Android app on Google Play iPhone app Download from Windows Store

 

फाटलेला पतंग

'' .... छे ! आतां कोठून मी धड व्हायला ! अशा फाटलेल्या स्थितीतच फडफड - रडरड - करीत मला किती काल कंठावा लागणार आहे, तें एका ईश्वरालाच ठाऊक ! - अहो ! नका ! त्या आकाशाकडे पाहूं नका ! हरहर ! हेंच निरभ्र आकाश निराशेची घरघर लागलेल्या प्राण्यालासुद्धा, गोड - सुंदर - अशीं मोठमोठीं स्वप्नें पाडून - बिचार्‍याला नादीं लावून - कधीं म्हणून लवकर मरुं देत नाहीं बरें ! अशा स्वच्छ आकाशांत, अमळ वारा आनंदानें खेळूं लागला कीं, अंतः करणांत गुंडाळून ठेवलेली - सदैव आनंदाश्रु व दुःखाश्रु यांनीं भिजलेली माणसाची कल्पनाशक्ति - जगाच्या दुर्लक्षपणानें हूं म्हणतांच - जिवाला इतक्या कांहीं उंचच उंच भरार्‍या मारीत घेऊन जाते कीं, शेवटीं पश्चिमेच्या अंकावर अर्धवट झोंपीं गेलेला सूर्य एकदम जागा होऊन विचारतो कीं, ' नभोमंडलांत माझ्यामागे इतक्या वैभवानें हा कोण बरें महात्मा तळपतो आहे ? ' - पण अरेरे ! तो वैभवाचा क्षण आत्म्याला मिळतो - न मिळतो - तोंच ' ओढा खाली ! खालीं खेंचा ! नाहीं तर तो वेडा होऊन, कोठें तरी भडकेल ! ' अशी एकच जगाची हाकाटी सुरु होते ! मग काय ? खालीं जग, वर स्वर्ग, या उभयत्नांच्या जोरानें - अगदी निकरानें - चाललेल्या ओढाताणीमध्यें बिचार्‍या जिवाची - हाय ! - किती भयंकर दशा होते म्हणून सांगूं तुम्हांला ! - नको ! त्या दिवसाची - त्या स्थितीची आठवणसुद्धां नको ! अहो ! एके काळी धड असलेला हा फाटका पतंग, अशाच जगाच्या व स्वर्गाच्या ओंढाताणीमध्यें सांपडला होता बरें ! अहाहा ! किती सुखाचा - माझ्या पूर्ण भाग्याचा - दिवस होता तो ! ब्रह्मानंदाकडे न्यायला आलेला शीतल वायु कसा अगदी मिठी मारुन की हो मला घेऊन चालला होता ! जगाला मी पूर्ण विसरुन - पण होय ? जग कोठें मला विसरलें होतें ? माझी किंमत किती ? पण तिचासुद्धां जगाला कांही केल्या लोभ सुटत नाहीं ! शेवटीं ! जग मला खेंचूं लागलें - ' स्वर्ग जातो ! स्वर्ग जातो ! ' असें म्हणून मी मोठमोठ्यानें रडूं लागलों - अगदी सुचेनासें होऊन संतापाच्या - सोसाट्याच्या - वावटळींत सांपडून धाडकन् - या बाभळीच्या झाडावर येऊन आदळलो ! आतां हें फाटलेलें हदय कधीं तरी धड होईल का हो ! - नाहीं ! - नाहीं ! - नाही !! - उलट मी आतां दिवसानुदिवस अधिकाधिक असा विरतच जाणार ! - अहो ! माझ्या स्थितीबद्दल रडूं नका ! आधी ऐका ! एकदां धड असलेल्या पतंगाचें - या बाभळीच्या कांट्यांवर बसून अहोरात्र रडणारें - कण्हणारें - फाटत चाललेलें पिशाच्च ! - काय सांगतें तें ऐका ! गर्वानें भरार्‍या मारुं नकोस ! भरार्‍या मारुं नकोस ! नाहीं तर अस्सा फाटून - जन्मभर, जन्मभर - रडत बसशील !.... ''

२६ जानेवारी १९१२

दिवाकरांच्या नाट्यछटा

दिवाकर
Chapters
परिचय
महासर्प
एका हलवायाचें दुकान
एः ! फारच बोबा !
आनंद ! कोठें आहे येथें ?
म्हातारा इतुका न । अवघें पाउणशें वयमान ॥
मग तो दिवा कोणता ?
दिव्याभोंवती पतंग उडत आहेत
अहो, आज गिर्‍हाईकच आलें नाही !
अहो कुंभारदादा ! असे कां बरें रडतां ?
तनू त्यागितं कीर्ति मागें उरावी
कार्ट्या ! अजून कसें तुला जगांतलें ज्ञान नाहीं ?
किती रमणीय देखावा हा ! - पण इकडे ?
अशा शुभदिनी रडून कसें चालेल ?
बाळ ! या नारळाला धक्का लावूं नकोस बरें !
सगळें जग मला दुष्ट नाहीं का म्हणणार ?
देवा ! मीच मंगळ जर जन्माला आलों नसतों - !
मुंबईत मजा गमतीची । जीवाची हौस करण्याची ॥
म्याऊं - म्याऊं - म्याऊं !
जातिभेद नाही कोठें ?
कोकिलाबाई गोडबोले
वर्डसवर्थचें फुलपांखरुं
फाटलेला पतंग
चिंगी महिन्याची झाली नाहीं तोच
ओझ्याखाली बैल मेला !
कोण मेलें म्हणजे रडूं येत नाही.
शेवटची किंकाळी !
पाण्यांतील बुडबुडे
रिकामी आगपेटी
पंत मेले - राव चढले
झूट आहे सब् !
पोरटें मुळावर आलें !
'' शिवि कोणा देऊं नये ! ''
एका नटाची आत्महत्या
कशाला उगीच दुखवा !
फ्रान्स ! - सैन्य ! जोजफीन !
असें केल्याशिवाय जगांत भागत नाही !
एका दृष्टीनें साहाय्यच केलें आहे !
पण बॅट् नाहीं !
नासलेलें संत्रें
स्वर्गांतील आत्मे !
कारण चरित्र लिहायचें आहे !
माझी डायरेक्ट मेथड ही !
हें काय उगीचच ?
तेवढेंच ' ज्ञानप्रकाशां ' त !
काय ! पेपर्स चोरीस गेले ?
हें काय सांगायला हवें !
सायकॉलॉजिकली !
त्यांत रे काय ऐकायचंय !
बोलावणं आल्याशिवाय नाहीं !
यांतही नाहीं निदान - ?