प्रकरण ११

नाश्ता करत असतानाच वज्रने अथांगला उदित उपाधीबद्दल सांगितले.

"तू त्याच्यापासून सावध राहा," वज्र म्हणाला.. "तो नेहमी अचानक येतो. तो काल आला होता, आणि त्याने मला इतका चिडवलं की मी त्याला मारलं. ते करणं खूप मूर्खपणाचं होतं, पण मी ते केलं. तो पोलिसांकडे जाण्याबद्दल बोलत होता."

अथांगने चमकून वर पाहिलं.

"पोलीस? का?"

"त्याने मला आणि सांझीला एकत्र शारीरिक लगट करताना पाहिलं. घोष एखाद्या बाईसोबत निघून गेला आहे हे त्याला माहीत नाही. त्याला मला शोधून त्रास द्यायचा आहे."

अथांगने आपला कॉफीचा कप रिकामा केला आणि सिगारेट पेटवली. सांझी अजून उठली नव्हती.

"सांझी त्याला का सांगत नाही की घोष परत येणार नाही?"

"एक तर, हा त्याचा विषय नाही," वज्र म्हणाला.. "दुसरं म्हणजे, तो त्यावर विश्वास ठेवणार नाही."

"मी कल्पना करू शकतो." अथांगने मान हलवली. "एखादा माणूस इतका मूर्ख कसा असू शकतो की तो अशी चांगली सोय आणि सांझीसारखी उत्तम स्वयंपाक करणारी चिकणी बायको सोडून जाईल, हे मला कळत नाही."

"जर आम्ही इथे नसताना तो आला, अथांग, तर त्याच्यावर लक्ष ठेव. त्याला काहीही देऊ नकोस आणि त्याला काहीही सांगू नकोस."-वज्र

"तो पोलिसांशी बोलेल का?"

"नाही. जरी तो बोलला तरी, ते त्याचे ऐकणार नाहीत." वज्र

"वज्र, मला नागपूर जेल बद्दल सांग. तू तिथून सुटण्यात कसा यशस्वी झालास? वर्तमानपत्रवाले म्हणाले की तू पहिला माणूस आहेस जो तिथून सुटला आणि जिवंत राहिला."-अथांग ने विचारलं.

वज्रने त्याला सर्व सांगितलं.

"अरे व्वा! तुझ्यात खूप हिम्मत आहे!" वज्रचं बोलून झाल्यावर तो म्हणाला. "मी तर त्या कुत्र्यांचा धोका पत्करला नसता."

"त्या जागेतून सुटण्यासाठी तू काहीही धोका पत्करला असतास," वज्र म्हणाला.. “मी परत जाणार नाही. त्यापेक्षा मी मरण पत्करीन.”

अथांगने तोंड वेडेवाकडे केलं.

"तू इथे सुरक्षित असायला हवास. तू नागपूर जेलपासून खूप दूर आहेस. इथे तुला शोधण्याचा विचार कोण करेल?"-अथांग

"माझंही तेच म्हणणं आहे."—वज्र

खिडकीतून वज्रला सांझी बंगल्यातून येताना दिसली. तिला पाहून वज्रच्या मनात अचानक एक अस्वस्थता दाटली. तिने कित्येक आठवड्यांपासून असा उत्तान पोशाख घातला नव्हता. आता, जेव्हा दुसरा पुरुष इथे होता, तेव्हा तिने अचानक आपले शरीर दाखवण्याचा निर्णय घेतला होता. वज्रने पटकन अथांगकडे पाहिलं,तो काउंटर पुसत होता.

सांझी हसत आत आली.

"हॅलो," ती म्हणाली. "मला हेच बघायला आवडतं—माझे दोन्ही गुलाम कामात व्यग्र आहेत."

वज्र अथांगकडे पाहत होता. तो थांबला, वर पाहिलं आणि तिच्याकडे एकटक पाहू लागला. ती दरवाजाच्या चौकटीला टेकून उभी होती आणि थेट त्याच्याकडे पाहत होती. वज्रने तिला इतकी मोहक आणि आकर्षक कधीच पाहिलं नव्हतं.

अथांगच्या चेहऱ्यावर कोणताही भाव बदलला नाही. त्याने फक्त तिच्याकडे उदासीनपणे पाहिलं

"अरे व्वा," तो म्हणाला. "इथे काम करणारे फक्त आम्ही दोघेच आहोत का?"

वज्रने पाहिलं की तिच्या चेहऱ्यावरचे भाव कठोर झालं. तिला अशी प्रतिक्रिया अपेक्षित नव्हती. तिला वाटलं होतं की अथांग तिच्या या वेषाकडे बघतच राहील. ती स्वयंपाकघराच्या दरवाजाकडे गेली. तिथे ती पुन्हा अथांगकडे पाहण्यासाठी थांबली, पण त्याने तिच्याकडे पाठ फिरवली होती आणि तो हळूच शिट्टी वाजवत होता. ती स्वयंपाकघरात गेली आणि तिने दरवाजा जोरात आपटला.

अथांगने वज्रला डोळा मारला.

"बायका... मला कळत नाही," तो म्हणाला. "त्या कधीच समाधानी नसतात."

