Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

गुरूचरित्र - अध्याय अठ्ठेचाळीसावा

<p>श्रीगणेशाय नमः ॥</p>

<p>सिद्ध म्हणे नामधारकासी । अपूर्व झालें परियेसीं । गुरुचरित्र विस्तारेंसी । सांगतां संतोष होतसे ॥१॥</p>

<p>गाणगापुरीं असतां गुरु । ख्याति झाली अपरंपारु । भक्त होता एक शूद्रू । तयाची कथा ऐक पां ॥२॥</p>

<p>श्रीगुरु नित्य संगमासी । जात असता अनुष्&zwj;ठानासी । मार्गी तो शूद्र परियेसीं । आपुले शेतीं उभा असे ॥३॥</p>

<p>श्रीगुरुतें नित्य देखोनि । धावत येऊनि शेतांतूनी । आपण साष्&zwj;टांगीं नमोनि । पुनरपि जात आपुले स्थाना ॥४॥</p>

<p>माध्यान्हकाळीं मठासी येता । पुनरपि चरणीं ठेवी माथा । ऐसे कितीएक दिवस होतां । शूद्राची भक्ति वाढली ॥५॥</p>

<p>श्रीगुरु तयासी न बोलती । नमन केलिया उभे असती । येणें विधीं बहु काळ क्रमिती । आला शूद्र नमस्कारा ॥६॥</p>

<p>नमस्कारितां शूद्रासी श्रीगुरु पुसती संतोषीं । कां गा नित्य तूं कष्&zwj;टतोसी । नमन करिसी येऊनिया ॥७॥</p>

<p>तुझे मनीं काय वासना । सांग त्वरित आम्हां जाणा । शूद्र म्हणे आवड मना । शेत अधिक पिकावें ॥८॥</p>

<p>तयासी पुसती गुरुनाथ । काय पेरिलें शेतांत । शूद्र म्हणे यावनाळ बहुत । पीक आलें तुझे धर्मीं ॥९॥</p>

<p>नमस्कारितां तुम्हां नित्य । पीक आलें असे अत्यंत । पोटरीं येतील त्वरित । आतां तुझेनि धर्मीं जेवूं ॥१०॥</p>

<p>स्वामी यावें शेतापासीं । पहावें अमृतदृष्&zwj;टींसी । तूं समस्तां प्रतिपाळिसी । शूद्र म्हणोनि न उपेक्षावें ॥११॥</p>

<p>श्रीगुरु गेले शेतापासीं । पाहूनि म्हणती त्या शूद्रासी । सांगेन एक ऐकसी । विश्वास होईल बोलाचा ॥१२॥</p>

<p>जें सांगेन मी तुजसी । जरी भक्तीनें अंगिकारिसी । तरीच सांगूं परियेसीं । एकभावें त्वां करावें ॥१३॥</p>

<p>शूद्र विनवी स्वामियासी । गुरुवाक्य कारण आम्हांसी । दुसरा भाव आम्हांसी । नाहीं स्वामी म्हणे तो ॥१४॥</p>

<p>मग निरोपिती श्रीगुरु तयासी । आम्ही जातों संगमासी । परतोनि येऊं मध्यान्हासी । तंव कापावें सर्व पीक ॥१५॥</p>

<p>ऐसें सांगोनि शूद्रासी । श्रीगुरु गेले संगमासी । शूद्र विचारी मानसीं । गुरुवाक्य आपणा कारण ॥१६॥</p>

<p>शीघ्र आला ग्रामांत । अधिकारियासी विनवीत । खंडोनि द्यावें मला शेत । गत संवत्सराप्रमाणें धान्य देईन ॥१७॥</p>

<p>अधिकारी म्हणती तयासी । पीक झालें असे बहुवसीं । या कारणें उक्तें मागसी । अंगिकार न करिती ॥१८॥</p>

<p>नाना प्रकारें विनवी त्यांसी । द्विगुण देईन गतसंवत्सरेसी । अंगिकारिलें संतोषीं । वचनपत्र लिहून घेती ॥१९॥</p>

