" चित्रपटांची "ऐशी-तैशी"
लेख: "गैर"समज!
लेख: "गॉड पार्टीकल्स​" बिग बॅन्ग थेअरी?
लेख: अक्सर जिंदा गद्दार डार्लिंग मर्डर
लेख: अध्यात्म आणि विज्ञान: तुलना योग्य की अयोग्य?
लेख: अनियंत्रित लोकसंख्यावाढ आणि भ्रष्टाचार
लेख: उलटे समीकरण घातक!
लेख: कौटुंबिक राजकारणात बैलाचा बळी!
लेख: चर्चा नको? वाद हवा??
लेख: चित्रपटांची कैची
लेख: चित्रपटातील अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य
लेख: जीवनाची गाडी!
लेख: झोपलेले बर्फ
लेख: तर्कहीन सात गोष्टी आणि त्यांचे एकच वैज्ञानिक स्पष्टीकरण?
लेख: तुलनेचा तराजू
लेख: दांभिक लोक कसे ओळखावेत?
लेख: नात्यातले लहान मोठे
लेख: निंदक असती घरा | आत्मविश्वासाचा होई कचरा ||
लेख: निसर्ग नियम आणि मानवी जीवन..!!
लेख: नेहेमीची वाट
लेख: पाश्चात्य संस्कृती- भौगोलिक की प्रतीकात्मक?
लेख: पैसोबा पुराण
लेख: पोस्टर वरचे उजवे डावे
लेख: प्रत्येक नात्याचा पाया- संवाद आणि सुसंवाद!
लेख: प्रेरणादायी प्रकाश
लेख: बसमध्ये डावीकडील स्त्रीयांची राखीव जागा
लेख: भाकरीचा चंद्र
लेख: भारत का होतोय सगळ्यात जास्त खुन्यांचा/खुनांचा व अपघातांचा देश?
लेख: भारतीय पादचारी बनणार क्रिश
लेख: भारतीय संस्कृतीची विरोधाभासी शिकवण
लेख: मराठी चित्रपटांची/मालिकांची मुलगा-सून द्वेष्टी मानसिकता
लेख: महाभारताचे जीवन सार
लेख: मानवी स्पंज आणि स्प्रिंग!
लेख: मुलगा मुलगी हक्क कर्तव्य
लेख: मुलींचे स्कार्फ आणि विरोधाभास!!!
लेख: यशाची ९ सूत्रे
लेख: यशाची प्रभावी दशसूत्री!!
लेख: यशाचे सूत्र- वॉच गॉड
लेख: रिंगटोन्सच्या राज्यात
लेख: विचार रथ सारथ्य आणि संवाद धनुष्य
लेख: विश्वातील पहिला सजीव आणि निर्जीव कोण?
लेख: श्वानत्रस्त विरुद्ध श्वानप्रेमी
लेख: संकटकाळी प्रसारमाध्यमांच्या छायाचित्रकारांचे काम?
लेख: सकारात्मक दृष्टीकोन
लेख: सकारात्मक भाषा
लेख: समान "वाटा" हवा?
लेख: सर्व मराठी वर्तमानपत्रे उभ्या आकाराची असावीत का?
लेख: सर्वेक्षण आणि ज्योतिष
लेख: सासू ही आई का होवू शकत नाही?
लेख: सासू-सून-नणंद-जावा-भावजयी
लेख: स्त्री-पुरुष समानता आणि कायद्यातील विषमता
लेख: स्पष्टवक्ता की भ्रष्टवक्ता ?
लेख: हीएइ ह्योए ह्याई हीयेहे
सोनी टीव्ही: पेशवा बाजीराव मालिका
शाहरुखचा "राईस"
सोनी टीव्हीवरील पेशवा बाजीराव मालिकेबद्दल live चर्चा
डोंबिवली साहित्य संमेलनाच्या निमित्ताने
अफलातून जाहिराती: आमचे शिमेंट
सर, मी बँकेतून बोलतेय!
कॉपी कॅट बिस्किट्स
राजा राणी गुलाम
ब्रेकिंग न्यूज: "जलजीवा" आणि बर्मुडा ट्रँगल चा रहस्यभेद:
काही विचार (#Nimishtics)
सद्गुणाचा पुतळा बनतो विनाशाचा सापळा!
वर्तमानपत्र की जाहिरातपत्र?
अमिताभ - तेव्हा आणि आता
चारोळ्यांचे चांदणे
टीका आणि प्रशंसा - एक आढावा!
पुस्तक परीक्षण: "माझं काय चुकलं?"
मराठी बोला चळवळ
बॉलीवूड बाईट्स
कलर गीतानो - संगीत प्रेमींनी हे जरूर वाचा!