"ही माझी चूक होती," वज्र म्हणाला.. "मी तिला सांगितलं होतं की तुला स्त्रियांमध्ये रस नाही. तिचा त्यावर विश्वास बसला नाही. कदाचित आता बसेल." –अथांग म्हणाला.

एक ट्रक पंपावर थांबला आणि ड्रायव्हरने हॉर्न वाजवला.

"मी बघतो," अथांग म्हणाला, आणि तो ट्रककडे गेला.

वज्र स्वयंपाकघरात गेला.

सांझी चिडलेली दिसत होती. "आज रात्री आपण सिनेमाला जाऊया, वज्र," ती म्हणाली. "अथांग इथली काळजी घेईल.

आपण मध्यरात्रीचा शो पाहू. आपण तीन वाजेपर्यंत परत येऊ."

वज्रने संकोच केला. हल्दियामध्ये दोघांना एकत्र पाहणे सुरक्षित आहे की नाही याची त्याला खात्री नव्हती.

"कदाचित आपण अजून काही दिवस थांबावं, सांझी..."

ती पटकन वळली, तिच्या चेहऱ्यावरचे भाव कठोर झालं.

"कशासाठी थांबायचं?"

"ही गोष्ट अजून कोणालाही माहित नाही. लवकरच आपल्याला ही अफवा पसरवावी लागेल की घोष इथून निघून गेला आहे, पण जोपर्यंत आपण तसं करत नाही, तोपर्यंत कदाचित आपल्यासाठी एकत्र दिसणे अधिक सुरक्षित नसेल."

"मला एकटीने मजा करण्याचा कंटाळा आला आहे," ती म्हणाली. "मला आज रात्री सिनेमाला जायचं आहे आणि तू माझ्यासोबत यावं अशी माझी इच्छा आहे."

"ठीक आहे, मग आपण जाऊ. अंधार असेल. शक्यता आहे की कोणीही आपल्याला पाहणार नाही."-वज्र

"पण, वज्र, कोणी आपल्याला पाहिलं तरी काही फरक पडत नाही," ती अधीरपणे म्हणाली. "ही

आपली बाब आहे - त्यांची नाही."

"पलाशला इथेच पुरलं आहे हे तू विसरलीस का? जर पोलीस इथे आले आणि खोदकाम करायला लागले तर..?."

" तुला वाटतं का की मी माझे उर्वरित आयुष्य पोलिसांना घाबरत घालवणार आहे?”-सांझी

"तू बोलू शकतेस. तू नागपूर जेलमध्ये नव्हतीस."

अथांग आत आला.

"मी आणि वज्र आज रात्री सिनेमाला जात आहोत," सांझी त्याला म्हणाली, "तू एकटा सांभाळू शकशील का? आम्ही जेवणानंतर जाऊ."

अथांगने वज्रकडे पाहिलं. तो आश्चर्यचकित झाला होता.

"अरे, हो, मी व्यवस्थित सांभाळेन." तो म्हणाला. तेवढ्यात त्याच लक्ष बाहेर गेलं.

"बघ कोण आलंय!" तो अचानक म्हणाला.

वज्रने त्याच्याकडे पाहिलं आणि त्याला जे दिसलं ते पाहून तो आत पळाला.

एक गाडी नुकतीच थांबली होती. त्यात खाकी कपड्यातील दोन माणसं होती: "पोलीस!" वज्रच्या पाठीत एक शिरशिरी आली. वज्रने वेड्यासारखे सांझीकडे पाहिलं.

"तो इन्स्पेक्टर आहे," वज्र म्हणाला.. "तो इथे आत येतोय "

सांझीने एक कापड घेतले आणि आपले हात पुसले.

"मी त्याला सांभाळेन," ती म्हणाली. ती शांत आणि अविचल होती. "ठीक आहे, वज्र."

तिच्यासाठी शांत राहणे सोपे होतं. तिला नागपूर जेलला सामोरे जायचे नव्हतं. त्या जाड इन्स्पेक्टरला पाहून वज्रचं रक्त गोठलं.

वज्र आणि अथांग दोघेही बाजूला झालं. ती शांतपणे चालत रेस्टॉरंट मध्ये गेली.जेव्हा तिच्यामागे दरवाजा बंद झाला, तेव्हा वज्रने तिला म्हणताना ऐकले, "अरे, नमस्कार, इन्स्पेक्टर, तुम्ही तर खूपच दुर्मिळ झाला आहात."

भिंतीला टेकून ऐकत असताना वज्रच्या चेहऱ्यावर घाम आला. अथांग दरवाजाच्या दुसऱ्या बाजूला उभा होता, तोही ऐकत होता आणि वज्रकडे पाहत होता.

"नमस्कार, मिसेस घोष, तुम्हाला पुन्हा भेटून आनंद झाला." इन्स्पेक्टरचा आवाज मोठा होता, जो आमच्यापर्यंत सहज पोहोचत होता. " मी इन्स्पेक्टर चटर्जी. मिस्टर घोष आहेत का? मला त्यांच्याशी बोलायचं होतं."

"नाही. पलाश बाहेर गेले आहेत."