<p>आपण अभयपत्र घेऊनि । लोक मिळवोनि तत्क्षणीं । गेला शेतांत संतोषोनि । म्हणे कापा तयासी ॥२०॥</p>

<p>कापूं लागतां शेतासी । स्त्री-पुत्र वर्जिती तयासी । पाषाण घेऊनि स्त्रियेसी । मारुं आला तो शूद्र ॥२१॥</p>

<p>पुत्रातें मांरी येणेंपरी । पळत आले गांवाभीतरीं । आड पडतां राजद्वारीं । पिसें लागलें पतीसी ॥२२॥</p>

<p>पीक असे बहुवसी । कापून टाकितो मूर्खपणेंसी । वर्जितां पहा आम्हांसी । पाषाणघाईं मारिलें ॥२३॥</p>

<p>संन्याशाचें माहात्म्य वाचें बोले । पीक सर्व कोमळ कापिलें । आमुचें जीवित्व भाणास गेलें । आणिक भक्षितों एक मास आम्ही ॥२४॥</p>

<p>अधिकारी म्हणती तयासी । कापी ना का आपुल्या शेतासी । पत्र असे आम्हांपासीं । गतसंवत्सरा द्विगुण धान्य द्यावें ॥२५॥</p>

<p>वर्जावया माणसें पाठविती । शूद्र न ऐके कवणे गतीं । शूद्र म्हणे अधिकारी भीतीं । पेवीचे कण आतां देईन ॥२६॥</p>

<p>दूत सांगती अधिकारियासी । आम्हीं सांगितलें शूद्रासी । सांगोनि पाठविलें तुम्हांसी । विनोद असे परियेसा ॥२७॥</p>

<p>जरी भितील अधिकारी । तरी देईन आतांचि घरीं । गुरें बांधीन तयांचे द्वारीं । पत्र आपण दिलें असे ॥२८॥</p>

<p>दूत सांगती ऐशा रीतीं । पुढें वर्तली काय स्थिति । राजा अधिकारी तयाप्रती । काय उत्तर बोलतसे ॥२९॥</p>

<p>अधिकारी म्हणती तयासी । आम्हां चिंता कायसी । पेव ठाउकें आहे आम्हांसी । धान्य आहे अपार ॥३०॥</p>

<p>इतुकें होतां शूद्रें देखा । पीक कापिलें मनःपूर्वका । उभा असे मार्गीं ऐका । श्रीगुरु आले परतोनि ॥३१॥</p>

<p>नमन करोनि श्रीगुरुसी । शेत दाखविलें कापिलें ऐसी । श्रीगुरु म्हणती तयासी । वायां कापिलें म्हणोनि ॥३२॥</p>

<p>विनोदें तुज सांगितलें । तुवां निर्धारें कापलें । शूद्र म्हणे तुमचें वाक्य भलें । तेंचि मज कामधेनु ॥३३॥</p>

<p>ऐसें ऐकोनि श्रीगुरु म्हणती । निर्धार असे तुझे चित्तीं । होईल अत्यंत फळप्राप्ति । चिंता न करीं मानसीं ॥३४॥</p>

<p>ऐसें सांगोनि श्रीगुरुनाथ । आले आपण ग्रामांत । सवें शूद्र असे येत । आपुले घराप्रती गेला ॥३५॥</p>

<p>पुसावया येती समस्त । तयाचे घरीं होतो आकांत । स्&zwj;त्री-पुत्र सर्व रुदन करीत । म्हणती आपुला ग्रास गेला ॥३६॥</p>

<p>शूद्र समस्तांतें संबोखी । न करीं चिंता रहा सुखी । गुरुसोय नेणती मूर्खी । कामधेनु वाक्य तयांचें ॥३७॥</p>

<p>एकेकाचे सहस्&zwj;त्रगुण । अधिक लाभ तुम्हां जाण । स्थिर करा अंतःकरण । हानि नव्हे निर्धार पैं ॥३८॥</p>

<p>गुरुकृपा होय ज्यासी । दैन्य कैचें होय त्यासी । निधान जोडलें आम्हांसी । म्हणोनि शूद्र सांगतसे ॥३९॥</p>