सांझीचा आवाज सहज होता. वज्रने कल्पना केली की ती इन्स्पेक्टरसमोर उभी आहे, तिचे हिरवे डोळे भावहीन आहेत आणि तिच्या चेहऱ्यावर कोणताही फरक नाही.

"मिस्टर घोष—बाहेर गेले आहेत?" त्याच्या आवाजात आश्चर्याचा धक्का जाणवला. "आश्चर्यच आहे, नाही का? मी त्यांना याआधी कधीही इथून बाहेर जाताना पाहिलं नाही. ते मला कुठे भेटतील?"

"मला माहीत नाही." तिने आपल्या आवाजाच्या सुरातून हे स्पष्ट केलं की तिला त्याची पर्वा नाही. "ते फिरतीवर आहेत—असो, त्यांनी मला तसंच सांगितलं होतं. ते वर्धमान शहर आणि त्या जवळच्या शहरात असणार आहेत. ते गेल्यापासून,त्यांच्याशी संपर्क झालंला नाही. "

"ते कधी परत येतील याची काही कल्पना आहे का, मिसेस घोष?"

एक क्षण थांबून, ती हुंदका दाबलेल्या आवाजात म्हणाली, "मला नाही वाटत की ते परत येतील."

वज्रने इन्स्पेक्टरच्या आश्चर्याचा आवाज ऐकल्य्.

"परत येणार नाहीत? म्हणजे?”

"ते मला सोडून गेले आहेत."

बराच वेळ शांतता पसरली. वज्र कल्पना करू शकत होता की तो तिच्याकडे टक लावून पाहत असेल आणि ती त्याच्याकडे निर्विकार नजरेने बघत असेल. वज्रने अथांगकडे पाहिलं, त्यांची नजरानजर झाली. त्याने भुवया उंचावून, मान हलवली.

इन्स्पेक्टर म्हणाला, "ठीक आहे, हा एक धक्काच आहे. तुम्ही असं का म्हणत आहात, मिसेस घोष?"

"ही काही पहिलीच वेळ नाही जेव्हा एखाद्या पतीने आपल्या पत्नीपेक्षा जास्त आवडणारी दुसरी व्यक्ती शोधली आहे." आता तिने आपल्या आवाजात एक कडवटपणा आणला होता. इन्स्पेक्टर, यात तुमचा काय संबंध आहे? जर पलाशला एखाद्या बाईमुळे स्वतःची फजिती करून घ्यायची असेल, तर ती माझी डोकेदुखी आहे, तुमची नाही.”

"ते खरं आहे, मिसेस घोष, पण हे ऐकून वाईट वाटलं. बाईचं लफड ,होय ना?"--इन्स्पेक्टर

" मला वाटतं यात जेवढी त्याची चूक आहे, तेवढीच माझीही आहे. मी त्याच्याशी लग्न करायला नको होतं. तो माझ्यापेक्षा खूप मोठा होता. सुरुवातीपासूनच आमचं पटत नव्हतं. बरं, निदान त्याने एक चांगलं काम केलं: त्याने ही जागा माझ्या नावावर केली. मी उपाशी मरणार नाही. तुम्हाला त्याला कशाबद्दल भेटायचं होतं? मी काही मदत करू शकते का?"

इन्स्पेक्टरने मोठ्याने घसा साफ केला.

"मला समजलं आहे की इथे एक माणूस नोकरी करतो—शीर्ष सहानी. बरोबर आहे का?"

वज्रच्या हृदयाची धडधड वेगाने सुरू झाली. वज्रने स्वयंपाकघरात शस्त्र शोधण्यासाठी पटकन आजूबाजूला पाहिलं. टेबलावर एक सुरी पडली होती. वज्रने हात पुढे करून ती पकडली. वज्रला नागपूर जेलला परत जायचं नव्हतं. जर या इन्स्पेक्टरला वाटत असेल की तो वज्रला पकडू शकतो, तर त्याला एक मोठा धक्का बसणार होता.

अथांगने वज्रकडे पाहत मान हलवली. त्याचा चेहरा फिका पडला होता. कदाचित वज्रच्या चेहऱ्यावरील हावभावांवरून त्याला कळलं असावे की वज्र सहजासहजी त्याला पकडू देणार नाही..

वज्रने सांझीला म्हणताना ऐकले, "सहानी? हो, तो इथेच काम करतो. पलाशने जाण्यापूर्वी त्याला कामावर ठेवलं. मला मदतीसाठी इथे कोणीतरी लागतं."

"मला ते समजतं, मिसेस घोष. मला त्याच्याशी बोलायचं आहे."

"बोला की." तिचा आवाज अगदी सहज होता. "तो कुठंतरी आसपासच असेल."

अथांग शांतपणे वज्रच्या जवळ आला.

"मी हे सांभाळतो," तो कुजबुजला. "हे माझ्यावर सोड." अथांग म्हणाला.

तो स्वयंपाकघर ओलांडून मागच्या दाराकडे गेला, ते उघडले आणि पटकन बाहेर पडला.

सांझी म्हणाली, "तो कदाचित पलीकडे दुरुस्तीच्या शेडमध्ये असेल. तुम्ही जाऊन का पाहत नाही?"

"तसंच करतो." इन्स्पेक्टर म्हणाला.

वज्रने इन्स्पेक्टरला दरवाजाकडे जाताना ऐकले, मग सांझी म्हणाली, "उदित उपाधीने सहानीबद्दल तक्रार केल्ये का इन्स्पेक्टर?"

"हो... त्यानेच केल्ये.."

"सहानीने त्याला मारलं अशी त्याने तक्रार केली का?"

थोडा वेळ शांतता पसरली, मग इन्स्पेक्टर अवघडलेपणाने म्हणाला, "अं, हो."

सांझी पुढे म्हणाली, तिचा आवाज कठोर होता, "सहानीने त्याला का मारलं हे त्याने तुम्हाला सांगितले का?"

"हा सहानी भांडखोर स्वभावाचा आहे असं उदित उपाधी म्हणाला..."

"त्याने तुम्हाला हे सांगितले नाही की सहानीने त्याला मारलं कारण उदित उपाधीने मला वेश्या म्हटले होतं?" तिच्या आवाजातील संताप खूप प्रामाणिक वाटत होता. "मला वाटतं, इन्स्पेक्टर, जर तुम्ही त्याला, मला तसं म्हणताना ऐकलं असतं, तर तुम्हीही उदित उपाधीला मारलं असतं."

इन्स्पेक्टरने घसा साफ केला.

"अं, हो. खरं तर, मला वाटलं होतं की तो उगाचच थापा मारत आहे..."

वज्रने जाळीचा दरवाजा कर्कश आवाजात उघडताना ऐकले, मग अथांगचा आवाज आला, "नमस्कार, इन्स्पेक्टर."

थोडा वेळ शांतता, मग इन्स्पेक्टर म्हणाला, "तुमचे नाव शीर्ष सहानी आहे का?"

"बरोबर," अथांग म्हणाला.

वज्र दरवाजाला टेकून ऐकत होता.

अथांग वज्रच्या उंचीचा होता, वज्र सारखाच सावळा होता आणि त्याची मिशी वज्र सारखीच कापलेली होती. जर उदित उपाधीने इन्स्पेक्टरला वज्रचं वर्णन दिलं असते, तर अथांगला वज्र ऐवजी गैरसमजाने पकडले जाऊ शकले असते.

इन्स्पेक्टर म्हणाला, " उदित उपाधी म्हणाला की तुम्ही काल त्याला फटका मारून खाली पाडले. ते खरं आहे का?"

सांझीने पटकन अथांगला इशारा दिला.

"मी तेच इन्स्पेक्टरना सांगत होतं," ती म्हणाली, "तुम्ही उदित उपाधीला मारलं कारण त्याने मला वेश्या म्हंटलं."

"मी नक्कीच मारलं," अथांग म्हणाला. उसका आवाज आनंदी होता. "आणि तुम्हाला आणखी एक गोष्ट सांगतो, इन्स्पेक्टर चटर्जी साहेब, जर उदित उपाधीने भविष्यात इथे पुन्हा तोंड दाखवले, तर मी त्याला पुन्हा खाली पाडेनच, पण त्याच्या पाठीवर लाथही घालेन."

थोडा वेळ शांतता पसरली, मग इन्स्पेक्टर म्हणाला, "तुम्ही कुठून आला आहात, सहानी?"

वज्रच्या हृदयाची धडधड पुन्हा वाढली आणि सुरीच्या मुठीवर वज्रची पकड घट्ट झाली. अथांग उपहासाच्या सुरात म्हणाला, “नोएडा.आमच्या शहरात आम्ही उदित उपाधीसारख्या नीच लोकांना बायकांना नावे ठेवू देत नाही. तुम्हाला माझे फिंगरप्रिंट्स हवं असतील तर फक्त सांगा—तुम्ही ते घेऊ शकता."

"ठीक आहे, मित्रा, शहाणपणा दाखवण्याची गरज नाही." इन्स्पेक्टर चिडलेला वाटत होता. "या इथे कोण राहतो हे जाणून घेणे हे माझे काम आहे."

"पलाश, या सहानीला त्याच्या भंगाराच्या व्यवहारात भेटला होता," सांझी पटकन म्हणाली. "म्हणूनच त्याने त्याला कामावर ठेवलं."

थोडा वेळ शांतता पसरली, मग इन्स्पेक्टर म्हणाला, "ठीक आहे. माझा एक सल्ला ऐक, सहानी, भविष्यात तुझ्या मुठींचा इतका सहज वापर करू नकोस."

"तुम्ही उदित उपाधीला त्याचे घाणेरडे तोंड सांभाळायला सांगा आणि मी माझ्या मुठी सांभाळेन," अथांग म्हणाला.

इन्स्पेक्टरने संकोचत म्हटले, "मी त्याच्याशी बोलेन."

"आणि तुम्ही त्याच्याशी बोलत असताना," सांझी मध्येच म्हणाली, "तुम्ही त्याला इथून दूर राायला सांगाल तर बरे होईल. तो पैशांसाठी मला त्रास देण्याशिवाय काहीच करत नाही."