<p>नर म्हणूं नये श्रीगुरुसी । शिवस्वरुप जाणा भरंवसीं । असे कारण पुढें आम्हांसी । म्हणोनि निरोपिलें असे मज ॥४०॥</p>

<p>नानापरी स्&zwj;त्री-पुत्रांसी । संबोधित असे शूद्र अति हर्षीं । इष्&zwj;टजन बंधुवर्गासी । येणेंचि रीतीं सांगतसे ॥४१॥</p>

<p>समस्त राहिले निवांत । ऐसें आठ दिवस क्रमित । वायु झाला अति शीत । समस्त पिकें नासलीं ॥४२॥</p>

<p>समस्त ग्रामींची पिकें देखा । शीतें नासलीं सकळिका । पर्जन्य पडला अकाळिका । मूळ नक्षत्रीं परियेसा ॥४३॥</p>

<p>ग्राम राहिला पिकावीण । शूद्रशेत वाढलें शतगुणें । वाढला यावनाळ सगुण । एकेका अकरा फरगडेंसी ॥४४॥</p>

<p>तैं शूद्र-स्&zwj;त्री संतोषोनि । शेता आली पूजा घेऊनि । अवलोकितसे आपुले नयनीं । महानंद करितसे ॥४५॥</p>

<p>पीक झालें अत्यंत । देखोनिया समस्त । येऊनि जन समस्त तेथ । महदाश्चर्य करीत देखा ॥४६॥</p>

<p>येऊनि लागे पतिचरणीं । विनवीतसे कर जोडोनि । बोले मधुर करुणावचनीं । क्षमा करीं म्हणतसे ॥४७॥</p>

<p>अज्ञानमदें अति वेष्&zwj;टिलें । नेणतां तुम्हांतें निंदिलें । गुरु कैचा काय म्हणितलें । क्षमा करणें प्राणनाथ ॥४८॥</p>

<p>ऐसें पतीसी संबोधोनि । शेतींचा देव पूजोनि । विचार केला दोघांनीं । गुरुदर्शना जावें आतां ॥४९॥</p>

<p>म्हणोनि सांगे स्त्रियेसी । पूजों आलीं श्रीगुरुसी । स्वामी पुसती तयांसी । काय वर्तमान म्हणोनिया ॥५०॥</p>

<p>चरणीं लागलीं तेव्हां दोन्ही । हस्तद्वय जोडोनि । स्वामीदर्शन उल्हासोनि । उभीं ठाकलीं संमुख ॥५१॥</p>

<p>दोघेंजणें स्तोत्र करिती । जय जयाजी श्रीगुरुमूर्ती । कामधेनु कुळदैवत म्हणती । तूंचि आमुचा गुरुराया ॥५२॥</p>

<p>तुझें अमृतवचन आम्हां । चिंतामणिप्रकार महिमा । पूर्ण केलें आमुच्या कामा । शरण आलों तुज आम्ही ॥५३॥</p>

<p>भक्तवत्सल ब्रीदख्याति । ऐसें जगीं तुज वानिती । आम्हीं देखिलें दृष्&zwj;टांतीं । म्हणोनि चरणीं लागलीं ॥५४॥</p>

<p>नाना प्रकारें पूजा आरती । शूद्र-स्&zwj;त्री करीतसे भक्तीं । श्रीगुरु बोलती अतिप्रीतीं । लक्ष्मी अखंड तुझे घरीं ॥५५॥</p>

<p>निरोप घेऊनि दोघेंजण । गेलीं आपुले आश्रमीं जाण । करितां मास काळक्रमण । पीक आलें अपार ॥५६॥</p>

<p>गतसंवत्सराहूनि देखा । शतगुणी झालें धान्य अधिका । शूद्र म्हणतसे ऐका । अधिकारियातें बोलावोनि ॥५७॥</p>

<p>शूद्र म्हणे अधिकारियासी । पीक गेलें सर्व गांवासी । वोस दिसे कोठारासी । आपण देऊं अर्धा भाग ॥५८॥</p>