"मी कल्पना करू शकतो, मिसेस घोष. तुमच्या पतीने मला त्याच्याबद्दल सांगितले होतं—जर कोणी खरा भिकारी असेल तर तोच..." पुन्हा बराच वेळ शांतता, मग तो पुढे म्हणाला, "तुम्ही आणि मिस्टर घोष यांच्याबद्दल ऐकून वाईट वाटलं..." त्याने घसा साफ केला. "बरं, मला आशा आहे की सर्व काही ठीक होईल."

"तुम्ही चांगले आहात," सांझीने उदासीनपणे म्हटले, "पण तुम्ही पलाश किंवा माझी काळजी करू नका. पलाश आनंदी आहे, आणि मी सुद्धा."

"हे ऐकून आनंद झाला." त्याच्या आवाजात आनंदाचा लवलेशही नव्हता. "आम्हाला मिस्टर घोषची आठवण येईल. त्यांनी इथून निघून जावे यावर माझा कधीच विश्वास बसला नसता—त्यांचा जन्म इथेच झाला होता."

"असं दिसते की काही स्त्रिया चांगल्या माणसालाही मूर्खासारखे वागायला लावू शकतात." तिच्या आवाजात पुन्हा एकदा कडवटपणा होता. ही जागा काही स्वर्गासारखी नाही. मी सुद्धा शक्य जास्त काळ इथे थांबण्याचा विचार करत नाहीये. जेव्हा माझ्याकडे पुरेसे पैसे जमा होतील, तेव्हा मी इथून निघून जाईन. जर पलाशने मला तो कुठे आहे हे कळवण्याची तसदी घेतली, तर मी त्याला सांगेन की त्याने एकतर परत इथे यावे किंवा मला ही जागा विकू द्यावी. एका गोष्टीची मला खात्री आहे—मी माझे उर्वरित आयुष्य इथे घालवणार नाही।”

"ठीक आहे, मिसेस घोष, मी हे समजू शकतो. जर तुमचे पती परत येत नसतील, तर तुम्ही इथे राहू इच्छिणार नाही हे मी समजू शकतं. ही एका स्त्रीसाठी राहण्याचे दृष्टीने फारच एकाकी जागा आहे."

"हो. ठीक आहे, तुम्हाला पुन्हा भेटून छान वाटलं, इन्स्पेक्टर."

"माफ करा की मला इथे वारंवार यायला वेळ मिळत नाही. हा खूप लांबचा रस्ता आहे, पण जर तुम्हाला कधीही काही मदत लागली, तर तुम्ही फक्त मला फोन करा." चटर्जीने असं बोलून आपलं फोन नंबर लिहिलेलं कार्ड सांझीकडे दिलं.

"नक्कीच. सांझी म्हणाली."

तो जड पावलांनी दरवाजाकडे जाताना वज्र ऐकले.

"पुन्हा भेटू, सहानी."

" उपाधीने पुन्हा आम्हाला त्रास दिला तर पुन्हा भेटू " अथांग म्हणाला.

वज्रने दरवाजा बंद होण्याचा आवाज ऐकला, मग गाडी सुरू झाली आणि निघून गेली.

“तुम्ही दोघेही ग्रेटच आहात. क्षणभर मला वाटलं, मी आता पुन्हा नागपूर जेललाच चाललो.” सांझी आणि अथांग आत येताच वज्र म्हणाला.

“तुम्ही पुरुष लोक फार भित्रे असता. पुन्हा भीती वाटली तर इन्स्पेक्टर ला फोन करून बोलावून घे.”--सांझी चेष्टा करत म्हणाली आणि चटर्जी ने दिलेलं कार्ड वज्रला दिलं.

"आज रात्री सिनेमाला जायचा कार्यक्रम बरबाद झाला सांझी," वज्र म्हणाला.

ती भुवया उंचावून वज्रकडे पाहण्यासाठी पटकन वळली.

"तुला काय म्हणायचंय?"

"आपण हल्दियाला जाणार नाही."

"का नाही?"

"जरा डोक्याचा वापर करशील का?" वज्र तिच्यावर चिडून म्हणाला.

"समजा आपल्याला पुन्हा चटर्जी पोलीस भेटला तर? त्याला वाटतंय की अथांग म्हणजे सहानी आहे. मग आपण त्याला हा कोण आहे असं सांगणार?"

"समजा आपल्याला पोलीस भेटलाच नाही तर?" ती म्हणाली.

"मी धोका पत्करण्याच्या परिस्थितीत नाही, आणि हे तुला माहीत आहे."

"मग काय? आता तू हल्दियाला जायला घाबरणार आहेस का, कारण कदाचित तुला तो जाडा इन्स्पेक्टर भेटेल?"

"जर त्याला इथे काहीतरी गडबड आहे अशी शंका आली," वज्र त्याचा आवाज कमी ठेवण्याचा प्रयत्न करत म्हणाला, "तर तो इथे येऊन आजूबाजूला पाहणी करेल. तो पलाशचा मृतदेह बाहेर काढू शकतो. जर त्याने तसं केलं तर तू इतकी शांत राहणार नाहीस, नाही का? शेवटी, तूच त्याला गोळी मारली आहेस."

"मी? तो हे कसं सिद्ध करणार?"