<p>गतवर्षा द्विगुण तुम्हांसी । अंगिकारिलें मीं परियेसीं । धान्य झालें बहुवसीं । शतगुणें अधिक देखा ॥५९॥</p>

<p>परी देईन अर्ध संतोषीं । संदेह न धरा हो मानसीं । अधिकारी म्हणती तयासी । धर्महानि केवी करुं ॥६०॥</p>

<p>गुरुकृपा होतां तुजवरी । पीक झालें बहुतांपरी । नेऊनिया आपुले घरीं । राज्य करीं म्हणती तया ॥६१॥</p>

<p>संतोषोनि शूद्र देखा । विप्रासी वांटी धान्य अनेका । घेऊनि गेला सकळिका । राजधान्य देऊनि ॥६२॥</p>

<p>सिद्ध म्हणे नामधारकासी । श्रीगुरुचरित्र-महिमा परियेसीं । दृढ भक्ति असे ज्यासी । दैन्य कैचें तया घरीं ॥६३॥</p>

<p>सकळाभीष्&zwj;टें त्यासी होती । लक्ष्मी राहे अखंडिती । गुरु सेवा हो निश्चिती । म्हणे सरस्वतीगंगाधर ॥६४॥</p>

<p>इति श्रीगुरुचरित्रामृत । गुरुशिष्यसंवाद विख्यात । भक्ता शूद्रा वर प्राप्त । अष्&zwj;टचत्वारिंशोऽध्याय हा ॥६५॥</p>

<p>इति श्रीगुरुचरित्रपरमकथाकल्पतरौ श्रीनृसिंहसरस्वत्युपाख्याने सिद्धनामधारकसंवादे शूद्रवरप्रदानं नाम अष्&zwj;टचत्वारिंशो&zwj;ऽध्यायः ॥४८॥</p>

<p>श्रीगुरुदत्तात्रेयार्पितमस्तु ॥ ओवीसंख्या ॥६५॥</p>

 

गुरूचरित्र

सरस्वती गंगाधर स्वामी
Chapters
अध्याय पहिला
अध्याय दुसरा
अध्याय तिसरा
अध्याय चौथा
अध्याय पाचवा
अध्याय सहावा
अध्याय सातवा
अध्याय आठवा
अध्याय नववा
अध्याय दहावा
अध्याय अकरावा
अध्याय बारावा
अध्याय तेरावा
अध्याय चौदावा
अध्याय पंधरावा
अध्याय सोळावा
अध्याय सतरावा
अध्याय अठरावा
अध्याय एकोणीसावा
अध्याय विसावा
अध्याय एकविसावा
अध्याय बाविसावा
अध्याय तेविसावा
अध्याय चोविसावा
अध्याय पंचविसावा
अध्याय सव्विसावा
अध्याय सत्ताविसावा
अध्याय अठ्ठाविसावा
अध्याय एकोणतिसावा
अध्याय तिसावा
अध्याय एकतिसावा
अध्याय बत्तिसावा
अध्याय तेहेतिसावा
अध्याय चौतिसावा
अध्याय पस्तीसावा
अध्याय छत्तिसावा
अध्याय सदतीसावा
अध्याय अडतीसावा
अध्याय एकोणचाळीसावा
अध्याय चाळीसावा
कीर्तन पूर्वरंगनिरुपम्
गुरूचरित्र - अध्याय एकेचाळीसावा
गुरूचरित्र - अध्याय बेचाळीसावा
गुरूचरित्र - अध्याय त्रेचाळीसावा
गुरूचरित्र - अध्याय पंचेचाळीसावा
गुरूचरित्र - अध्याय सेहेचाळीसावा
गुरूचरित्र - अध्याय अठ्ठेचाळीसावा
गुरूचरित्र - अध्याय एकोणपन्नासावा
गुरूचरित्र - अध्याय पन्नासावा
गुरूचरित्र - अध्याय एकावन्नावा
गुरूचरित्र - अध्याय बावन्नावा
गुरूचरित्र - अध्याय त्रेपन्नावा
गुरूचरित्र - अध्याय सत्तेचाळीसावा
गुरूचरित्र - अध्याय १२२