वज्र काही क्षण तिच्याकडे पाहत राहिला,तिला थोडासा धक्का बसला होता आणि खूप अस्वस्थ वाटत होतं.

"ठीक आहे, हा विषय सोडून देऊ या," वज्र म्हणाला.. "आपण दोघेही या संकटात एकत्र आहोत, सांझी. मी आज रात्री हल्दियाला जाऊ शकत नाही. जरी तुझी इच्छा असली तरी मी कोणताही धोका पत्करणार नाही."

तिने वज्रकडे पाठ फिरवली आणि खांदे उडवले.

"ठीक आहे, तर तू हल्दियाला जाणार नाहीस," ती म्हणाली. "पण त्यामुळे मला काही फरक पडत नाही."

वज्र तिच्या जवळ गेला आणि तिला मिठी मारली, तिला आपल्याकडे ओढले.

"रागवू नकोस, तुला जरा हे समजून घ्यावं लागेल..."

तिने स्वतःला वज्रपासून झटकलं

"मी कामात आहे. तुला दिसत नाही का? तुला काही काम नाही का?"

"ठीक आहे, जर तुला असंच वाटत असंल तर.." वज्र म्हणाला.

तिने खांद्यावरून वज्रकडे पाहिलं. तिचे हिरवे डोळे अचानक दगडासारखे कठोर झालं होतं.

"मला असंच वाटतं, आणि तू तुझ्या प्रिय मित्रासोबत राहायला गेलास तर बरं होईल. मला हा बंगला माझ्या एकटीसाठी हवा आहे."—सांझी

"आता बघ, सांझी..."--वज्र

“मी काय म्हणाले ते तू ऐकलंस? कदाचित तुझ्या लक्षात येणार नाही, पण आता या जागेची मालकी माझ्याकडे आहे. तुम्ही दोघे खूप चांगले मित्र आहात ना? जा आणि त्याच्या सोबत झोप!

तिच्या डोळ्यांतील अचानक आलेल्या द्वेषामुळे वज्रला धडकी भरली.

"ठीक आहे, जर तुझी हीच इच्छा असेल तर..."

"अरे, चालता हो! मला माझ्या बेडवर एक पुरुष हवा आहे, एखादा भेकड किडा नाही."

वज्र दार बंद करून बाहेर निघून गेला.

# # # #

"तर तू आता अडचणीत सापडला आहेस," वज्र पुन्हा आपल्या रुममध्ये आल्यावर अथांग हसत म्हणाला.

"बायका! त्या आपल्या स्त्रीत्वाचा वापर एखाद्या शस्त्रा सारखा करतात. मला आता याचा पुरेसा अनुभव आला आहे. पलाशने घर का सोडले हे आता मला समजू लागले आहे."

दिवसभर सांझी रुसून बसली होती, वज्रशी बोलत नव्हती. सुमारे दहा वाजता ती गाडीत बसली आणि हल्दियाला निघून गेली. ती गेल्यावरच वज्रने त्याचं सामान बंगल्यातून बाहेर काढलं आणि सुटकेसमध्ये भरलं.

वज्रने ती रिव्हॉल्व्हर ज्या कपाटाच्या वरच्या ड्रॉवरमध्ये ठेवली होती, ती तिथं नव्हती.यामुळे वज्रला खूप धक्का बसला. संपूर्ण खोली आणि बंगल्यातील इतर खोल्या शोधल्या, पण ती सापडली नाही.

तिने ती का घेतली होती?

तिच्या डोळ्यात आलेला तो द्वेषाचा कठोर भाव त्याला आठवत होता.

गेल्या काही आठवड्यांमध्ये त्या दोघातले नाते तिच्या बाजूने एक नाटक होतं का, असा प्रश्न वज्रला पडला.

तो अथांग सोबत रात्रीच्या शिफ्टमध्ये जागा राहिला, आणि दोघेही सुमारे एक वाजता झोपायला गेले. ती सुमारे तीन वाजता परत आली. पलंगावरून उठून तिच्याकडे जाऊन बंदुकीबद्दल विचारावे असा मोह वज्रला झाला, पण त्याने सकाळपर्यंत थांबण्याचा निर्णय घेतला. त्या रात्री त्याला फारशी झोप लागली नाही.

दुसऱ्या दिवशी ती सकाळी अकरा वाजल्यानंतरच जेवणाच्या खोलीत आली. अथांग बटाटे सोलत होता आणि वज्र काल रात्रीच्या कामाची भांडी घासत होता.

तिच्या चेहऱ्यावर रुसलेला भाव होता, पण तिने अथांगला व्यवस्थित अभिवादन केलं: वज्रकडे मात्र तिने दुर्लक्ष केलं.

अथांगने डोळा मारला आणि दरवाजाकडे डोक्याने इशारा केला. मग तो बाहेर गेला, आम्हाला एकटे सोडून.

"बंदूक कुठे आहे?" –वज्र

तिने त्याच्याकडे पाहिलं.

"मी ती नाहीशी केली."

"कशी?"

"मी ती हल्दियाच्या रस्त्यावर पुरली आहे. आता समाधान झालं का?"—सांझी

ती खोटे बोलत होती की नाही, हे वज्रला माहीत नव्हतं.

"का पण?"-वज्र

"ते सिद्ध करू शकले असते की याच बंदुकीने त्याला गोळी मारली होती, नाही का? ती नाहीशी करणेच सुरक्षित आहे."-सांझी

हे पटण्यासारखं होतं, पण तिने ती खरोखरच नाहीशी केली आहे की नाही, याबद्दल अजूनही खात्री नव्हती.

"आणि वज्र, मी विचार करत होते..."

"ठीक आहे, पुढे बोल. तू काय विचार करत होतीस?"

"आता तुझा मित्र तुझ्यासोबत आहे, तू हे ठिकाण स्वतःच सांभाळू शकतोस.मी निघून जाते"

"तुला वाटते का, की ही चांगली कल्पना आहे?"-वज्र

"नक्कीच. मला नेहमीच जायचं होतं. मी तुला हे वारंवार सांगितले आहे.

आता अथांग इथे असल्यामुळे हे शक्य आहे."

"जेव्हा इन्स्पेक्टरला तू गेलेली दिसशील, तेव्हा तो काय विचार करेल?"

"तू त्याला सांगू शकतंस की मी पलाशला भेटायला गेले आहे. आणि तुम्ही दोघे जबाबदारी सांभाळत आहात."

"तुझ्या लक्षात कस येत नाहीये की प्रत्येक पोलीस स्टेशनमध्ये माझे वर्णन आणि फोटो आहे? माफ कर, सांझी, हे शक्य होणार नाही."

तिचे डोळे चमकू लागले.

"तू तिजोरी उघडणार आहेस, वज्र, आणि तू मला पैसे देणार आहेस! मी या आठवड्याच्या शेवटी निघून जात्ये! तुला समजलं का?"

"हे चालणार नाही, सांझी, तीन अगदी ठोस कारणांमुळे. पहिलं, मला लोकांच्या नजरेपासून दूर राहावं लागेल. जर तू गेलीस, तर असं दिसेल की अथांग हे ठिकाण स्वतःच चालवत आहे आणि इन्स्पेक्टरला संशय येऊन तो चौकशी करू शकतो. जर त्याला मी इथे सापडलो, तर मी संपलो.”

“दुसरं, पलाशला इथेच पुरलंय आणि जर पोलिसांनी कधी त्याला खणून काढले, तर त्याची जबाबदारी घेण्यासाठी तू इथेच असशील. तू त्याला गोळी मारली आहेस, आणि ही तुझीच जबाबदारी आहे. तिसरं, मी तिजोरी उघडणार नाही आणि तुला पैसे मिळणार नाहीत, कारण ज्या क्षणी तुला ते पैसे मिळतील, त्या क्षणी मी अडचणीत येईन." मी पलाशला मारलं हे पोलिसांना सांगण्यापासून तुला कोणीही रोखू शकणार नाही, आणि तू त्यांना हे सांगणार नाहीस याची मी चांगलीच काळजी घेईन."

वज्रला वाटलं होतं की ती खूप चिडेल, पण तसं झालं नाही. तिच्या चेहऱ्याचा रंग थोडा फिका पडला.

तिचे डोळे गडद झालं, पण बाकी ती शांत राहिली.

"नक्की वज्र?"

"हो."

"ठीक आहे, निदान मला हे माहीत आहे. या नरकातून बाहेर पडण्यासाठी मी आता चार वर्षे वाट पाहिली आहे. मी संयम ठेवायला शिकले आहे. मी यातून बाहेर पडेन आणि जेव्हा मी बाहेर पडेन, तेव्हा मी लवकर का निघून गेले नाही याचा तुला पश्चात्ताप होईल."

"जर आपण एकमेकांना इशारा देणार असू, सांझी, तर मलाही तुला इशारा देऊ दे. अथांग ती सेफ उघडू शकतो, पण हा विचार तुझ्या डोक्यात आणू नकोस. जर त्याने सेफ उघडली आणि त्यात काय आहे ते पाहिलं, तर तो ते घेऊन जाईल. तो तुझ्यावर भाळेल असा स्वतःचा गैरसमज करून घेऊ नकोस. जर मला एका क्षणासाठीही वाटलं असते की तू त्याच्यावर छाप पाडू शकतेस, तर मी त्याला इथे ठेवलं नसतं. मी त्याला लहानपणा पासून ओळखतो. स्त्रियांचा त्याच्यावर काहीही परिणाम होत नाही. तू त्याच्यावर आधीच छाप पाडण्याचा प्रयत्न केला आहेस. तो यशस्वी झाला नाही. नाही का? आयुष्यात त्याला फक्त पैशांचीच पर्वा आहे. तो पैसे घेऊन तुला सोडून देईल. ते पैसे तुझ्या हाती कधीच लागणार नाहीत. स्वतःचा गैरसमज करून घेऊ नकोस. जर तुला ते पैसे गमावायचे असतील, तर त्याला सेफ उघडायला सांग."

वज्र अथांगकडे गेला, तो पंपा भोवती झाडू मारत होता. तो वज्रकडे पाहून हसला.

"मला वाटलं की मी तुम्हा दोघांना एकत्र सोडून द्यावे. तुम्ही समेट केला का?”-अथांग

"अजून नाही," वज्र म्हणाला. सांझीच्या बाबतीत तो काही मूर्खपणा करणार नाही ना? वज्र च्या मनात आलं.

"त्यांच्याशी कठोरपणे वाग, वज्र," तो म्हणाला. "कोणतीही स्त्री एखाद्या पुरुषाने स्वतःची काळजी करावी इतकी महत्त्वाची नसतं. हे मला वर्षांपूर्वीच कळलं आहे. आराम कर. इतका काळजीत पडू नकोस.."—अथांग

"हो, ते खरं आहे. अथांग, मला वाटतंय, ती मला धडा शिकवण्यासाठी तुझ्यावर जाळे टाकेल. मी फक्त सांगून ठेवतोय. ही फक्त एक कल्पना आहे माझ्या मनात."—वज्र

तो हसला.

" ठीक आहे, तिला प्रयत्न करू दे. तू मला ओळखतोस, मित्रा. तिचा माझ्यावर काहीही परिणाम होणार नाही. मग काय कल्पना आहे? तुला मत्सर वाटायला लावण्याचा प्रयत्न?"

वज्र त्याला तिजोरीबद्दल सांगावे की नाही याचा विचार करत होता, पण तसं न करण्याचा निर्णय घेतला. जर अथांगला कळलं की तिजोरीत इतके पैसे आहेत, तर तो अस्वस्थ होईल. तो वज्रवरच तिजोरी उघडण्यासाठी दबाव टाकेल आणि ते तो होऊन देणार नव्हता.

"मला वाटतं, तीच कल्पना आहे. मला मत्सर वाटावा म्हणून." वज्र म्हणाला.

त्याने मान हलवली.

पुढचे तीन दिवस आणि रात्री सांझीसाठी खूप एकाकी गेले असावेत. तिच्याशी बोलायला कोणीच नव्हतं.

वज्र आणि अथांगने रात्रीची पाळी वाटून घेतली रोज रमीचा डाव बसायाला लागला.

एका रात्री अचानक तो वज्रला म्हणाला,

“ आपल्या इथे मागे दोन एकर रिकामी जागा आहे. मला एक पंछी माहिती आहे जो बांगला देशातून इथे लोकांना आणून ठेऊ शकतो.काही दिवस ते इथे राहतील नंतर आपण त्यांना हल्दिया,खापरी खरगपूर इथे नेऊन तिथे सोडून देऊ शकतो. अशा प्रकारच्या धंद्यासाठी ही जागा एकदम योग्य आहे."

"मी तुला सांगितलं होतं की मी असल्या धंद्यांपासून दूर झालो आहे, आणि मी ते मनापासून म्हणतोय. जर तू इथे खूश नसशील, अथांग, तर तसं सांग. तू इथे असावास अशी माझी इच्छा आहे, पण जर तुला अशा प्रकारचा धंदा सुरू करायचा असेल, तर तू जाऊ शकतोस.”—वज्र

"ठीक आहे," तो म्हणाला, " पण मला वाटतं की तू एक चांगली संधी गमावत आहेस, पण हा तुझा मामला आहे, माझा नाही. मला लवकरच बरेच पैसे मिळवायचे आहेत. हे सगळं तोडायला मला आवडणार नाही, पण काही काळानंतर मला ते करावं लागेल. मी काही काळ इथे थांबेन, पण मी इथे कायमचा राहू शकत नाही. मला पैसे मिळवण्याचा काहीतरी मार्ग शोधावा लागेल." अथांग म्हणाला.

"मूर्खपणा करू नकोस, अथांग," वज्र तीव्र स्वरात म्हणाला. "ज्या पद्धतीने तू विचार करत आहेस, त्यातून तू संकटात सापणार आहेस. बांगला देशच्या लोकांना इथे आश्रय देणं हा देश द्रोह आहे. इथे तू स्वतंत्र आहेस, तू स्वतःचा मालक आहेस आणि खूप चांगल्या प्रकारे जगू शकतोस. पैशांची ही हाव चांगली नाही. जर तू नागपूर जेलला गेला असतास तर..."

"मला माहित आहे, पण गंमत म्हणजे, वज्र, मी नागपूर जेलला गेलो नाही, आणि जर तू कपूर कडे चोरी करतांना माझ्या सांगण्यानुसार केलं असतंस आणि रस्त्यावर धावत गेला नसतास, तर तू सुद्धा तिथे गेला नसतास."

तो अजूनही त्याच्या त्या दिवा स्वप्नाबद्दल विचार करत होता. अचानक तो म्हणाला,"चल,मी थकलो आहे. मी आता झोपतो."

"हो, नक्कीच," वज्र म्हणाला.

तो उठला आणि जांभई देत, अंग ताणून उभा राहिला.

"सकाळी भेटू. बाय."

तो रूमकडे जाताना वज्रने त्याला पाहिलं. खिडकीत दिवा लागलेला वज्रने पाहिला.

समोरच्या बाजूला, सांझीचा दिवा अजूनही चालू होता. वज्रला जाणवलं कि अथांग हळूहळू त्याच्या पासून दुरावत होता.